Mâm cơm dân dã của người Tày ở Lào Cai có loạt món lạ, du khách thích thú

Trong chuyến trải nghiệm một số tỉnh thành miền Bắc gần đây, anh Nguyễn Tuyền (SN 1994, người trẻ làm du lịch bản địa ở Phú Thọ) có dịp đặt chân đến vùng đất Lâm Thượng, thuộc xã cùng tên, tỉnh Lào Cai (địa phận huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ).

Tại đây, anh dành thời gian ghé thăm các gia đình bản địa, tìm hiểu về mô hình du lịch cộng đồng ở địa phương và kết hợp khám phá nét văn hóa ẩm thực đặc sắc.

“Lâm Thượng là vùng thung lũng rộng, xanh mát với phần lớn dân cư là người Tày. Bà con ở đây phần lớn làm nông, trồng lúa, hoa màu, chăn nuôi gia súc gia cầm.

Ngoài đồng lúa rộng mênh mông bao quanh nhà, gia đình nào cũng có một ao cá. Nước từ các con suối trên núi đổ về khiến ao lúc nào cũng đầy nước để nuôi cá và vịt. 

Vì thế, ẩm thực nơi đây cũng mang đậm nét văn hóa của đồng bào dân tộc Tày và không thể thiếu các món ăn chế biến từ sản vật núi rừng như măng, cá suối hay vịt/cá nhà nuôi, rau tự trồng…”, anh Tuyền nói.

Anh Tuyền (đeo kính) trải nghiệm bữa ăn bản địa ở vùng đất Lâm Thượng (tỉnh Lào Cai). Ảnh: Tuyền Nguyễn

Để cảm nhận rõ nét về ẩm thực truyền thống của bà con Lâm Thượng, anh Tuyền cho biết đã trải nghiệm bữa cơm đãi khách tại một vài hộ kinh doanh homestay khác nhau.

Trong đó, anh được thưởng thức đa dạng các món “cây nhà lá vườn” như: gỏi cá bỗng, rau sachi xào tỏi, vịt suối và thịt hấp lá dổi…

Vị khách trẻ cũng tiết lộ bản thân khá thích thịt mắm cơm đỏ - món ăn đặc trưng của người Tày ở Lâm Thượng. 

Để làm món này, người ta lấy cây cơm đỏ rửa sạch phơi qua nắng cho ráo nước rồi thái nhỏ. Khi lợn đã mổ ra, tất cả thịt ba chỉ của con lợn được làm sạch, thái nhỏ bằng 2 ngón tay rồi ướp muối. 

Sau đó, thịt được đổ vào chum trộn đều với củ riềng thái chỉ, một ít rau răm, cây cơm đỏ và rượu nếp cái thơm rồi buộc thật kín bằng ni lông. 

Chờ khoảng 5 - 6 ngày sau, nếu mở chum thấy mùi thơm sực nức là lúc thịt mắm đã ăn được. Lúc này những miếng thịt mắm đã săn lại, có màu đỏ tươi, lớt phớt những sợi riềng thái nhỏ.

Khi thưởng thức thịt mắm cơm đỏ, thực khách cảm nhận được vị ngọt, vị chua, vị cay của riềng và hương nồng của nếp cái thơm, ăn không ngấy. Nước thịt mắm cũng có thể chưng lên làm nước chấm, ăn kèm rau sống rất ngon. Ảnh: Hoàng Tươi/Homestay Mỏ Nước Cát Sỏi

Theo quan sát của anh Tuyền, các món ăn trong mâm cơm đãi khách của người dân Lâm Thượng thường được chế biến từ nguồn thực phẩm tự cung tự cấp, luôn sẵn có trong vườn, ao nhà.

Nhất là các loại rau có hương vị khá lạ, dậy mùi thơm. Ví dụ như rau sachi có vị ngọt dịu, phải vò mới ăn được và thường dùng làm món xào tỏi. 

Loại rau này thuộc nhóm thực vật họ thầu dầu xuất xứ từ Nam Mỹ, nhiều năm nay được nhân giống và trồng thành công tại một số địa phương ở miền Bắc Việt Nam. 

Chàng trai 9X cho hay, nước chấm cũng được xem là “linh hồn” trong bữa ăn của người địa phương. 

Mỗi món ăn lại kết hợp với một loại nước chấm riêng, được pha chế cầu kỳ. 

“Không chỉ gây ấn tượng với cách làm du lịch mộc mạc của người bản địa và không gian xanh sạch đẹp, vùng đất Lâm Thượng còn níu chân du khách bằng ẩm thực với nhiều món ăn thơm ngon.

Mình hi vọng sẽ có cơ hội trở lại đây thêm nhiều lần nữa”, anh Tuyền bày tỏ.

Mâm cơm đãi khách ở Lâm Thượng với nhiều món ngon lạ miệng như rau sachi, măng mai, cá bỗng... khiến anh Tuyền thích thú, muốn quay trở lại để khám phá thêm. Ảnh: Tuyền Nguyễn

Chia sẻ với PV VietNamNet, chị Hoàng Tươi (chủ một homestay ở thôn Khéo Lẹng, xã Lâm Thượng) cho biết, tùy từng mùa, mâm cơm đãi khách của người bản địa sẽ có các món ăn khác nhau.

Tuy nhiên, có những món được phục vụ quanh năm như vịt bầu, cá bỗng… 

Nhờ điều kiện khí hậu thuận lợi với nguồn nước suối sạch, mát nên vịt bầu, cá bỗng ở Lâm Thượng có chất lượng thịt thơm ngon. 

Trong đó, cá bỗng được nuôi lâu năm ở môi trường nước sạch, chế biến thành các món như gỏi, nướng, nấu canh chua. Còn vịt bầu thường đem làm món luộc để giữ trọn vị ngọt thơm tự nhiên.

Chị Tươi phục vụ du khách mâm cơm dân dã với những món ăn truyền thống bản địa. Ảnh: Hoàng Tươi/Homestay Mỏ Nước Cát Sỏi

Theo chị Tươi, vịt bầu đạt trọng lượng khoảng 1,8 - 2kg là ngon nhất. Loại vịt này sử dụng nguồn thức ăn có sẵn trong tự nhiên nên thịt chắc, ngọt thơm, da màu vàng ươm.

“Tầm từ tháng 7 đến tháng 10 dương lịch ở Lâm Thượng còn là thời điểm thu hoạch măng mai. Vì thế, du khách đến đây mùa này có thể thưởng thức một số món ăn từ măng mai như măng luộc chấm mẻ, xào tỏi, măng chua…

Loại măng này ăn giòn, ngọt, có thể sử dụng cả ở dạng tươi hoặc khô”, chị Tươi chia sẻ.

Các món ăn theo mùa từ những sản vật "cây nhà lá vườn" ở Lâm Thượng hút khách thưởng thức. Ảnh: Hoàng Tươi/Homestay Mỏ Nước Cát Sỏi

Chủ homestay cũng tiết lộ, ngoài phục vụ các món ăn truyền thống mang đậm nét bản địa, chị còn đưa khách đi trải nghiệm trực tiếp như hái rau, xuống ao bắt vịt, cá hay vào bếp tự tay chế biến món ăn. 

Nhờ đó, du khách có thể hiểu thêm về đời sống sinh hoạt và văn hóa ẩm thực đặc sắc của bà con địa phương, góp phần lan tỏa các giá trị truyền thống lâu đời của vùng đất này tới khách trong và ngoài nước.