Lo ngại hôn nhân cùng huyết thống khi việc hiến, nhận tinh trùng theo nguyên tắc vô danh

"Tôi rất băn khoăn, tại sao lại quy định vô danh? Quy định nhận tinh trùng của chúng ta ra đời từ năm 2003, lúc đấy định kiến xã hội khác bây giờ. Và thế giới bây giờ khác ngày xưa. Chúng ta phải phân tích, vô danh thì được cái gì, công khai danh tính thì được cái gì? Nên công khai danh tính hay không, không công khai danh tính thì được cái gì về mặt đạo đức xã hội, về mặt gia đình? Và công khai danh tính thì được cái gì cho đất nước, cho xã hội, cho nòi giống?", đại biểu đặt vấn đề.

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn thảo luận tại tổ, sáng 21/10.

Đại biểu lo ngại, việc một người cho tinh trùng, không phải chỉ cho một phụ nữ mà rất nhiều người. Sau này nếu những đứa trẻ khi trưởng thành kết hôn, lấy nhau trùng dẫm, cùng huyết thống thì sao? Trong văn bản quy định nhân thân những đứa trẻ hiện nay không quy định khi lập gia đình phải xem nhân thân bố là ai. Trong trường hợp những đứa trẻ yêu nhau, quan hệ tình cảm, cưới nhau rất bất cập, có thể xảy ra tình trạng cùng huyết thống.

Hiện tượng này trên thế giới đã có, một số nước trên thế giới đã công khai như: Anh, Mỹ, Pháp, Đan Mạch, Đức. Không phải công khai lúc khai sinh mà công khai từ 16-18 tuổi khi các cháu trưởng thành, để khi các cháu khi yêu nhau thì biết bố mẹ là ai...

ĐBQH Nguyễn Minh Tuấn cho rằng, chúng ta cần vượt qua định kiến, không phải vì bảo vệ hạnh phúc của một gia đình, một trẻ em... mà để như thế này liên quan nòi giống xã hội. Thứ hai còn liên quan công tác quản lý nhân hộ khẩu sau này. Ông đề nghị cần quy định cụ thể, dữ liệu nhân thân trong ngân hàng tinh trùng cần công khai. Đề nghị Bộ Y tế đánh giá, nghiên cứu lại, đảm bảo danh tính của những đứa trẻ khi sinh ra từ việc hiến và nhận tinh trùng, phục vụ việc đăng ký hôn nhân, tránh trường hợp cùng huyết thống.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà thảo luận tại tổ.

Liên quan điểm nghẽn pháp lý trong việc giải quyết xung đột ý chí giữa người hiến và gia đình tại thời điểm lấy bộ phận cơ thể, ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà (TP Hà Nội) dẫn điểm a, khoản 1, Điều 20 quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên đã đăng ký hiến thì khi chết phát sinh điều kiện sẽ được tiến hành lấy bộ phận cơ thể.

Tuy nhiên, theo ông, trong thực tiễn lâm sàng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, khi một công dân đã đăng ký hiến tạng hợp pháp qua đời, nếu thành viên gia đình (cha, mẹ, vợ, chồng, con) kiên quyết phản đối, các bác sĩ thường buộc phải dừng việc lấy tạng vì lo ngại nguy cơ khiếu kiện và mất an ninh, trật tự.

"Việc dự thảo luật chưa quy định rõ giá trị pháp lý tối cao của ý chí cá nhân người hiến đã được đăng ký hợp pháp trên hệ thống số sẽ làm vô hiệu hóa quyền tự quyết nhân thân của công dân, khiến nguồn tạng hiến bị lãng phí", đại biểu nêu.

Từ đó, ông đề xuất bổ sung một điểm vào khoản 1 Điều 11 theo hướng: "Việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký hiến trực tuyến quy định tại điểm b khoản này phải được thực hiện thông qua cơ chế xác thực sinh trắc học hoặc chữ ký số cá nhân trên ứng dụng định danh quốc gia".

Đồng thời, bổ sung một khoản vào Điều 20 quy định theo hướng: "Nguyện vọng hiến bộ phận cơ thể của người từ đủ 18 tuổi có năng lực hành vi dân sự đầy đủ đã đăng ký hợp pháp trên Hệ thống thông tin về quản lý mô, bộ phận cơ thể người là văn bản thể hiện ý chí cá nhân có giá trị pháp lý cao nhất. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm giải thích cho thành viên gia đình và được pháp luật bảo vệ khi thực hiện việc lấy bộ phận cơ thể theo đúng đăng ký của người hiến".