Liên kết các Hội ngành, phát huy sức mạnh trí thức Việt Nam
Ngày 20/11, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) đã tổ chức Hội thảo “Giải pháp tăng cường hoạt động phối hợp giữa các Hội ngành toàn quốc và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam”.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: BÍCH LIÊN)
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho biết: Thời gian qua, công tác phối hợp giữa Cơ quan Trung ương Liên hiệp Hội Việt Nam và các Hội ngành toàn quốc đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhiều hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các dự án luật, các chương trình, đề án lớn của Đảng và Nhà nước được triển khai bài bản, có chiều sâu; công tác phổ biến kiến thức, tôn vinh trí thức, thúc đẩy sáng tạo kỹ thuật và hợp tác quốc tế có sự tham gia ngày càng chủ động, trách nhiệm của các Hội ngành. Sự đồng hành đó đã góp phần khẳng định vị thế, uy tín của Liên hiệp Hội Việt Nam với tư cách là tổ chức hội quần chúng của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, là thành viên tích cực của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả trên, vẫn tồn tại những hạn chế và điểm nghẽn trong cơ chế phối hợp hiện nay.
Thực tế cho thấy, sự kết nối và chia sẻ thông tin còn chưa thật sự đồng bộ, thường xuyên. Ở một số lĩnh vực, hoạt động giữa Liên hiệp Hội Việt Nam và các Hội ngành toàn quốc còn mang tính vụ việc, thiếu tính liên thông chiến lược dài hạn. Việc huy động nguồn lực chất xám của các Hội ngành tham gia vào các nhiệm vụ chung của Liên hiệp Hội đôi khi còn bị động, chưa khai thác hết tiềm năng to lớn của đội ngũ chuyên gia đầu ngành.
Cơ chế phối hợp, phân công trách nhiệm và bảo đảm nguồn lực còn gặp nhiều vướng mắc. Việc triển khai các mô hình xã hội hóa, tự chủ tài chính và thực hiện các nhiệm vụ do Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc giao cho các hội quần chúng trong bối cảnh mới đang đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe về tính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Trong khi đó, hành lang pháp lý và cơ chế tài chính hỗ trợ cho hoạt động phối hợp liên ngành vẫn còn những bất cập nhất định.
Nội dung và phương thức hoạt động của một bộ phận tổ chức hội chưa theo kịp yêu cầu của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Cách thức tập hợp, đoàn kết trí thức ở một số nơi còn chậm đổi mới, chưa tạo ra được những diễn đàn học thuật mở, linh hoạt và hấp dẫn để thu hút lớp trí thức trẻ, trí thức đang công tác trong khu vực kinh tế tư nhân hoặc trí thức Việt Nam ở nước ngoài.
Trên cơ sở đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận các giải pháp cụ thể để chuyển dịch phương thức hoạt động từ hành chính hóa sang chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản trị hội, kết nối dữ liệu chuyên gia, tổ chức các diễn đàn khoa học liên ngành nhằm giải quyết những bài toán lớn của đất nước như chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững và làm chủ công nghệ chiến lược.
Đồng thời, hoàn thiện cơ chế phối hợp trong thực hiện các chức năng cốt lõi, đề xuất phương thức đặt hàng, giao nhiệm vụ và huy động chuyên gia của các Hội ngành tham gia vào hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội; công tác phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ; công tác tôn vinh trí thức và hợp tác quốc tế, bảo đảm tính kịp thời, khách quan và chiều sâu khoa học…

Toàn cảnh Hội thảo. (Ảnh: BÍCH LIÊN)
Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến, Chánh Văn phòng Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Việt Nam, Liên hiệp Hội Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ; kết nối các Hội ngành toàn quốc; tổ chức các hoạt động tư vấn, phản biện xã hội, nghiên cứu khoa học, phổ biến kiến thức và tham gia xây dựng chính sách. Các Hội ngành cũng đã chủ động phát huy thế mạnh chuyên môn, triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến cho rằng, mỗi Hội ngành có một thế mạnh chuyên môn riêng. Tuy nhiên, nhiều vấn đề thực tiễn hiện nay không thể giải quyết chỉ bằng kiến thức của một ngành khoa học mà đòi hỏi sự phối hợp của nhiều lĩnh vực. Vì vậy, Liên hiệp Hội Việt Nam có thể xây dựng mạng lưới chuyên gia khoa học và công nghệ liên ngành, với sự tham gia của các Hội ngành toàn quốc, các viện nghiên cứu, trường đại học, trung tâm khoa học và công nghệ cùng các chuyên gia độc lập.
Mạng lưới cần có cơ sở dữ liệu chung, cập nhật về: Các Hội ngành và lĩnh vực chuyên môn; chuyên gia, nhà khoa học, học hàm, học vị và kinh nghiệm nghiên cứu; các viện, trung tâm, tổ chức khoa học và công nghệ; các công trình nghiên cứu, kết quả ứng dụng và năng lực tham gia nhiệm vụ khoa học.
Trên cơ sở đó, hình thành các nhóm chuyên gia theo từng lĩnh vực và nhóm nghiên cứu liên ngành để giải quyết những vấn đề lớn, có tính chiến lược của đất nước. Trong đó, có thể ưu tiên các lĩnh vực như: phát triển nguồn nhân lực; đổi mới giáo dục và đào tạo; chăm sóc sức khỏe cộng đồng; chuyển đổi số; bảo vệ môi trường; phát triển kinh tế xanh; phát triển văn hóa và con người Việt Nam.
“Mạng lưới này không chỉ phục vụ hoạt động tư vấn, phản biện mà còn là nguồn lực quan trọng để Liên hiệp Hội chủ động đề xuất nhiệm vụ khoa học, tham gia xây dựng chính sách và kết nối hợp tác trong nước, quốc tế. Cần chú trọng cơ chế vận hành linh hoạt, xác định rõ đầu mối, chuyên gia phụ trách, nhiệm vụ và sản phẩm của từng nhóm; tránh thành lập mạng lưới mang tính hình thức, không có hoạt động thực chất”, Thạc sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến cho biết.
Ở khía cạnh khác, ông Nguyễn Văn Cảm, Hội Thú y Việt Nam đề xuất trong giai đoạn tới, cần xác định Liên hiệp Hội Việt Nam là đầu mối kết nối, điều phối và phát huy sức mạnh tổng hợp của các Hội ngành; các Hội ngành là lực lượng trực tiếp triển khai các hoạt động chuyên môn, nghiên cứu, tư vấn, phản biện và chuyển giao tri thức. Qua đó tạo chuyển biến thực chất trong đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của các hội trí thức, góp phần xây dựng đội ngũ trí thức Việt Nam ngày càng lớn mạnh, có trình độ chuyên môn cao, có năng lực sáng tạo và đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển đất nước.

