Làm rõ trách nhiệm vụ nam sinh tử vong ở Hà Nội và khắc phục nguy cơ mất an toàn

Khu vực hiện trường nơi xảy ra sự việc. (Ảnh: Lan Anh)

Vụ nam sinh viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất tử vong sau khi ngã xuống khu vực cống thoát nước tại phố Viên, phường Đông Ngạc, UBND TP Hà Nội yêu cầu kiểm tra, rõ trách nhiệm và khắc phục ngay những tồn tại.

Vụ tai nạn thương tâm

Theo cơ quan chức năng phường Đông Ngạc, khoảng 10 giờ ngày 17/9/2029, người dân phát hiện một xe máy Wave màu xanh đen (biển kiểm soát: 18F5-5540) tại khu vực gần miệng cống thoát nước ở phố Viên, phường Đông Ngạc, xung quanh không có người điều khiển phương tiện.

Công an phường và các lực lượng chức năng nhanh chóng có mặt bảo vệ hiện trường, xác minh thông tin, thông báo cho gia đình và phối hợp tìm kiếm. Đến 11h 20 ngày 18/9, thi thể của nam sinh được tìm thấy tại cửa sông Nhuệ là nơi điểm cuối của tuyến thoát nước, thuộc địa bàn phường Thượng Cát.

Nạn nhân được xác định là Nguyễn Đình S. là sinh viên năm thứ nhất Trường Đại học Mỏ - Địa chất, trú tại phường Mỹ Lộc, tỉnh Ninh Bình.

Ngay sau khi tìm được thi thể nạn nhân, phường Đông Ngạc và các cơ quan đoàn thể của phường đến gặp gỡ thăm hỏi động viên gia đình có người bị nạn.

Liên quan đến sự việc trên, ngày 19/9, PGS.TS Trần Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Mỏ - Địa chất cùng lãnh đạo Khoa Cơ - Điện, các bộ môn, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và đại diện một số phòng, ban của trường đã về quê nhà sinh viên Nguyễn Đình S để thăm hỏi, chia buồn cùng gia đình.

Khu vực hiện trường nơi xảy ra vụ việc nam sinh ngã và tử vong thương tâm.

Khu vực xảy ra sự việc được rào chắn.

Trao đổi với Báo GD&TĐ, TS.LS Đặng Văn Cường (đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhấn mạnh, đây là một vụ việc đặc biệt thương tâm. Tuy nhiên, bên cạnh việc chia sẻ với gia đình nạn nhân, điều quan trọng hơn là phải xác định đầy đủ nguyên nhân, trách nhiệm quản lý và những lỗ hổng trong công tác bảo đảm an toàn để có giải pháp phòng ngừa.

Chuyên gia cho rằng không nên chỉ dừng việc xác định nguyên nhân ở yếu tố “mưa lớn, đường ngập”. Mưa lớn, ngập lụt và dòng nước chảy mạnh có thể là nguyên nhân trực tiếp, nhưng cần xem xét cả những điều kiện khiến tai nạn có thể xảy ra.

“Hệ thống thoát nước, miệng cống, hố ga, cửa xả và những công trình hạ tầng liên quan là những yếu tố có con người thiết kế, xây dựng, quản lý, vận hành và bảo trì”, TS.LS Đặng Văn Cường phân tích. Vì vậy, cần đặt câu hỏi trong điều kiện mưa lớn, ngập sâu, công trình có bảo đảm an toàn cho người dân hay không.

Từ vụ việc, vấn đề cần được làm rõ là công trình thoát nước tại khu vực xảy ra tai nạn thuộc hệ thống nào; chủ thể nào quản lý, vận hành, kiểm tra, duy tu, bảo trì; quy trình kiểm tra an toàn được thực hiện ra sao; khu vực nguy hiểm có được cảnh báo hay không và có phương án ứng phó khi xảy ra mưa lớn, ngập lụt hay không. Đặc biệt, cần xác định trước thời điểm xảy ra tai nạn, cơ quan hoặc đơn vị quản lý có biết hoặc phải biết về nguy cơ mất an toàn tại khu vực này hay không.

Ai chịu trách nhiệm khi nguy cơ đã được nhận diện?

Theo TS.LS Đặng Văn Cường, nếu một nguy cơ có thể nhận diện, dự báo và phòng ngừa nhưng không được phòng ngừa thì vụ việc không còn đơn thuần được nhìn nhận như một tai nạn khách quan. Trách nhiệm pháp lý, theo chuyên gia, có thể được xem xét dưới nhiều góc độ, tùy thuộc kết quả xác minh và tính chất, mức độ của hành vi. Trong trường hợp có thiệt hại, vấn đề trách nhiệm bồi thường cũng cần được đặt ra; không nên quy tất cả nguyên nhân cho yếu tố khách quan.

TS. LS Đặng Văn Cường.

“Vấn đề trách nhiệm pháp lý cần thiết phải làm rõ”, TS.LS Đặng Văn Cường nêu, đồng thời cho rằng cơ quan chức năng cần xác định thiệt hại xảy ra hoàn toàn do sự kiện khách quan hay có lỗi từ hành vi của tổ chức, cá nhân. Việc xác định trách nhiệm không nhằm tìm một cá nhân để quy lỗi cho một tai nạn thương tâm, mà quan trọng hơn là làm rõ vì sao tai nạn xảy ra và liệu tai nạn đó có thể phòng ngừa hay không.

