Liên hoan Phim tài liệu châu Âu: Những góc nhìn đa chiều về con người và Việt Nam

Họp báo Liên hoan Phim tài liệu châu Âu tại Việt Nam lần thứ 16. (Ảnh: Minh Anh/Vietnam+)

Liên hoan Phim tài liệu châu Âu tại Việt Nam lần thứ 16 (năm nay) sẽ diễn ra từ ngày 18/9-26/9 tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mang đến tổng cộng 20 phim. Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương là đơn vị tổ chức, phối hợp cùng EUNIC (Hiệp hội các Viện Văn hóa và Đại sứ quán các nước Châu Âu) trong chọn và gửi phim tham dự.

Ngày 14/9, trong buổi họp báo tại Hà Nội, ban tổ chức cho biết có 9 phim từ Việt Nam và 11 tác phẩm khác từ 9 quốc gia, phái đoàn châu Âu. Trong số này có 2 tác phẩm là góc nhìn của đạo diễn nước ngoài về Việt Nam trong quá khứ và hiện tại.

Từ Thụy Điển có "Sara và những kiếp người" (Sara with all her being) của đạo diễn Gunilla Bresky. Phim kể về Sara Lidman, nhà hoạt động xã hội Thụy Điển nổi tiếng từng sang Việt Nam lần đầu năm 1965 để tìm hiểu sự thật về cuộc chiến gây chấn động quốc tế.

Bằng tác phẩm và tiếng nói của mình, bà đã khiến cả Thụy Điển thức tỉnh và nhìn nhận sự bất công của cuộc chiến tranh do Hoa Kỳ tiến hành tại Việt Nam.

Hơn 60 năm trước, Sara Lidman đặt chân tới Việt Nam giữa muôn vàn tiếng còi cảnh báo. Bất chấp yêu cầu bỏ lại hành lý để bảo toàn tính mạng, bà vẫn ôm khư khư chiếc máy đánh chữ trong lòng, đem theo xuống hầm trú ẩn.

Nhờ chiếc máy đánh chữ, bà đã có thể ghi lại nhiều cuộc phỏng vấn sâu sắc với người lao động trên đường phố, những người trực tiếp chịu ảnh hưởng từ cuộc chiến - những người mà đạo diễn Gunillar Bresky mô tả có thể là ông bà của những khán giả trẻ tuổi sẽ đến xem bộ phim.

Đạo diễn Gunillar Bresky sẽ có buổi chia sẻ và giao lưu với khán giả sau chiếu phim Sara với những kiếp người." (Ảnh: Minh Anh/Vietnam+)

Cầm trên tay bút ký "Samtal i Hanoi" (Trò chuyện ở Hà Nội) của người bạn quá cố, bà Gunilla Bresky xúc động coi đó như cuốn "kinh thánh" giúp mình hiểu thêm về phẩm giá của người Việt Nam giữa hiện thực khốc liệt.

"Tôi trân trọng cơ hội được đến đây để chiếu phim và trao đổi về Sara. Sara Lidman là ai? Bà là người như thế nào? Bà đã suy nghĩ điều gì? Bộ phim khám phá góc nhìn của bà ấy về cuộc chiến, về con người Việt Nam cũng như chính cá nhân con người bà," nữ đạo diễn gợi mở.

Trong ngày 16/9, bà Gunilla Bresky sẽ có buổi chiếu và thuyết trình về phim tại Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương (điểm chiếu phim tại Hà Nội).

Poster phim "Cô ấy." (Ảnh: Đoàn phim cung cấp)

Tác phẩm thứ hai là "Cô ấy" (She) của đạo diễn Parsifal Reparato từ Italy. Phim ghi lại cuộc sống của những nữ công nhân tại Bắc Ninh, làm việc trong một trong những nhà máy linh kiện điện tử lớn nhất thế giới. Từ đây, phim khắc họa những khó khăn nhọc nhằn từ hiện thực đời sống và sự đối lập của thời đại lên các chị.

Ban tổ chức liên hoan phim giới thiệu: "Cô ấy" đặt câu hỏi về cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu và phơi bày sự bóc lột ẩn sau ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng hiện đại.

Phim được tuyển chọn vào Liên hoan Phim Lorcano 2025, đoạt giải và trình chiếu ở một số liên hoan phim quốc tế khác như Adelaide, Popoli, Traces de Vies và giải có sự phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Theo ban tổ chức, đạo diễn "Cô ấy" cũng sẽ có mặt ở buổi chiếu phim ngày 24/9 để giao lưu với khán giả.

Tại liên hoan phim năm nay có nhiều phim được quan tâm chú ý. Nổi bật có phim "Giáo sư Hoàng Xuân Sính" về nữ giáo sư Toán học đầu tiên của Việt Nam, đồng thời là người phụ nữ nước ngoài đầu tiên đến Paris bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ quốc gia về toán học.

Đây cũng là lần đầu tiên liên hoan phim có nhóm tác giả ở độ tuổi học trò, 3 học sinh từ Trường Trung học Phổ thông Việt Đức, mang đến phim tài liệu chân dung về vẻ đẹp của tuồng, môn nghệ thuật đang bị lãng quên và mai một dần trong bối cảnh đương đại.

Từ Pháp có phim "Hỏa hoạn Nhà thờ Đức Bà" (Notre-Dame brûle) của Jean-Jacques Annaud, tác giả phim "Người tình" (1992), "Bảy năm ở Tây Tạng" (1997)... Phim thuộc thể loại tài liệu giả tưởng, cho phép câu chuyện thực được kể bằng chất kịch tính, tình huống và cao trào, đạt một giải Cesar về quay phim.

Ông Jordi Llorens Carratalá, Bí thư Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Việt Nam phụ trách Văn hoá, Lãnh sự, Hành chính giới thiệu về bộ phim. (Ảnh: Minh Anh/Vietnam+)

Từ Tây Ban Nha có "Một lũ trẻ, một con khỉ và một tòa lâu đài" (Lots of kids, a monkey and a castle) với loạt giải thưởng trong và ngoài nước cho phim tài liệu xuất sắc nhất, như Giải thưởng GOYA, CEC, Karlovy Vary, Luxembourg...

Đạo diễn, Chủ tịch Công ty Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương Nguyễn Quang Quấn kỳ vọng liên hoan phim giúp mở ra một không gian đối thoại mở giữa các nền văn hóa. Chương trình cùng lúc cũng khuyến khích những góc nhìn mới mẻ và tư duy sáng tạo bứt phá của dòng chảy điện ảnh đương đại.

Ông Pierre du Ville, Chủ tịch EUNIC Việt Nam và Trưởng Đại diện Phái đoàn Wallonie-Bruxelles (Bỉ) tại Việt Nam mong muốn những bộ phim dù mang ngôn ngữ thể hiện riêng biệt và khai thác nhiều chủ đề đa dạng, nhưng tựu trung đều gặp nhau ở tính chân thực, chiều sâu nhân văn và khát vọng thấu hiểu con người./.