Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi): Cần làm rõ quyền thừa kế, bảo vệ trẻ em được nhận nuôi ở nước ngoài

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Tỉnh uỷ viên, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Uỷ viên Uỷ ban Công tác đại biểu của Quốc hội, phát biểu thảo luận tại hội trường.

Làm rõ quyền thừa kế giữa con nuôi với gia đình gốc

Đánh giá cao báo cáo tiếp thu, giải trình của cơ quan soạn thảo, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, Tỉnh uỷ viên, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Uỷ viên Uỷ ban Công tác đại biểu của Quốc hội, thống nhất với sự cần thiết quy định hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi tại Điều 26 dự thảo luật.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ Khoản 2 Điều 26, nhất là vấn đề quyền thừa kế giữa con nuôi với cha mẹ đẻ sau khi xác lập quan hệ nuôi con nuôi.

Theo đại biểu, Điều 651 và Điều 653 Bộ luật Dân sự năm 2015 đã quy định về người thừa kế theo pháp luật và quan hệ thừa kế giữa con nuôi với cha mẹ nuôi. Vì vậy, các quy định về hệ quả pháp lý trong dự thảo luật cần được xem xét trong mối liên hệ chặt chẽ với pháp luật dân sự hiện hành.

Trong khi đó, Khoản 2 Điều 26 dự thảo luật quy định việc chấm dứt một số quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ đẻ và con đã được cho làm con nuôi nhưng chưa làm rõ hệ quả đối với quyền thừa kế. Theo đại biểu, khoảng trống này có thể dẫn đến những cách hiểu và áp dụng khác nhau trong thực tiễn, nhất là khi phát sinh tranh chấp phân chia di sản.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo quy định rõ hệ quả pháp lý về thừa kế tương ứng với từng hình thức nuôi con nuôi. Đối với trường hợp nuôi con nuôi xác lập đầy đủ quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi, cần làm rõ việc chấm dứt quan hệ thừa kế đối với gia đình gốc. Đối với trường hợp nhận nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình nhưng vẫn duy trì quan hệ với gia đình gốc, cần xem xét cơ chế bảo đảm quyền thừa kế phù hợp, tránh ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em cũng như các thành viên gia đình có liên quan.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cũng nhấn mạnh yêu cầu rà soát, bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Nuôi con nuôi với Bộ luật Dân sự năm 2015 và các quy định pháp luật có liên quan. Đồng thời, cần quy định rõ thời điểm phát sinh hệ quả pháp lý, phạm vi quyền thừa kế được duy trì hoặc chấm dứt và phương thức xử lý đối với trường hợp một người có nhiều căn cứ hưởng thừa kế đối với cùng một di sản.

Xác định rõ trách nhiệm bảo vệ trẻ em được nhận nuôi ở nước ngoài

Về cơ chế phối hợp bảo vệ trẻ em sau khi được nhận làm con nuôi ở nước ngoài, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cơ bản thống nhất với các quy định của dự thảo luật về theo dõi tình hình phát triển của con nuôi tại Điều 22 và trách nhiệm của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Điều 25.

Tuy nhiên, để bảo đảm quyền trẻ em được thực hiện trên thực tế, dự thảo luật cần hoàn thiện hơn nữa cơ chế tiếp nhận, chuyển giao và xử lý thông tin khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bị bạo lực, xâm hại, bị bỏ mặc hoặc không được bảo đảm các điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng.

Một trong những nội dung quan trọng được đại biểu nhấn mạnh là phải xác định rõ đầu mối tiếp nhận thông tin và trách nhiệm phối hợp giữa 3 chủ thể: cơ quan quản lý nhà nước về con nuôi, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và tổ chức con nuôi nước ngoài.

Theo đại biểu, nếu không quy định cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, thông tin liên quan đến tình trạng của trẻ có thể không được chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền; việc xử lý thiếu kịp thời hoặc không xác định rõ trách nhiệm khi phát sinh vụ việc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bảo vệ trẻ em.

Do đó, đại biểu đề nghị cụ thể hoá quy trình phối hợp, quy định rõ thời hạn thông báo, trách nhiệm phản hồi, việc theo dõi kết quả xử lý thông tin và các biện pháp hỗ trợ bảo vệ trẻ trong trường hợp cần thiết. Đồng thời, các quy định phải bảo đảm tính khả thi, phù hợp với thẩm quyền của từng cơ quan, pháp luật của quốc gia nơi trẻ đang sinh sống và các điều ước quốc tế có liên quan./.