Theo TS.LS Đặng Văn Cường, cần làm rõ một chuỗi câu hỏi: Ai quản lý công trình? Ai được giao kiểm tra? Ai có trách nhiệm phát hiện nguy cơ? Ai phải cảnh báo, rào chắn hoặc hạn chế người dân tiếp cận khu vực nguy hiểm? Khi xảy ra mưa lớn, ngập lụt, quy trình ứng phó được thực hiện như thế nào? Nếu những nhiệm vụ này không được thực hiện đầy đủ thì nguyên nhân là gì? Đây cũng là cơ sở để cơ quan chức năng đánh giá trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan theo quy định pháp luật.

TS.LS Đặng Văn Cường dẫn quy định về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng và cho rằng các công trình giao thông, xây dựng luôn tiềm ẩn rủi ro. Do đó, những chủ thể được giao quản lý phải tuân thủ quy tắc an toàn, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ nhằm giảm thiểu sự cố và thiệt hại. Nếu kết quả xác minh cho thấy người được phân công quản lý đã không thực hiện hoặc thực hiện không đúng chức trách, nhiệm vụ được giao và hành vi đó dẫn đến thiệt hại về tính mạng, trách nhiệm hình sự có thể được đặt ra tùy trường hợp.

Theo UBND phường Đông Ngạc, vị trí hố ga nam sinh gặp tai nạn thuộc hệ thống thoát nước mặt tuyến đường nối từ trường Đại học Mỏ địa chất vào Khu công nghiệp Nam Thăng Long. Đơn vị quản lý hệ thống thoát nước: Trung tâm quản lý hạ tầng kỹ thuật Thành phố (Sở Xây dựng); Đơn vị duy tu, duy trì hệ thống rãnh thoát nước: Liên danh Công ty Cổ phần đô thị Việt Úc – Công ty cổ phần xây dựng dịch vụ và Thương mại 68. Hiện, UBND phường Đông Ngạc đã phối hợp với các đơn vị quản lý, duy tu, duy trì xử lý ngay vị trí tai nạn tuyến đường trên đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông.

Khắc phục từ những điểm nguy hiểm

Một chi tiết đáng chú ý được phản ánh sau vụ việc là tuyến đường nơi nam sinh gặp nạn thường xuyên xảy ra ngập úng mỗi khi mưa. Theo nội dung UBND TP Hà Nội dẫn lại từ phản ánh báo chí, người dân địa phương cho biết đã nhiều lần kiến nghị nhưng tình trạng chưa được khắc phục.

Chiếc xe của nạn nhân khi được người dân phát hiện, báo cơ quan chức năng.

Cơ quan chức năng làm rào chắn, khắc phục tồn tại khu vực nơi xảy ra sự việc.

Liên quan đến sự việc trên, ngày 20/9, UBND TP Hà Nội ban hành Văn bản số 4823 về việc chỉ đạo giải quyết, khắc phục hậu quả vụ việc nam sinh bị ngã xuống cống tử vong tại phường Đông Ngạc. Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu các Sở Y tế, Nội vụ, UBND phường Đông Ngạc và các đơn vị liên quan tổ chức thăm hỏi, động viên, hỗ trợ gia đình nạn nhân theo quy định.

Đáng chú ý, UBND phường Đông Ngạc được giao chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương kiểm tra, xác minh, làm rõ nội dung phản ánh; làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và xử lý theo quy định pháp luật nếu có; đồng thời có biện pháp khắc phục ngay những tồn tại. Kết quả thực hiện được yêu cầu báo cáo UBND TP Hà Nội.

TS.LS Đặng Văn Cường cũng cho rằng, sau vụ việc trên cần rà soát hệ thống cống thoát nước, các điểm ngập và vị trí có dòng nước nguy hiểm; những miệng cống nguy hiểm cần được cảnh báo, rào chắn; đồng thời hoàn thiện quy trình quản lý và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.

Nước dâng cao tại khu vực phố Viên những ngày qua.

Từ góc độ rộng hơn, chuyên gia lưu ý công tác quản lý hạ tầng cần chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang chủ động nhận diện và phòng ngừa nguy cơ. Những điểm mất an toàn phải được phát hiện trước khi xảy ra tai nạn; các phương án cảnh báo, rào chắn và ứng phó cần được kích hoạt kịp thời khi điều kiện thời tiết bất thường.

Với vụ việc nam sinh Nguyễn Đình S, việc làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm là cơ sở để cơ quan chức năng có giải pháp phù hợp. Quan trọng hơn, từ một mất mát đau lòng, các điểm nguy hiểm tương tự cần được rà soát, xử lý để bảo đảm an toàn cho người dân. Như TS.LS Đặng Văn Cường nhấn mạnh, giá trị của việc làm rõ trách nhiệm không chỉ nằm ở xử lý sai phạm (nếu có), mà còn ở việc giúp những người đang sống được an toàn hơn từ bài học của người đã mất.