Làm sạch dữ liệu hộ nghèo: Nền tảng để xác định đúng đối tượng thụ hưởng

Dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo phải đúng và sạch thì hỗ trợ mới đến đúng nhà, đúng người. Ảnh: Hữu Nghị

Chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 được Chính phủ quy định tại Nghị định số 351/2025/NĐ-CP ngày 30/12/2025. Ngày 11/3/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 806/QĐ-BNNMT công bố kết quả rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2025, làm căn cứ thực hiện chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội trong năm 2026. Theo Báo cáo giám sát số 589/BC-HĐDT16 ngày 30/9/2026 của Hội đồng Dân tộc, các chính sách giảm nghèo tiếp tục được triển khai theo hướng tác động đồng thời đến thu nhập và các chiều thiếu hụt về việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, thông tin, nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường.

Gần 4 triệu bản ghi đã được đối soát

Để chính sách đến đúng người, dữ liệu là nền tảng. Hội đồng Dân tộc đánh giá công tác xây dựng và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo đã được quan tâm triển khai, bước đầu đạt kết quả tích cực. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch thu thập, làm sạch dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026. Bộ đã tập hợp hơn 5 triệu bản ghi và phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an, đối soát, làm sạch gần 4 triệu bản ghi. Kết quả này tạo cơ sở để kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia và cơ sở dữ liệu an sinh xã hội.

Cơ sở dữ liệu đang tiếp tục được xây dựng theo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất dùng chung”, từng bước hình thành bản đồ dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo. Theo Hội đồng Dân tộc, đây là cơ sở quan trọng phục vụ quản lý, theo dõi, giám sát và đánh giá Chương trình.

Với người dân, dữ liệu chính xác có ý nghĩa trực tiếp đến quyền lợi. Khi danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo được đối soát với dữ liệu dân cư, việc xác định đối tượng sẽ chính xác hơn, hạn chế tình trạng bỏ sót hoặc trùng lặp. Người dân cũng giảm bớt việc kê khai, nộp giấy tờ nhiều lần. Ngược lại, khi thông tin giữa các hệ thống không thống nhất, việc xác định đúng người, đúng chính sách có thể bị ảnh hưởng.

Dữ liệu cơ sở vẫn là khâu yếu

Báo cáo của Hội đồng Dân tộc cũng chỉ ra những hạn chế. Việc chuẩn hóa, tích hợp dữ liệu của 03 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn trước sang hệ thống mới chưa hoàn thành đồng bộ. Một số chỉ tiêu, biểu mẫu và chức năng của hệ thống vẫn đang được hoàn thiện, nên việc cập nhật, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp, các ngành chưa thống nhất. Nhiều nội dung vẫn phải tổng hợp thủ công qua biểu mẫu, ảnh hưởng đến tính kịp thời, chính xác của thông tin. Tỉnh Lâm Đồng phải thiết lập biểu mẫu trực tuyến tạm thời trong khi chờ hệ thống tích hợp. Ở cấp xã, nhân lực công nghệ thông tin còn thiếu, nhất là sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tại các địa bàn khó khăn, hạ tầng và khả năng liên thông dữ liệu còn hạn chế.

Hội đồng Dân tộc đề nghị tiếp tục hoàn thiện, cập nhật thường xuyên và bảo đảm tính chính xác, thống nhất, liên thông của dữ liệu, nhất là dữ liệu tại cơ sở. Mục tiêu là hạn chế tình trạng chênh lệch giữa các hệ thống, bảo đảm dữ liệu thực sự phục vụ việc xác định đúng đối tượng, theo dõi biến động hộ nghèo, hộ cận nghèo và đánh giá kết quả thực hiện chính sách.

Về lâu dài, Hội đồng Dân tộc đề nghị xây dựng một hệ thống dữ liệu dùng chung theo nguyên tắc “một lần nhập, nhiều lần sử dụng”, thống nhất mã định danh đối tượng và địa bàn. Hệ thống phải theo dõi được đến từng nhóm đối tượng và tách riêng được kết quả của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi để phục vụ giám sát. Cùng với đó là xác lập chuẩn dữ liệu, thời điểm cập nhật, trách nhiệm xác nhận số liệu và cơ chế cảnh báo tự động, chấm dứt tình trạng cùng một chỉ tiêu phải tổng hợp thủ công nhiều lần.

Theo Hội đồng Dân tộc, công nghệ số phải phục vụ điều hành theo thời gian gần thực, giảm báo cáo thủ công và hỗ trợ ra quyết định, không tạo thêm một lớp thủ tục mới. Với người dân vùng đồng bào, một hệ thống dữ liệu chính xác, thống nhất chính là điều kiện để quyền lợi không bị bỏ sót khi chính sách thay đổi.