Lựa chọn tử tế, đúng luật

Ngày 8-9, cụ Nguyễn Thị Mùi (78 tuổi, TPHCM, mưu sinh bằng nghề nhặt ve chai) phát hiện một bao giấy chứa 15 chiếc nhẫn, 2 dây chuyền, 1 lắc tay và mặt dây chuyền bằng vàng trong thùng rác. Không giữ tài sản cho mình, cụ đến Công an phường Hiệp Bình trình báo, nhờ tìm người đánh mất.

Trước đó 4 ngày, ông Bùi Chiến Anh, nhân viên Cảng Cát Lái, cũng bàn giao cho lực lượng trực ban an ninh chiếc ví chứa tiền và giấy tờ tùy thân mà ông nhặt được. Hai câu chuyện khác nhau nhưng cùng có một lựa chọn: trao tài sản nhặt được cho cơ quan có trách nhiệm để trả lại người sở hữu.

Nhìn từ góc độ pháp lý, sự tử tế ấy cũng là cách hành xử đúng luật. Khoản 1, Điều 230 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: người phát hiện tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên, nếu biết địa chỉ người đánh rơi thì phải thông báo hoặc trả lại; nếu không biết thì phải thông báo hoặc giao nộp cho UBND hoặc công an cấp xã nơi gần nhất để thông báo công khai cho chủ sở hữu đến nhận.

Pháp luật cũng bảo đảm quyền lợi của người nhặt được. Sau một năm kể từ ngày thông báo công khai mà không xác định được chủ sở hữu, nếu tài sản có giá trị không quá 10 lần mức lương cơ sở thì người nhặt được sẽ được xác lập quyền sở hữu sau khi trừ chi phí bảo quản. Nếu tài sản có giá trị lớn hơn, người nhặt được sẽ được hưởng 10 lần mức lương cơ sở và 50% phần giá trị vượt quá...

Ngược lại, Điều 176 Bộ luật Hình sự quy định người cố tình không trả lại tài sản trị giá từ 10 triệu đồng trở lên sau khi đã được chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc cơ quan có trách nhiệm yêu cầu được nhận lại có thể bị truy cứu về tội “Chiếm giữ trái phép tài sản”. Với di vật, cổ vật hoặc vật có giá trị lịch sử, văn hóa, trách nhiệm hình sự có thể được đặt ra dù giá trị dưới 10 triệu đồng.

Luật pháp xác định ranh giới giữa quyền lợi và trách nhiệm. Nhưng điều làm câu chuyện của cụ Mùi và ông Chiến Anh đáng quý không chỉ là họ đã làm đúng luật. Sự tử tế còn thể hiện ở cách một người ứng xử với thứ có giá trị nhưng không thuộc về mình.