Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Quốc hội 'chốt' khung tiền đặt trước đối với đấu giá đất ở
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đã được Quốc hội chính thức thông qua với 475/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Sáng 20/11, với 475/482 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Luật gồm 07 Chương, 66 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2027, trừ quy định tại khoản 2, Điều 65 của Luật này.
Trước đó, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa uỷ quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Kéo giảm người trúng đấu giá bỏ cọc
Theo Bộ trưởng, các đại biểu Quốc hội có ý kiến đề nghị bổ sung số liệu về bỏ cọc, đánh giá tác động của mức tiền đặt trước 20%-50%, vì mức cao có thể hạn chế người có nhu cầu thực sự, tại Điều 35. Tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu, dự thảo Luật đã bổ sung giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, bảo đảm phù hợp với tính chất từng loại tài sản, điều kiện thực tiễn tại từng địa phương, không tạo rào cản bất hợp lý về tiền đặt trước đối với người tham gia đấu giá.
Dẫn chứng thực tiễn, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết qua thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố thường xuyên phát sinh hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở, các quy định về nâng mức tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đã bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt, kéo giảm đáng kể số lượng người trúng đấu giá bỏ cọc.
Đơn cử tại tỉnh Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do người trúng không nộp tiền đã giảm mạnh từ 377 trường hợp trong năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng đầu năm 2026. Trong khi, tổng số thửa, lô đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889 trường hợp. Tại tỉnh Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả cũng giảm tương tự từ 35 xuống còn 11 trường hợp. Do đó, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân nhằm khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.
Tại Điều 36, có ý kiến đề nghị không quy định nội dung người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm, vì chưa đúng bản chất cạnh tranh về giá, chưa bảo đảm quyền không trả giá và đề nghị giải trình khả năng phòng ngừa thông đồng của cơ chế bốc thăm.
Theo báo cáo của Chính phủ, người tham dự phiên đấu giá đã tự nguyện đăng ký, biết trước giá khởi điểm và Quy chế cuộc đấu giá, nộp tiền đặt trước và quyết định tham dự phiên đấu giá. Do đó, việc coi sự tham gia của họ là chấp nhận mức giá tối thiểu đã công khai là gắn quyền với trách nhiệm, không phải áp đặt mức giá chưa biết trước. Quy định này nhằm ngăn ngừa tình trạng thông đồng trong đấu giá tài sản như trong thực tiễn đã xảy ra (nhiều người đăng ký tham dự nhưng đồng loạt không trả giá) để làm cho cuộc đấu giá không thành, gây tốn kém chi phí, kéo dài xử lý tài sản và tạo điều kiện dìm giá.

Đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua các luật. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Bên cạnh đó, dự thảo Luật kế thừa quy định hiện hành không quy định buộc trả cao hơn giá khởi điểm; Quyền quyết định giá cạnh tranh vẫn thuộc về người tham gia. Khi nhiều người cùng chấp nhận giá khởi điểm mà không có ai trả giá cao hơn thì bốc thăm là phương thức khách quan, công khai, bình đẳng, tránh việc tùy nghi chọn người trúng. Trong trường hợp tất cả người tham dự phiên đấu giá từ chối bốc thăm thì đấu giá không thành (Điều 41), Cụ thể, dự thảo Luật quy định người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả và xử lý tiền đặt trước theo quy định. Việc bốc thăm được thực hiện dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá ( Điều 36), Chính phủ đề nghị Quốc hội cho giữ quy định này.
Hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá
Tại Điều 58, đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung biện pháp cấm tham gia đấu giá đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bỏ cọc và mở rộng phạm vi đối với tài sản công, tài sản khác. Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, bên cạnh trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá, dự thảo Luật đã bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá (gồm: từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá) nhằm xử lý đầy đủ vi phạm phát sinh ở các giai đoạn, tăng tính răn đe, phòng ngừa việc trả giá cao bất thường, sau đó từ chối kết quả đấu giá thành để trục lợi. Đây là biện pháp được nghiên cứu, tổng kết từ thực tiễn và kết quả tích cực trong việc thực hiện Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ.
Về đấu giá trực tuyến và Hệ thống đấu giá trực tuyến, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng không quy định cố định ngưỡng 200 triệu đồng trong Luật mà giao Chính phủ quy định mức giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm của tài sản thuộc diện bắt buộc đấu giá trực tuyến qua Hệ thống đấu giá trực tuyến, bảo đảm phù hợp với điều kiện hạ tầng và thực tiễn. Dự thảo Nghị định đã quy định trách nhiệm của tổ chức vận hành về an toàn thông tin, quản lý dữ liệu, ghi nhận hoạt động đấu giá và xử lý sự cố kỹ thuật, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia.
Số liệu thống kê cho thấy Hệ thống đấu giá trực tuyến đưa vào vận hành từ tháng 9/2026 đến nay, đã cấp 1.071 tài khoản, niêm yết 202 thông báo lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá với 202 lô tài sản, tổng giá khởi điểm hơn 1.129 tỷ đồng và 63 thông báo đấu giá; Tổ chức thành công 5 cuộc đấu giá với tổng giá trúng hơn 16,5 tỷ đồng, cao hơn giá khởi điểm hơn 3,9 tỷ đồng. Bộ trưởng nhấn mạnh Hệ thống đấu giá trực tuyến đã bước đầu đáp ứng yêu cầu về đấu giá trực tuyến theo quy định.
Bên cạnh đó, Điều 7 của dự thảo Luật quy định trách nhiệm của cơ quan Nhà nước trong việc bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình. Theo đó, người mua tài sản đấu giá ngay tình có quyền sở hữu tài sản trong trường hợp có người thứ ba tranh chấp quyền sở hữu tài sản. Trường hợp bản án, quyết định liên quan bị sửa đổi, hủy bỏ sau khi đã đấu giá thành mà trình tự, thủ tục đấu giá theo đúng quy định của Luật Đấu giá tài sản thì tài sản đó vẫn thuộc quyền sở hữu của người mua được tài sản đấu giá ngay tình.
Cùng với đó, Điều 61 của dự thảo Luật cũng quy định trường hợp hủy kết quả đấu giá tài sản (do vi phạm trình tự, thủ tục) thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận, nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì phải trả bằng tiền. Bên gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh quy định nêu trên của dự thảo Luật phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự về bảo vệ quyền của người thứ ba ngay tình nhận được tài sản thông qua đấu giá./.
