Lào Cai đẩy nhanh giải ngân vốn thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia

Nỗ lực từ cơ sở

Năm 2026, xã Mỏ Vàng được giao gần 15 tỷ đồng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi (Chương trình 1719). Trong đó, 11,184 tỷ đồng là kinh phí sự nghiệp ngân sách Trung ương năm 2026; 3,74 tỷ đồng là vốn chuyển tiếp từ năm trước.

Nguồn vốn này đã được UBND xã phân bổ chi tiết cho các dự án, tiểu dự án, nội dung thành phần theo quy định và giao cho các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai. Các đơn vị này đã xây dựng kế hoạch, rà soát đối tượng thụ hưởng, lập hồ sơ, tổ chức khảo sát, xây dựng thiết kế, dự toán và thực hiện các thủ tục cần thiết, tập trung vào đầu tư hạ tầng cơ sở thiết yếu, gồm các tuyến đường Sài Lương 1, Sài Lương 2, Khe Cảnh, An Lương, cầu treo Khe Ngõa, ngầm tràn Khe Lóng 2 và các công trình trường học trên địa bàn xã.

Trường PTDT bán trú Tiểu học và THCS Nậm Dạng được đầu tư từ nguồn lực Chương trình MTQG 1719. Ảnh: Trọng Bảo

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, xã yêu cầu các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ khẩn trương xây dựng tiến độ cụ thể đến từng tuần, từng tháng; xác định rõ người phụ trách, phần việc và thời hạn hoàn thành, tránh tình trạng chậm trễ do thiếu phối hợp hoặc hồ sơ chưa hoàn thiện. Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là chuyển mạnh từ khâu chuẩn bị sang tổ chức thực hiện, tập trung cao độ trong tháng 9/2026, bảo đảm các nội dung đủ điều kiện được triển khai và giải ngân theo đúng cam kết.

Còn tại xã Võ Lao - xã vùng III thuộc tỉnh Lào Cai với quy mô 16 thôn, bản và hơn 18.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào DTTS chiếm tới 95%, Võ Lao đang phải đối mặt với nhiều áp lực. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo theo chuẩn đa chiều tại đây hiện còn gần 10%. Từ nguồn lực của Chương trình 1719 giai đoạn 2021 - 2030 xã đã tạo nên những chuyển biến ấn tượng trong lĩnh vực giáo dục.

Điểm nhấn lớn nhất là công trình Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Nậm Dạng được xây dựng kiên cố, quy mô 3 tầng với 9 phòng học đạt chuẩn cùng hệ thống phụ trợ đồng bộ. Ngôi trường mới khang trang đã giải quyết được tình trạng thiếu cơ sở vật chất cho 301 học sinh, trong đó có hơn 100 em học sinh diện bán trú. Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai các Chương trình MTQG tại Võ Lao vẫn gặp không ít khó khăn, nhất là về cơ chế thực hiện và thủ tục giải ngân.

Nguồn lực Chương trình MTQG đã và đang góp phần củng cố cơ sở hạ tầng vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lào Cai. Ảnh: Trọng Bảo

Theo UBND xã Võ Lao, nhu cầu vốn thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 và hợp phần thứ 2 giai đoạn 2026 - 2030, được tích hợp từ 3 chương trình gồm xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững và Chương trình MTQG 1719 lên tới gần 100 tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư hơn 65 tỷ đồng, vốn sự nghiệp gần 32 tỷ đồng. Đối với nguồn vốn chuyển tiếp từ giai đoạn trước sang năm 2026, địa phương đang tập trung triển khai các nhiệm vụ, phấn đấu hoàn thành giải ngân 100% trước ngày 15/12/2026.

Để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, xã Võ Lao kiến nghị sớm rà soát, sửa đổi các quy định còn bất cập; làm rõ thẩm quyền của UBND cấp xã trong việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng và sử dụng kinh phí thuộc Tiểu dự án 2, Dự án 10 của Chương trình MTQG 1719; đồng thời, đơn giản hóa quy trình thanh quyết toán nguồn vốn sự nghiệp theo cơ chế cộng đồng tham gia.

Xã cũng đề xuất thống nhất cơ chế lồng ghép nguồn lực giữa các chương trình, dự án trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Qua đó hạn chế tình trạng chồng chéo, tăng tính chủ động cho cấp xã trong phân bổ và sử dụng nguồn vốn đầu tư. Cùng với việc hoàn thiện cơ chế, xã mong muốn tiếp tục được ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu như đường giao thông nông thôn, nhà văn hóa trung tâm thôn sau sáp nhập; đồng thời đẩy mạnh các chương trình phát triển sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững cho người dân.

Tăng cường kiểm tra, tháo gỡ vướng mắc khi thực hiện

Những năm qua, tỉnh Lào Cai xác định việc thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình 1719 là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển bền vững. Những kết quả đạt được từ các chương trình đã góp phần tạo chuyển biến tích cực tại vùng cao, thúc đẩy giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống Nhân dân, tạo nền tảng để Lào Cai phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Chương trình MTQG 1719 được thực hiện linh hoạt, chủ động, góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc. Ảnh: Tuấn Nghĩa

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện cũng còn những khó khăn, vướng mắc nhất định cần được tháo gỡ. Theo báo cáo của Sở Tài chính tỉnh Lào Cai, tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 kéo dài sang năm 2026 vẫn chậm. Đến ngày 11/9, vốn sự nghiệp mới giải ngân đạt 18,6% dự toán, vốn đầu tư phát triển đạt 21,7% kế hoạch, trong khi khối lượng vốn phải giải ngân trong những tháng còn lại rất lớn.

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân và bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh Phan Trung Bá yêu cầu, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và địa phương trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh về tiến độ, kết quả thực hiện, giải ngân nguồn vốn được giao. Theo đó, các đơn vị phải khẩn trương rà soát toàn bộ kế hoạch vốn, xác định cụ thể khối lượng đã thực hiện, số vốn đã giải ngân, số vốn còn lại, khả năng giải ngân và những khó khăn, vướng mắc; không để tồn đọng hoặc dồn vào những tháng cuối năm mới đề nghị xử lý.

Ngoài ra, Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Tài chính tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương rà soát tổng thể nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, khả năng giải ngân và nguyên nhân chậm giải ngân; xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng và từng đơn vị. Đồng thời rà soát, tham mưu điều chuyển vốn từ những nhiệm vụ không còn nhu cầu hoặc không có khả năng thực hiện sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân; bố trí cán bộ bám sát cơ sở, trực tiếp hướng dẫn xử lý từng hồ sơ, ưu tiên các xã, phường có khối lượng vốn lớn, tỷ lệ giải ngân thấp hoặc chưa phát sinh giải ngân.

Cùng với đó, các sở thường trực cần tăng cường kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn về quy trình, thủ tục, hồ sơ. UBND các xã, phường phải phân công cán bộ phụ trách cụ thể từng chương trình, dự án và hồ sơ, tránh tình trạng chỉ báo cáo chung chung nhưng không đề xuất giải pháp xử lý.

Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến hết ngày 30/9, tỷ lệ giải ngân của từng đơn vị chủ đầu tư đạt tối thiểu 50% kế hoạch vốn; phấn đấu tỷ lệ giải ngân chung toàn tỉnh đạt tối thiểu 60%. Trong tháng 10 và tháng 11, các đơn vị phải tiếp tục đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành sớm kế hoạch được giao và đến ngày 31/12/2026 phải giải ngân 100% kế hoạch vốn, không để phải hoàn trả ngân sách Trung ương do nguyên nhân chủ quan.