Làm sao để an toàn khi nhấc máy?

Lực lượng công an hướng dẫn người dân sử dụng VNeID. Ảnh: Công an tỉnh Tuyên Quang

Một cuộc gọi đến, màn hình điện thoại của anh Bùi Duy Hải (phường Trung Hòa, Hà Nội) hiện dãy số bắt đầu bằng 033xxx. Nhìn thoáng qua, anh Hải chạm nhẹ nút tắt chuông, mặc cho cuộc gọi từ đầu dây bên kia vẫn tiếp tục đổ về. Ít phút sau, một số điện thoại khác xuất hiện, lần này là đầu 035xxx. Không nghe. Đến cuộc gọi thứ ba, đầu số di động (0913xxx) quen thuộc hơn, nhưng vì không có tên trong danh bạ nên chiếc điện thoại vẫn nằm im trên bàn.

Cách ứng xử ấy đã trở nên quen thuộc với không ít người. Sau những cảnh báo về các thủ đoạn lừa đảo qua điện thoại, nhiều người hình thành thói quen chỉ trả lời những cuộc gọi từ số đã lưu, thậm chí mặc nhiên coi các số máy lạ, những dãy số bị cho là "xấu" hoặc các đầu số cố định là dấu hiệu cần tránh xa.

Sự thận trọng đó chắc hẳn đang giúp nhiều người thoát được các bẫy lừa đảo thời gian qua. Tuy nhiên, cuộc sống không phải lúc nào cũng cho phép con người lựa chọn sự an toàn bằng cách cắt đứt liên lạc với những người chưa quen biết.

Một người cha từng chia sẻ rằng, trước đây, anh cũng có thói quen bỏ qua các cuộc gọi lạ. Cho đến một ngày, gia đình không kịp tiếp nhận thông tin từ nhà trường khi con bị ngã trong giờ học. May mắn, sự việc không nghiêm trọng, nhưng từ đó, anh không còn dễ dàng từ chối những cuộc gọi chưa lưu trong danh bạ. Bởi phía sau một dãy số xa lạ đôi khi lại là thông tin quan trọng nhất mà người làm cha, làm mẹ cần biết.

Câu chuyện tưởng như rất nhỏ ấy lại phản ánh một nghịch lý lớn hơn. Người buôn bán phải nghe điện thoại của khách hàng. Người đặt hàng phải trả lời nhân viên giao hàng. Người có con nhỏ đi học phải sẵn sàng nhận thông tin từ nhà trường. Những người thường xuyên làm việc với đối tác, cơ quan, tổ chức cũng không thể chỉ liên lạc với những số điện thoại đã lưu sẵn.

Nếu tất cả đều lựa chọn không nghe số lạ, không ít hoạt động bình thường của đời sống sẽ trở nên bất tiện, thậm chí bị gián đoạn.

Trong khi đó, các thủ đoạn lừa đảo qua điện thoại không ngừng thay đổi. Từ giả danh cán bộ công an, nhân viên ngân hàng, cơ quan thuế, điện lực đến những kịch bản liên quan giao hàng, học phí, tài khoản định danh hay chuẩn hóa thông tin thuê bao, đối tượng xấu luôn tìm cách tạo ra những lý do đủ hợp lý để người dân phải nghe máy và tiếp tục cuộc trò chuyện.

Điều đáng nói là người nghe khó có thể xác định danh tính thật sự của người gọi chỉ từ những con số xuất hiện trên màn hình. Một đầu số quen thuộc không bảo đảm cuộc gọi an toàn; ngược lại, một số điện thoại xa lạ cũng không đồng nghĩa với nguy cơ lừa đảo.

Những năm gần đây, cơ quan quản lý đã triển khai nhiều biện pháp nhằm siết chặt việc đăng ký và sử dụng thuê bao di động. Nghị định số 163/2024/NĐ-CP ngày 24-12-2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Viễn thông, Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN ngày 31/3/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ về việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất đặt ra những yêu cầu cụ thể về xác thực thông tin thuê bao, đối chiếu dữ liệu định danh và sinh trắc học theo quy định. Việc triển khai tên định danh cuộc gọi đối với các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp viễn thông cũng đã góp phần ngăn chặn lừa đảo qua điện thoại.

Đó là những giải pháp cần thiết. Nhưng từ việc xác thực thông tin thuê bao đến bảo đảm sự an toàn cho mỗi cuộc gọi vẫn còn là một khoảng cách. Bởi một số điện thoại đã được xác thực không đồng nghĩa với việc mọi cuộc gọi từ số máy ấy là đáng tin cậy, trong khi người nhận cuộc gọi rất khó có thể biết ai thực sự đang liên lạc với mình.

Có thể nói, không ai mong muốn mỗi lần điện thoại đổ chuông lại phải cân nhắc giữa việc nghe hay từ chối, giữa nguy cơ bị lừa đảo và nỗi lo bỏ lỡ một thông tin quan trọng. Điều người dân cần là sự an tâm khi sử dụng một phương tiện liên lạc vốn đã trở thành thiết yếu trong cuộc sống.

Để có được sự an tâm ấy, bên cạnh ý thức tự bảo vệ của mỗi người, điều đáng mong đợi là những biện pháp quản lý thuê bao, xác thực thông tin và ngăn chặn cuộc gọi lừa đảo tiếp tục phát huy hiệu quả mạnh mẽ. Cùng với đó là sự chủ động hơn của các doanh nghiệp viễn thông trong nhận diện, cảnh báo những cuộc gọi có dấu hiệu bất thường.

Bởi, an toàn khi nhấc máy cũng chính là mong muốn được kết nối, giao tiếp và duy trì những sinh hoạt bình thường trong cuộc sống của mỗi người.