Lương thấp, đào tạo dài khiến ngành y giảm sức hút

Huang Qiaoyuan, sinh viên năm thứ 5 ngành y khoa tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, chỉ còn một năm nữa là tốt nghiệp nhưng đang cân nhắc bỏ ngành để chuyển sang lĩnh vực tư vấn.

Huang từng muốn trở thành bác sĩ sau khi chứng kiến những đóng góp của nhân viên y tế trong đại dịch Covid-19. Cô cũng tin đây là nghề có thu nhập ổn định và ít nguy cơ thất nghiệp.

“Tôi thực sự tin rằng y học là một nghề đòi hỏi chuyên môn cao, có thể giúp tôi không phải lo thất nghiệp”, cô nói.

Tuy nhiên, thực tế công việc khiến Huang thay đổi suy nghĩ. Trong 12 tháng thực tập không lương ở năm cuối, sinh viên hiếm khi được trực tiếp làm các thủ thuật mà chủ yếu thực hiện công việc hành chính. Nguy cơ bị thương trong các vụ việc với bệnh nhân hoặc người nhà cũng là một yếu tố, nhưng áp lực công việc hằng ngày mới là nguyên nhân chính.

“Điều gây áp lực lớn nhất là các biện pháp ‘cắt giảm chi phí, nâng cao hiệu quả’ đang dồn sức ép lên các bác sĩ trẻ và những người đã có vài năm kinh nghiệm. Đó là tình trạng thiếu cơ hội việc làm, lương thấp và khối lượng công việc nặng nề”, cô nói.

Dù nghề y vẫn thu hút nhiều sinh viên giỏi, ngành này đang mất dần sức hút khi điều kiện làm việc và sự cạnh tranh từ các lĩnh vực khác khiến người trẻ cân nhắc những lựa chọn khác.

Ngành y giảm sức hút

Xu hướng này thể hiện rõ trong tuyển sinh các trường y, vốn thu hút thí sinh từ khắp Trung Quốc.

Theo truyền thông Trung Quốc, trong số 10.000 thí sinh có thứ hạng cao nhất tại kỳ thi tuyển sinh đại học năm nay ở tỉnh Chiết Giang, y khoa vẫn là lựa chọn phổ biến nhất. Tuy nhiên, ngưỡng tuyển sinh của nhiều trường y đã giảm.

Chẳng hạn, tại Đại học Tôn Trung Sơn, thí sinh cuối cùng trúng tuyển ngành y năm nay có thứ hạng thấp hơn 1.300 vị trí so với thí sinh cuối cùng được nhận vào ngành này năm ngoái. Tại Đại học Y khoa Nam Phương, mức chênh lệch là 2.000 vị trí.

Với thí sinh Quảng Đông, mức chênh lệch tại Đại học Y khoa Nam Phương còn lớn hơn: Thứ hạng của thí sinh cuối cùng được nhận năm nay thấp hơn hơn 10.000 vị trí so với năm 2025.

Hướng dẫn lâm sàng cho sinh viên y khoa quốc tế tại một khoa của Bệnh viện Đông Thượng Hải. Ảnh: Shanghai East Hospital

Sự sụt giảm tập trung ở các chương trình đào tạo y lâm sàng hệ đại học 5 năm, trong đó có chương trình Huang gần hoàn thành.

Sinh viên tốt nghiệp các chương trình này phải tiếp tục hoàn thành 3 năm đào tạo bác sĩ nội trú tại bệnh viện. Tuy nhiên, cạnh tranh để được vào các chương trình này rất gay gắt, đến mức bằng thạc sĩ hoặc cao hơn hiện được xem là yêu cầu cơ bản.

Nếu đi theo lộ trình này, người học sẽ phải dành ít nhất 11 năm cho quá trình đào tạo.

Trong khi đó, theo SCMP, chương trình tích hợp “5+3” vẫn được nhiều thí sinh lựa chọn, trong khi tuyển sinh các ngành y khác như nha khoa tương đối ổn định.

