Mô hình xã, phường thương mại điện tử thúc đẩy tăng trưởng hai con số

Thương mại điện tử mở rộng dư địa tăng trưởng từ cơ sở

Chia sẻ tại Hội nghị Xã thương mại điện tử Toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số” do Bộ Công Thương tổ chức ngày 11/11, ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long cho biết, địa phương có nguồn sản vật phong phú. Tuy nhiên, nhiều chủ thể vẫn sản xuất quy mô nhỏ, khả năng tiếp cận thị trường, xây dựng thương hiệu, tổ chức phân phối và ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều. Nếu chỉ dựa vào phương thức tiêu thụ truyền thống, đầu ra dễ bị giới hạn bởi địa lý, mùa vụ và các khâu trung gian.

Quang cảnh hội nghị.

Từ thực tế đó, Vĩnh Long đã triển khai mô hình “Xã thương mại điện tử - Chợ Lách Vươn Mình” trên ba nền tảng: Người dân biết làm và biết bán hàng trên môi trường số; sản phẩm có thông tin minh bạch, hình ảnh tốt, nguồn gốc rõ ràng; thanh toán, logistics và chăm sóc khách hàng được vận hành thông suốt.

Từ ngày 17/8 đến 19/10/2026, mô hình đã thu hút 66 nhà bán hàng tham gia, vượt chỉ tiêu 60 chủ thể; đưa 1.340 sản phẩm lên môi trường số, gấp 67 lần mục tiêu ban đầu; tổ chức 4 lớp tập huấn chuyên sâu. Cộng đồng nhà bán hàng Chợ Lách tạo hơn 50.000 đơn hàng, bán gần 77.000 sản phẩm trên TikTok Shop; đăng tải hơn 5.445 video, bài viết, thu hút 184.500 lượt tương tác và 2,6 triệu lượt xem.

Đặc biệt, phiên livestream “Cộng đồng Chợ Lách Vươn Mình” ngày 21/10/2026 ghi nhận 2.330 đơn hàng trong 3 giờ, tiếp cận 4,1 triệu lượt người xem. Theo ông Trần Quốc Tuấn, người dân bước đầu hình thành niềm tin vào khả năng tự làm chủ công cụ số, chủ động tiếp cận khách hàng và mở rộng thị trường.

Từ thực tiễn triển khai, Vĩnh Long cho rằng muốn mô hình phát triển bền vững phải bắt đầu từ chủ thể và sản phẩm cụ thể; đào tạo gắn với thao tác thực tế; đồng thời bảo đảm toàn bộ chuỗi vận hành từ chất lượng sản phẩm, đóng gói, giao nhận đến chăm sóc khách hàng. Chính quyền xã cần làm đầu mối kết nối, Sở Công Thương hỗ trợ chuyên môn và nguồn lực, trong khi nền tảng, hiệp hội và doanh nghiệp bổ sung công cụ, kỹ năng, hạ tầng cần thiết.

Mô hình tại Vĩnh Long là một trong 3 nơi thí điểm mô hình “Xã, phường thương mại điện tử” do TikTok Shop phối hợp với Cục Thương mại điện tử triển khai từ tháng 1/2026, gồm Bình Lư (Lai Châu), Phượng Dực (Hà Nội) và Chợ Lách (Vĩnh Long). Mô hình hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn về đào tạo, năng lực vận hành, chuẩn hóa sản phẩm, ổn định nguồn cung, logistics và phương pháp đánh giá hiệu quả. Điểm nhấn là xây dựng nền tảng để người dân có thể tự kinh doanh lâu dài, thay vì chỉ đưa sản phẩm lên sàn hoặc tổ chức các phiên livestream mang tính thời điểm.

Theo bà Trần Thị Tân, đại diện TikTok Shop, mô hình được thiết kế linh hoạt theo thế mạnh sản phẩm và điều kiện từng địa phương. Sau các địa bàn thí điểm, ba tỉnh, thành phố đã có kế hoạch mở rộng sang Than Uyên (Lai Châu), Bát Tràng, Thư Lâm (Hà Nội) cùng các địa bàn khác.

Đưa thương mại điện tử về xã, tạo động lực tăng trưởng mới

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nêu rõ, đưa thương mại điện tử về xã là thực hiện trực tiếp các chủ trương lớn: mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030, kinh tế số đạt khoảng 30% GDP của Nghị quyết Đại hội XIV; yêu cầu tăng trưởng "2 con số" tại Kết luận số 18-KL/TW; Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn phát biểu tại hội nghị.

Thực tế, thương mại điện tử Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Năm 2025, quy mô thị trường đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Trong 10 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5%.

Tuy nhiên, sự phát triển vẫn chưa đồng đều giữa các vùng, miền. Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, tỷ lệ giữa Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh với các địa phương còn lại vẫn ở mức 70-30 vào năm 2025.

Nhằm đưa thương mại điện tử phát triển sâu rộng đến cấp xã, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ hướng dẫn thống kê, đào tạo thực hành, chuẩn hóa sản phẩm OCOP và tăng cường truy xuất nguồn gốc. Các Sở Công Thương đưa thương mại điện tử vào kịch bản tăng trưởng của tỉnh; chính quyền cấp xã bố trí đầu mối, giao nhiệm vụ và theo dõi số hộ bán hàng, đơn hàng, doanh thu. Các nền tảng và doanh nghiệp bưu chính phối hợp giảm chi phí giao hàng, cung cấp dữ liệu phục vụ đánh giá.

Theo Thứ trưởng, hiệu quả mô hình được đo bằng số người dân tự bán được hàng, sản phẩm có đầu ra ổn định và thu nhập được cải thiện, qua đó góp phần thúc đẩy kinh tế số và mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Hội nghị kết nối với gần 1.000 điểm cầu trên toàn quốc.

Trình bày đề dẫn “Bản đồ xã thương mại điện tử 2026”, ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương cho biết, qua rà soát cổng thông tin của 3.321 xã, phường, đặc khu, trong 2.497 đơn vị đủ dữ liệu, có 587 xã triển khai hoạt động do chính quyền xã tổ chức về thương mại điện tử; 178 xã nêu được kết quả và chỉ 18 xã công bố số đơn hàng, doanh thu hoặc số hộ bán hàng. Những con số này cho thấy việc triển khai thương mại điện tử ở cấp cơ sở vẫn cần thực chất hơn, nhất là trong khâu theo dõi, đo lường hiệu quả.

Ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương phát biểu tại hội nghị.

Để hiện thực hóa mục tiêu 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến vào năm 2030, bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử đề nghị chính quyền địa phương chủ động lựa chọn địa bàn, xác định nhóm sản phẩm có lợi thế, khảo sát nhu cầu người kinh doanh và bố trí đầu mối hỗ trợ tại chỗ. Sở Công Thương có trách nhiệm hướng dẫn, kết nối nguồn lực, theo dõi kết quả; các nền tảng và đơn vị dịch vụ hỗ trợ kỹ năng, công cụ, giao nhận và tiếp cận thị trường.