M&A toàn cầu giữ nhịp tăng trưởng, AI trở thành lợi thế mới của thương vụ

M&A toàn cầu duy trì đà tăng nhưng bước vào giai đoạn sàng lọc

Theo Báo cáo M&A Toàn cầu 2026 do Bain & Company công bố, khoảng 80% lãnh đạo phụ trách M&A trên thế giới kì vọng duy trì hoặc gia tăng hoạt động giao dịch trong năm 2026. Triển vọng tích cực này được xây dựng trên nền tảng phục hồi mạnh mẽ của năm 2025, khi tổng giá trị M&A toàn cầu tăng khoảng 40%, đạt 4.900 tỉ USD.

Sự cải thiện của môi trường vĩ mô, cùng lượng lớn tài sản của các quỹ private equity và venture capital bước vào giai đoạn sẵn sàng thoái vốn, đang tạo dư địa cho một chu kì giao dịch mới. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp trên toàn cầu cũng nhận diện rõ rằng các động lực tăng trưởng truyền thống đã dần cạn dư địa, buộc họ phải tìm kiếm con đường tái tạo thông qua M&A.

Bain & Company cho rằng ba lực lớn sẽ định hình thị trường M&A năm 2026 gồm: đột phá công nghệ, đặc biệt là AI; các yếu tố địa chính trị trong bối cảnh hậu toàn cầu hóa; và sự dịch chuyển chiến lược danh mục đầu tư. Trong đó, M&A và thoái vốn ngày càng được sử dụng như công cụ tái cấu trúc chuỗi giá trị, giúp doanh nghiệp tập trung vào các thị trường chiến lược và giảm thiểu rủi ro phân mảnh toàn cầu.

AI trở thành “vũ khí” cạnh tranh trong các thương vụ M&A

Một điểm nhấn nổi bật của thị trường M&A hiện nay là sự gia tăng nhanh chóng của yếu tố AI. Gần một nửa các thương vụ trong lĩnh vực công nghệ được Bain & Company khảo sát đã có sự hiện diện của AI, khi doanh nghiệp đẩy mạnh thâu tóm để sở hữu năng lực công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Không chỉ giới hạn trong ngành công nghệ, nhiều doanh nghiệp truyền thống cũng đang sử dụng M&A như con đường ngắn nhất để xây dựng năng lực số, thay vì tự phát triển trong thời gian dài.

Năm 2025, khoảng 45% lãnh đạo M&A cho biết đã sử dụng AI trong các thương vụ, tăng hơn gấp đôi so với năm trước; gần 1/3 nhà làm deal đã triển khai AI một cách hệ thống hoặc tái thiết kế quy trình M&A xoay quanh công nghệ này.

Ảnh minh họa

Theo Bain & Company, các doanh nghiệp tiên phong đang tận dụng AI để nâng cao chất lượng pipeline giao dịch, tăng độ chính xác trong phân tích và thẩm định, rút ngắn thời gian hiện thực hóa hiệu ứng cộng hưởng, đồng thời hỗ trợ quá trình tích hợp sau sáp nhập. AI đang dần chuyển từ công cụ hỗ trợ sang lợi thế cạnh tranh thực sự trong cuộc đua M&A.

Dù triển vọng tích cực, Bain & Company cảnh báo áp lực vốn sẽ là thách thức lớn của thị trường M&A năm 2026. Tỉ trọng vốn phân bổ cho M&A đã rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng 30 năm, khi doanh nghiệp ưu tiên đầu tư cho tài sản cố định, nghiên cứu và phát triển. Điều này khiến tiêu chuẩn đối với các thương vụ ngày càng khắt khe, đòi hỏi nhà đầu tư phải chứng minh rõ ràng khả năng tạo giá trị.

Thị trường M&A Việt Nam gắn với tái cấu trúc và kì vọng vốn ngoại

Tại Việt Nam, thị trường M&A được kì vọng bước vào giai đoạn phát triển theo chiều sâu trong năm 2026, gắn với quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp và điều chỉnh mạnh ở nhiều ngành kinh tế trọng điểm. Đến cuối năm 2025, thị trường ghi nhận khoảng 220 thương vụ, với tổng giá trị công bố xấp xỉ 2,3 tỉ USD.

Hoạt động M&A diễn ra sôi động nhất ở các lĩnh vực bất động sản, tài chính - ngân hàng, y tế và năng lượng, phản ánh nhu cầu tái cơ cấu sâu trong những ngành chịu tác động mạnh từ chu kì tín dụng và chính sách. Trong đó, bất động sản đang chiếm hơn một nửa tổng giá trị M&A, trở thành phân khúc dẫn dắt xu thế.

Theo các chuyên gia, M&A bất động sản không chỉ là các giao dịch tài chính, mà còn đóng vai trò giải phóng các dự án bị “đóng băng”. Thông qua chuyển nhượng, các dự án đình trệ được trao cho nhà đầu tư có tiềm lực tài chính và năng lực quản trị tốt hơn, qua đó tái khởi động phát triển đô thị và giảm lãng phí nguồn lực xã hội.

Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng bị kiểm soát chặt, M&A cũng trở thành kênh huy động vốn ngoài ngân hàng ngày càng quan trọng.

Đồng thời, dòng vốn ngoại tiếp tục được kì vọng là động lực quan trọng của thị trường M&A Việt Nam, song đi kèm với tiêu chuẩn ngày càng cao. Nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt coi trọng tính minh bạch pháp lí, kiểm toán độc lập, cơ cấu cổ đông rõ ràng và năng lực quản trị hiện đại. Nhiều thương vụ không thành công do doanh nghiệp trong nước chưa sẵn sàng chia sẻ quyền kiểm soát hoặc kì vọng định giá chưa sát thị trường.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, năm 2026 sẽ là giai đoạn M&A mang tính sàng lọc rõ nét hơn. AI, tái cấu trúc và kỉ luật vốn sẽ trở thành các yếu tố quyết định, khiến M&A không còn là cuộc chơi của số lượng, mà là phép thử thực sự đối với năng lực chiến lược và thực thi của doanh nghiệp.

ĐỨC LONG