Ngay cả khi bước vào đào tạo nội trú, áp lực vẫn tiếp diễn. Bác sĩ nội trú phải luân phiên qua các khoa để tích lũy kinh nghiệm, với khối lượng công việc tương đương nhân viên bệnh viện chính thức nhưng thu nhập rất thấp.

“Tôi gần 30 tuổi nhưng vẫn chưa có vị trí nghề nghiệp ổn định. Tôi vẫn phải dựa vào bố mẹ để được hỗ trợ tài chính”, một người bình luận trên mạng xã hội.

Lương thấp, đào tạo dài

Tại Mỹ, nhiều bác sĩ nội trú là nhân viên bệnh viện hưởng lương, cùng các chế độ như bảo hiểm y tế, nghỉ phép có lương và hỗ trợ chuyển nơi ở. Thu nhập năm đầu thường khoảng 60.000-70.000 USD (khoảng 1,5-1,8 tỷ đồng) và tăng dần mỗi năm.

Trong khi đó, thu nhập của bác sĩ nội trú tại Trung Quốc vẫn rất bấp bênh. Ngoài lương cơ bản và khoản hỗ trợ theo hiệu suất của bệnh viện, họ còn được hưởng trợ cấp từ chính phủ trung ương.

Trung ương phân bổ 30.000 nhân dân tệ (khoảng 117 triệu đồng) mỗi năm cho mỗi bác sĩ nội trú. Tuy nhiên, khảo sát năm 2020 của nền tảng y khoa DXY cho thấy gần 28% bác sĩ nội trú nhận dưới 1.000 nhân dân tệ mỗi tháng (khoảng 3,9 triệu đồng), trong khi 8% không có thu nhập.

Chỉ 32% có thu nhập trên 3.000 nhân dân tệ mỗi tháng (khoảng 11,7 triệu đồng), và nhiều người cho biết khoản tiền này chỉ vừa đủ trang trải cuộc sống.

Theo một số chuyên gia, những ngành mới nổi như trí tuệ nhân tạo cũng ngày càng hấp dẫn, góp phần khiến người trẻ chuyển hướng khỏi các ngành truyền thống.

Tuy nhiên, trên các diễn đàn trực tuyến, điều được nhắc đến nhiều nhất vẫn là điều kiện làm việc khắc nghiệt của người theo nghề bác sĩ.

“Mặc dù được tuyển vào bệnh viện, chúng tôi vẫn phải đối mặt với khối lượng công việc nặng nề, những ca trực đêm triền miên, đồng thời phải làm nghiên cứu khoa học và liên tục thi cử”, một người bình luận.

“Trong bối cảnh kinh tế suy giảm, nhiều bệnh viện còn cắt giảm lương, phá vỡ sự cân bằng vốn có giữa công sức bỏ ra và thu nhập”, người khác chia sẻ

Chuyên gia nói gì?

Theo Chen Zhiwen, thành viên Ủy ban Học thuật thuộc Hội Chiến lược Phát triển Giáo dục Trung Quốc, các trường đại học Trung Quốc đang tăng chỉ tiêu ở nhiều ngành được thí sinh ưa chuộng.

Trao đổi với tạp chí khoa học xã hội China Comment, Chen cho rằng điều này khiến thứ hạng tuyển sinh ở các ngành khác cũng giảm, chứ không phải hiện tượng chỉ xảy ra với ngành y.

Cũng trên China Comment, Jin Hui, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Trung Đại thuộc Đại học Đông Nam, cho rằng đây là một xu hướng bình thường.

“Ở bất kỳ ngành học nào, một số người sẽ bỏ cuộc giữa chừng, trong khi những người khác vẫn thực sự đam mê”, bà nói.

Theo Jin Hui, việc cải thiện hệ thống hỗ trợ dành cho các bác sĩ trẻ có thể giúp khôi phục sức hấp dẫn của nghề y.