Lắng nghe dân nói, theo đến cùng việc dân cần

Không để ý kiến của dân dừng ở khâu tiếp nhận

Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển của thành phố, địa phương, xã, phường, trước hết phải lắng nghe nhân dân, hiểu nhân dân, tôn trọng nhân dân và giải quyết những vấn đề chính đáng của nhân dân. Đây là yêu cầu được Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa nhấn mạnh tại Hội nghị tọa đàm “Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động lắng nghe dân nói – góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc”, do Cụm thi đua số 5 tổ chức sáng 7-10.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Vân Thư

Theo bà Trần Thị Phương Hoa, yêu cầu đối với việc lắng nghe nhân dân hiện nay cần được đặt cao hơn. Không chỉ để nghe người dân đang nghĩ gì, nói gì mà quan trọng hơn là phải nghe để hiểu người dân, nghe để giải quyết và nghe để phản hồi, nghe để cùng nhân dân tham gia vào quá trình phát triển xây dựng địa phương.

Bởi nếu chỉ tổ chức hội nghị, tiếp xúc, đối thoại để ghi nhận ý kiến nhưng sau đó không có cơ chế theo dõi, đôn đốc giải quyết và phản hồi thì hiệu quả chưa đạt yêu cầu. Từ đó, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề nghị các cấp Mặt trận hướng tới một quy trình thực chất: Nghe dân nói, hiểu dân cần, phản ánh đúng, phối hợp giải quyết, thông tin lại cho dân và tiếp tục kiểm chứng sự hài lòng của nhân dân. Đây cũng là thước đo quan trọng đối với hiệu quả hoạt động “lắng nghe dân nói”.

Cụm trưởng Cụm thi đua số 5, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Gia Lâm Nguyễn Văn Hợi cho biết, thời gian qua, 11 xã, phường trong Cụm đã chủ động đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở; làm tốt vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân, kịp thời tiếp nhận, phản ánh ý kiến, kiến nghị của người dân để phối hợp giải quyết.

Quang cảnh hội nghị, sáng 7-10. Ảnh: Vân Thư.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Hợi cũng thẳng thắn nhìn nhận, việc “lắng nghe dân nói” ở một số địa bàn đôi lúc còn mang tính hình thức; năng lực đối thoại, thuyết phục của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế. Việc ứng dụng chuyển đổi số để đa dạng hóa các kênh nắm bắt ý kiến người dân đã được triển khai nhưng hiệu quả khai thác chưa đồng đều giữa các đơn vị.

Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn đó cũng chính là nội dung được các đại biểu tập trung trao đổi tại tọa đàm, tìm giải pháp để đổi mới đối thoại trực tiếp, phát huy hiệu quả các kênh lắng nghe trên môi trường số, đồng thời nâng cao vai trò giám sát, phối hợp xử lý và phản hồi kết quả sau đối thoại.

Thực tiễn từ cơ sở cho thấy, điều người dân cần không chỉ là một nơi để nói mà còn là sự tiếp nối sau khi nói.

Từ thực tiễn của phường Long Biên, ông Ngô Đức Huy, chuyên viên Ủy ban MTTQ Việt Nam, Phó Chủ tịch Công đoàn phường Long Biên cho rằng, khó nhất không phải mở thêm một kênh tiếp nhận, mà là không để một ý kiến chính đáng nào bị “rơi” sau khi được tiếp nhận. Theo đó, Mặt trận không làm thay chính quyền nhưng phải làm tốt vai trò kết nối, theo dõi, giám sát và phản hồi; ý kiến phải có nơi chuyển, kiến nghị phải có người theo dõi, việc được theo dõi phải có kết quả hoặc thông tin rõ ràng về tiến độ.

Đại biểu chia sẻ ý kiến tại hội nghị. Ảnh: Vân Thư

Cách làm này được đại diện phường Long Biên khái quát bằng yêu cầu: “Dân nói phải có nơi nghe; ý kiến phải có nơi chuyển; kiến nghị phải có người theo dõi; kết quả phải được phản hồi”. Đó cũng là cách để Mặt trận thực hiện tốt hơn vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân.

Theo đến cùng để tạo niềm tin

Một kinh nghiệm khác được phường Việt Hưng chia sẻ là muốn người dân tham gia thực chất thì trước hết phải chọn đúng vấn đề để nghe. Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Việt Hưng Nguyễn Trường Giang cho rằng, nếu nội dung quá rộng, chung chung, người dân khó tập trung trao đổi. Ngược lại, những vấn đề gắn trực tiếp với quyền lợi, đời sống và môi trường sống sẽ tạo nhu cầu và động lực để người dân tham gia.

Vì vậy, “Tháng nghe dân nói” tại Việt Hưng được gắn với những vấn đề người dân có thể quan sát, phản ánh và cùng tham gia giải quyết ngay tại địa bàn dân cư. Hội nghị đại biểu Nhân dân cũng được đổi mới theo hướng “gợi mở vấn đề – để dân bàn – để dân đề xuất giải pháp – để dân cùng giám sát kết quả”, thay cho cách làm nặng về báo cáo.

Đặc biệt, phường Việt Hưng xác định khâu sau hội nghị có ý nghĩa quyết định. Các kiến nghị cần được theo dõi riêng, phân rõ nội dung đã giải quyết, đang giải quyết, chưa giải quyết và nguyên nhân; định kỳ thông tin lại để nhân dân biết và giám sát. Trước hội nghị, việc khảo sát, nắm bắt và tổng hợp ý kiến từ cơ sở cũng cần được thực hiện để những vấn đề đưa ra bàn thực sự là điều người dân quan tâm.

Dựa trên thực tế hoạt động tại xã Thiên Lộc, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Thiên Lộc Vương Thị Thu Phương cho rằng, muốn giải quyết vấn đề lớn phải bắt đầu từ việc lắng nghe những điều nhỏ nhất của người dân.

Đại biểu phát biểu ý kiến tại hội nghị. Ảnh: Vân Thư

Để làm được điều đó, xã Thiên Lộc chú trọng củng cố Tổ dân vận, Tổ hòa giải ở thôn - những lực lượng gần dân, hiểu dân và có điều kiện phát hiện vấn đề sớm. Trong đó, xã chọn cách làm chủ động: Chọn người dân tin, không chờ có đơn mới tìm hiểu; hòa giải phải tìm đúng nguyên nhân; đã tiếp nhận thì phải theo đến cùng và quan trọng hơn, biến việc “nghe dân nói” thành công việc thường xuyên, không chỉ thực hiện theo đợt.

Những kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy, để hoạt động “lắng nghe dân nói” đi vào thực chất, Mặt trận không chỉ cần gần dân hơn mà còn phải nâng cao năng lực nắm bắt, đối thoại, phối hợp giải quyết và giám sát. Đó là một quá trình liên tục, từ lúc người dân lên tiếng đến khi vấn đề được giải quyết và kết quả được phản hồi.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa cũng đề nghị 11 đơn vị trong Cụm thi đua số 5 không chỉ chia sẻ kinh nghiệm tại tọa đàm mà hình thành mạng lưới trao đổi thường xuyên, để mỗi địa phương có thể chia sẻ một cách làm tốt, một sáng kiến hay, một mô hình hiệu quả và cùng học tập, nhân rộng.

Qua đó, “lắng nghe dân nói” không dừng lại ở một chủ đề tọa đàm mà hướng tới trở thành yêu cầu thường xuyên, phương pháp công tác và tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động của Mặt trận ở cơ sở.