Logistics Đồng bằng sông Hồng cần vượt ranh giới hành chính

Chiều 21/9, tại Hải Phòng, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và UBND TP. Hải Phòng tổ chức Diễn đàn Logistics Vùng lần VII năm 2026 chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng đồng bằng sông Hồng”.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn

Tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng trong bối cảnh quy mô thương mại ngày càng lớn, chuỗi cung ứng thay đổi mạnh, yêu cầu về tốc độ, chi phí vận chuyển ngày càng cao, logistics không còn chỉ là ngành dịch vụ hỗ trợ.

Theo ông, logistics cần được nhìn nhận là một bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia, trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh của hàng hóa, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Logistics Việt Nam thời gian qua tăng trưởng bình quân 14-16% mỗi năm, đóng góp trực tiếp khoảng 4,5-5% GDP. Hạ tầng từng bước được đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp logistics ngày càng phát triển. Tuy nhiên, vận tải hàng hóa vẫn chủ yếu dựa vào đường bộ, thiếu các phương thức vận tải có năng lực lớn. Kết nối giữa các loại hình giao thông, khu vực sản xuất, kho vận và cảng biển còn hạn chế, trong khi chi phí logistics vẫn cao.

Tổ chức logistics theo không gian vùng

Đối với Đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng cho rằng khu vực có nhiều lợi thế để trở thành cửa ngõ logistics quan trọng của phía Bắc, song cần khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, kết nối chưa liên hoàn.

Tư duy phát triển cần chuyển từ “quản lý, hỗ trợ” sang “kiến tạo, phục vụ và phát triển”, đưa logistics trở thành ngành kinh tế dịch vụ quan trọng, góp phần tối ưu chuỗi cung ứng, kết nối sản xuất, cung ứng và tiêu dùng.

Các diễn giả tại phiên thảo luận

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp tập trung vào 5 nhiệm vụ. Trước hết, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam cần được triển khai thực chất, có trọng tâm, kết quả đo lường được, tập trung giảm chi phí, tăng năng suất và sức cạnh tranh.

Hạ tầng logistics phải phát triển đồng bộ với quy hoạch và đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia, vùng, địa phương, tăng kết nối giữa đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy và hàng không.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật về logistics, vận tải đa phương thức, hàng hải, đường thủy, hải quan, thương mại, giao dịch điện tử và đầu tư; bảo đảm quy định rõ ràng, thống nhất, thủ tục đơn giản và dữ liệu được kết nối, chia sẻ.

Hệ thống cảng biển cũng cần được phát triển thành trung tâm của hệ sinh thái logistics và kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh, thông minh.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh tư duy và hành động từ phát triển logistics theo địa giới hành chính sang tổ chức theo vùng kinh tế, hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng.

Logistics không có ranh giới hành chính, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, cho rằng các địa phương không thể tự xây dựng hệ thống logistics khép kín mà phải đồng bộ, kết nối và chia sẻ hiệu quả.

Theo định hướng này, Hà Nội phát huy vai trò trung tâm dịch vụ, tiêu dùng, tài chính, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực và hàng không; Bắc Ninh, Hưng Yên kết nối vùng sản xuất công nghiệp với cửa ngõ xuất nhập khẩu; Ninh Bình phát huy thế mạnh du lịch, kinh tế biển; Quảng Ninh khai thác lợi thế cửa khẩu, biên mậu, kinh tế biển và kết nối quốc tế.

Riêng Hải Phòng được định hướng phát huy vai trò cửa ngõ hàng hải, trung tâm logistics quốc tế của phía Bắc. Phó Thủ tướng đề nghị thành phố nghiên cứu mô hình tích hợp cảng biển - logistics - công nghiệp - thương mại - đô thị, nhất là quanh khu vực Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn.

Giảm phụ thuộc vào vận tải đường bộ

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng phát biểu

Từ góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng logistics ngày càng trở thành một thành tố của năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, nhà đầu tư không chỉ quan tâm chi phí lao động, đất đai mà còn chú trọng chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối, độ tin cậy của chuỗi cung ứng, năng lực số, tiêu chuẩn môi trường và chất lượng thể chế.

VCCI đề xuất tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy logistics xanh, tăng liên kết với ngành hàng và doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái, đồng thời sử dụng logistics như công cụ giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế và tận dụng các hiệp định thương mại tự do.

Một điểm nghẽn lớn hiện nay là sự mất cân đối giữa các phương thức vận tải.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Logistics TP. Hải Phòng Trần Tiến Dũng phát biểu

Ông Trần Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng, cho biết năng lực cảng biển tăng nhanh nhưng kết nối hàng hóa vào sâu trong nội địa vẫn phụ thuộc lớn vào đường bộ. Khoảng 98% lượng container hiện được vận chuyển bằng phương thức này.

Trong khi đó, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có hơn 4.000 km đường thủy nội địa cùng khoảng 300 km tuyến ven biển có khả năng khai thác thương mại. Theo ông Dũng, đây là dư địa để tăng vận tải container bằng đường thủy và đường biển, qua đó giảm áp lực lên đường bộ.

Doanh nghiệp kỳ vọng việc hoàn thiện pháp luật về hàng hải và đường thủy sẽ tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch này. Song song với thể chế, cần đầu tư luồng lạch, cải tạo tĩnh không cầu, phát triển bến cảng và thu hút đầu tư đội tàu container nội địa.

Theo ông Dũng, khi những rào cản được tháo gỡ, tăng vận tải trên sông và trên biển sẽ giúp cân bằng hệ thống giao thông, giảm chi phí cho nền kinh tế và tăng khả năng kết nối của Đồng bằng sông Hồng.