Lòng trắc ẩn bị đánh cắp dọc đường trốn chạy và cái chạm của sự bao dung

Chiếc chìa khóa cắm sẵn và khoảng trống số phận

Người miền quê vốn sống với nhau bằng cái tình và niềm tin mộc mạc. Vì thế, ông Nguyễn Văn Hùng đã mở lòng đón Phan Văn Khải vào nhà tại thôn Tây Sơn, xã Cẩm Lạc, tỉnh Hà Tĩnh để cho ở nhờ. Ông thậm chí cho gã mượn cả chiếc điện thoại làm phương tiện liên lạc chỉ vì cái mác “bạn của con trai”.

Sự tử tế ấy rất đẹp. Nhưng trớ trêu thay, nó lại đi kèm với một sự chủ quan quá lớn. Chiếc xe máy Honda SH dựng ở sân nhưng chiếc chìa khóa vẫn cắm sẵn ở ổ...

TAND Khu vực 1 - Hà Tĩnh vừa mở phiên xét xử trực tuyến đối với Phan Văn Khải về tội trộm cắp tài sản.

Nhìn sâu vào lý lịch của Khải, người ta thấy một khoảng trống mênh mông của số phận. Gã mới 21 tuổi, trình độ học vấn dừng lại ở lớp 6, chưa có tiền án, tiền sự. Sinh ra tại phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long, Khải là đứa con duy nhất trong gia đình. Dù có đủ cả cha lẫn mẹ, nhưng những lo toan mưu sinh vất vả đã khiến gã lớn lên trong sự thiếu hụt một điểm tựa giáo dục vững chắc. Sự buông lỏng quản lý và thiếu thốn sự bảo ban, uốn nắn kịp thời từ gia đình đã vô tình đẩy gã trượt dài...

Đứng một mình giữa khoảng sân vắng tại xã Cẩm Lạc, chiếc chìa khóa cắm sẵn kia trở thành một lời mời gọi quá sức chịu đựng đối với lòng tham bản năng. Khải dắt xe đi, mang theo cả niềm tin của người đã cưu mang mình, mở lối cho một chuỗi sai lầm nối tiếp. Để rồi nhìn lại, người ta mới chợt nhận ra cuộc đời vốn dĩ là những cung đường đan cài giữa bóng tối và ánh sáng. Khi lòng tham nhất thời xô đẩy một con người vào lầm lỗi, nếu thiếu đi một điểm tựa của nhận thức, họ sẽ rất dễ bị mất phương hướng và trượt dài.

Vở kịch dọc đường và cái giá của lòng tin bị trục lợi

Nếu hành vi trộm xe của Khải chỉ là sự gục ngã bộc phát, thì hành trình trốn chạy sau đó lại đáng buồn hơn. Gã bắt đầu học cách trục lợi từ sự thiêng liêng của tình thân và lòng trắc ẩn của người đời.

Trên đường tẩu thoát, Khải ghé vào một cửa hàng điện thoại tại thôn Xuân Thọ, xã Kỳ Hoa, tỉnh Hà Tĩnh bán chiếc điện thoại của ân nhân lấy 400.000 đồng. Đến đêm muộn, khi chạy đến tổ dân phố Hương Lâm, phường Phong Thái, thành phố Huế, Khải gặp anh Nguyên đang bán quán nước ven đường. Gã đã rơi những giọt nước mắt giả tạo cùng câu chuyện dựng đứng: “Ông ngoại mất, đang trên đường về quê gấp nhưng không có chi phí dọc đường”.

Trong tâm thức người Việt, cái chết và sự hiếu nghĩa luôn là những điều thiêng liêng nhất. Đó là nơi mà ngay cả những người xa lạ cũng sẵn sàng cúi đầu chia sẻ để sưởi ấm cho nhau. Anh Nguyên dốc túi cho Khải mượn 25 triệu đồng không phải vì ham chiếc xe SH làm tin. Anh giúp vì không thể ngoảnh mặt làm ngơ trước nỗi đau của một người đồng loại. Nhưng đổi lại lòng tốt ấy, sau khi có tiền, Khải bắt xe khách trốn thẳng vào Thành phố Hồ Chí Minh để tiêu xài sạch sẽ.

Điều đáng sợ nhất trong vụ án không phải là số tiền hay tài sản bị lấy mất mà là sự nguội lạnh của lòng tin trong xã hội. Tài sản bị mất đi có thể tìm lại được, nhưng một khi lòng trắc ẩn bị tổn thương bởi sự dối trá, thứ chúng ta đánh mất chính là hơi ấm giữa người với người. Sau cái quay lưng của Khải, liệu anh Nguyên còn dám chìa tay ra giúp đỡ một người lữ khách lỡ đường thực sự? Lòng trắc ẩn bị đánh cắp chính là mất mát lớn nhất của cộng đồng.

Cái chạm của sự bao dung

Phiên tòa diễn ra theo một cách rất đặc biệt: xét xử trực tuyến. Qua màn hình kết nối, gã chỉ biết im lặng nhìn Hội đồng xét xử và những người mình từng lừa dối. Trong không gian số ấy vô tình lột tả trọn vẹn sự cô độc của kẻ phạm tội. Đó là cái giá phải trả khi bạn lựa chọn quay lưng lại với đạo đức.

Phiên xét xử được tổ chức theo hình thức trực tuyến.

Nhưng cũng ngay trong cái không gian ấy, ánh sáng của sự bao dung vẫn kịp lóe lên. Ông Hùng, người bị Khải phản bội lòng tốt nặng nề nhất, đã nhận lại tài sản và chủ động viết đơn xin giảm nhẹ hình phạt cho gã. Đó là cái nhìn thấu cảm của một người đi trước dành cho một đứa trẻ lầm đường. Luật pháp trừng trị hành vi tội lỗi để bảo vệ lẽ phải, nhưng chính sự bao dung mới là thứ duy nhất có thể cứu rỗi và đưa một con người lầm lạc quay đầu.

Bản án 25 tháng tù tại phiên sơ thẩm của TAND Khu vực 1 – Hà Tĩnh về tội trộm cắp tài sản là điều tất yếu mà Khải phải trả cho tội lỗi của mình. Hơn hai năm sau song sắt sẽ là khoảng thời gian dài để Khải học lại bài học về sự tử tế.

Bước ra khỏi phòng xử án, người ta chợt nhận ra cuộc đời này suy cho cùng không sợ những chiếc chìa khóa cắm sẵn ở sân, mà chỉ sợ những tâm hồn bị khóa chặt cửa trước nỗi đau của đồng loại chỉ vì sợ hãi sự dối lừa…