Làm sạch mã số thuế: Không chạy đua tiến độ bằng thủ tục

Chiến dịch làm sạch mã số thuế đang được đẩy mạnh. Ảnh: H.H.

Đẩy nhanh tiến độ

Theo thống kê của Cục Thuế, trên hệ thống hiện còn khoảng 617.000 mã số thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn hoạt động hoặc có thông tin chưa được cập nhật đầy đủ.

Trong đó, gần 292.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Khoảng 325.500 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế và đồng thời đang có nợ thuế.

Một mã số thuế tồn tại trên hệ thống trong khi doanh nghiệp thực tế đã ngừng hoạt động có thể tưởng như chỉ là một hồ sơ chưa được đóng. Tuy nhiên, khi số lượng lên tới hàng trăm nghìn, đây trở thành vấn đề của chất lượng dữ liệu quản lý.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, những dữ liệu không chính xác, không được cập nhật kịp thời có thể tạo ra “điểm mù” trong quản lý thuế, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để mua bán hóa đơn hoặc giả mạo thông tin cá nhân.

Bởi vậy, làm sạch mã số thuế không đơn thuần là việc đóng hàng loạt hồ sơ đã ngừng hoạt động. Đây còn là quá trình xác minh lại tình trạng thực tế của người nộp thuế, đối chiếu thông tin, phân loại hồ sơ và xử lý đúng bản chất từng trường hợp.

Không được yêu cầu thêm giấy tờ

Trong khi yêu cầu đẩy nhanh chiến dịch được đặt ra, một vấn đề khác cũng được Cục Thuế cảnh báo: phản ánh về tình trạng công chức thuế tại một số địa phương có biểu hiện nhũng nhiễu, cố tình kéo dài thời gian giải quyết, vòi vĩnh hoặc gây khó dễ cho người nộp thuế khi tiếp nhận và xử lý hồ sơ.

Đây là điểm cần được đặc biệt lưu ý trong một chiến dịch có khối lượng hồ sơ lớn và liên quan trực tiếp đến thủ tục hành chính của doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Nếu một hồ sơ đã đủ điều kiện nhưng người nộp thuế vẫn phải đi lại nhiều lần, bổ sung những giấy tờ không có căn cứ hoặc chờ đợi kéo dài, mục tiêu cải cách hành chính sẽ bị đảo ngược. Khi đó, việc làm sạch dữ liệu - vốn nhằm tạo thuận lợi hơn cho quản lý và người nộp thuế - lại có nguy cơ tạo thêm chi phí tuân thủ.

Cục Thuế vì vậy yêu cầu các đơn vị công khai, minh bạch thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục, nghĩa vụ thuế, các hành vi vi phạm và mức xử phạt thường gặp liên quan đến giải thể, chấm dứt hoạt động, khôi phục mã số thuế.

Cơ quan thuế cũng phải chấn chỉnh việc yêu cầu người nộp thuế thực hiện thêm thủ tục, cung cấp thêm hồ sơ, tài liệu không có căn cứ; không được từ chối tiếp nhận hồ sơ, yêu cầu giải trình hoặc hướng dẫn người nộp thuế nhiều lần không đúng quy định.

Đặc biệt, đối với hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động mà người nộp thuế đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế, trong thời hạn 3 ngày làm việc, cơ quan thuế phải ban hành thông báo xác nhận theo quy định để người nộp thuế tiếp tục hoàn tất thủ tục với cơ quan đăng ký kinh doanh hoặc cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp đăng ký thuế trực tiếp, cơ quan thuế thực hiện thông báo về việc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo Thông tư số 90/2026/TT-BTC.

Yêu cầu đặt ra là mỗi hồ sơ phải được nhìn nhận theo đúng lịch sử và bản chất của nó. Cơ quan thuế phải xác định nguyên nhân, thời điểm phát sinh trạng thái mã số thuế, đồng thời rà soát đầy đủ lịch sử hồ sơ đã nộp và quá trình xử lý.

Điều này đặc biệt quan trọng với những hồ sơ đã được người nộp thuế hoàn tất nghĩa vụ nhưng trước đây chưa được cơ quan thuế xử lý kịp thời. Cục Thuế lưu ý không để những trường hợp này tiếp tục bị yêu cầu nộp bổ sung hồ sơ khai thuế, lệ phí môn bài cho các kỳ sau thời điểm đề nghị giải thể, chấm dứt hiệu lực mã số thuế nếu việc yêu cầu đó không có căn cứ.