'Mã đáo' – hành trình hội họa về khát vọng, bền bỉ và sức mạnh tinh thần

Ngựa đơn độc, ngựa song hành và câu chuyện về con người

Nhân dịp xuân Bính Ngọ 2026, họa sĩ Trương Trung gửi gắm qua hình tượng ngựa một lời chúc về thành công, an khang, hạnh phúc đến với công chúng.

Thoạt nhìn, người xem dễ bị cuốn hút bởi những mảng màu mạnh, những lớp sơn dày, những dáng ngựa khi khoan thai đứng lặng, khi tung vó băng qua không gian.

Họa sĩ Trương Trung giới thiệu bộ tranh "Mã đáo"

Nhưng càng dừng lại lâu hơn trước mỗi bức tranh, càng có thể nhận ra: ngựa trong tranh Trương Trung không đơn thuần là đối tượng tạo hình, mà là một biểu tượng văn hóa – tinh thần, được chưng cất từ nhiều lớp nghĩa, nhiều trải nghiệm và suy tư của người nghệ sĩ.

Từ góc nhìn văn hóa Á Đông, ngựa từ lâu đã gắn liền với những ý niệm tốt lành. Trong phong thủy, ngựa là biểu tượng của “mã đáo thành công” – hình ảnh con ngựa trở về báo tin thắng trận, tượng trưng cho sự hanh thông, thuận lợi, thăng tiến và thành tựu.

Trong văn hóa Việt, hình tượng “bát mã” (tám con ngựa) còn mang ý nghĩa về tốc độ, sức mạnh vượt chướng ngại, tinh thần đoàn kết và khát vọng bứt phá không ngừng.

Chính vì vậy, tranh ngựa thường được treo trong phòng làm việc, sảnh doanh nghiệp hay không gian sinh hoạt chung như một cách gửi gắm mong cầu về may mắn, tài lộc và thành công.

Ngựa song hành...

Ở nhiều nền văn hóa khác, ngựa còn gắn với lửa – năng lượng của mặt trời, của sự sống, của hành động và chuyển động không ngừng. Những gam màu đỏ, cam, nâu trầm thường thấy trong tranh ngựa được tin rằng có khả năng kích hoạt hỏa khí, mang lại sinh khí và thúc đẩy tinh thần tiến lên phía trước.

Những tầng nghĩa văn hóa ấy trở thành nền tảng tinh thần quan trọng để họa sĩ Trương Trung xây dựng thế giới hội họa của mình trong triển lãm “Mã đáo”.

Theo chia sẻ của họa sĩ Trương Trung, bộ tranh gồm 26 bức sơn dầu, được sáng tác trong một quá trình kéo dài nhiều năm. Việc ra mắt triển lãm đúng vào năm Ngọ mang ý nghĩa đặc biệt, vừa như một dấu mốc cá nhân, vừa là dịp “nhân duyên” để giới thiệu trọn vẹn ý tưởng nghệ thuật mà anh đã ấp ủ từ lâu.

“Thực ra mỗi bức tranh ngựa đều có câu chuyện riêng của nó. Để chọn ra bức nào tâm đắc nhất thì rất khó, bởi vì mỗi bức tôi đều dồn vào đó những tâm sức, suy nghĩ và ngôn ngữ riêng”, họa sĩ Trương Trung chia sẻ.

...hay ngựa đơn độc, đều gửi gắm ý nghĩa, triết lý nhân sinh

Trong tranh của anh, ngựa không chỉ mang vẻ đẹp mạnh mẽ bên ngoài mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ, chịu đựng, nhẫn nại và gánh vác – những phẩm chất rất gần với con người. Đó là hình ảnh của hành trình “đi đến nơi, về đến chốn”, của khát vọng vươn lên và niềm tin vào thành quả sau những nỗ lực dài lâu.

Một điểm đáng chú ý trong triển lãm “Mã đáo” là họa sĩ không thiên về việc vẽ những đàn ngựa đông đúc, hoành tráng theo lối thường thấy. Trong nhiều tác phẩm, ngựa xuất hiện đơn độc hoặc theo cặp, với sự tương tác tinh tế giữa các cá thể.

Theo họa sĩ, hình ảnh ngựa đôi mang nhiều suy ngẫm về đời sống con người. Đó là câu chuyện của sự đồng hành, chia sẻ, gắn bó và yêu thương. Hai con ngựa sánh bước bên nhau cũng giống như con người trong cuộc sống – cần có sự kết nối về tâm hồn để cùng vượt qua những chặng đường dài.

Bên cạnh đó, cũng có những bức tranh ngựa đứng một mình, gợi cảm giác cô độc, trầm tư nhưng không yếu đuối. Đó là hình ảnh của nội lực, của sự tự tại và bản lĩnh trước những thử thách.

Đa dạng phong cách, không lặp lại chính mình

Không bó mình trong một phong cách cố định, họa sĩ Trương Trung chủ động làm mới ngôn ngữ tạo hình qua từng tác phẩm.

Trong triển lãm, người xem có thể bắt gặp những bức tranh ngựa tả thực, những tác phẩm cách điệu trang trí, thậm chí là trừu tượng, nơi hình dáng con ngựa chỉ còn phảng phất như một ký ức thị giác.

Một trong những tác phẩm gây ấn tượng là bức tranh ngựa được cách điệu từ hình tượng sóng. Những đường nét cuộn trào, dồn đẩy, gợi cảm giác về sức mạnh dữ dội và bất tận.

Họa sĩ lý giải, anh mượn hình ảnh sóng để nói về “mã lực” – đơn vị đo sức mạnh vốn bắt nguồn từ hình tượng con ngựa, qua đó chuyển tải cảm giác năng lượng cuộn chảy, thúc đẩy con người tiến về phía trước.

Sự đa dạng trong thủ pháp không chỉ giúp triển lãm trở nên phong phú mà còn thể hiện rõ tinh thần sáng tạo không ngừng, tránh sự lặp lại và nhàm chán – điều mà chính họa sĩ luôn tự nhắc mình trong quá trình lao động nghệ thuật.

Những tác phẩm trong triển lãm "Mã đáo"

Không chỉ dừng lại ở giá trị thẩm mỹ, triển lãm “Mã đáo” còn mang theo một thông điệp nhân văn. Từ ngàn đời, ngựa đã gắn liền với lịch sử dựng nước, mở cõi, với văn hóa, văn học và hội họa.

Sự hiện diện của ngựa trong "Mã đáo" vì thế không chỉ là sự trở lại của một biểu tượng quen thuộc, mà còn là cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, giữa nghệ thuật và đời sống, giữa con người và những ước mơ đang âm thầm chuyển động trong mỗi cá nhân.

“Mã đáo” vì thế không chỉ là một cuộc trưng bày tranh, mà là một hành trình tinh thần, nơi người xem có thể dừng lại, lắng nghe chính mình và tìm thấy trong từng sải chân ngựa niềm tin để tiếp tục bước đi trên con đường phía trước.

THẢO NGUYÊN