Mở ra những cơ hội mới để ASEAN phát triển năng động, tự cường và bền vững

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan tại Manila, Philippines từ ngày 14-17/11/2026. Nhân dịp này, Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình đã chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân về không khí chuẩn bị Hội nghị; về sự phối hợp của giữa Việt Nam và Philippines trong việc hiện thực hóa các tầm nhìn của ASEAN trong bối cảnh hiện nay.

Củng cố vai trò, vị thế và khả năng thích ứng của ASEAN trước những biến động của môi trường quốc tế

Theo Đại sứ Lại Thái Bình, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có những chuyển biến nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột và bất ổn tại một số khu vực, những biến động của kinh tế và thương mại toàn cầu, cùng các thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh mạng và các vấn đề an ninh mới nổi đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với ASEAN.

Trong bối cảnh đó, Hội nghị lần này có ý nghĩa quan trọng, không chỉ tổng kết những kết quả hợp tác trong năm Chủ tịch ASEAN của Philippines mà còn định hướng những bước đi tiếp theo nhằm củng cố vai trò, vị thế và khả năng thích ứng của ASEAN trước những biến động của môi trường quốc tế.

Với chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung”, Philippines xác định ba trọng tâm xuyên suốt trong năm Chủ tịch ASEAN 2026, gồm: Củng cố các nền tảng hòa bình và an ninh; Thúc đẩy các hành lang thịnh vượng và Trao quyền cho người dân. Đây cũng sẽ là ba định hướng lớn chi phối chương trình nghị sự và các kết quả dự kiến của Hội nghị Cấp cao lần thứ 49.

Thứ nhất, về hòa bình và an ninh, các nhà lãnh đạo sẽ tập trung trao đổi về việc củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, duy trì môi trường hòa bình, ổn định và an ninh ở khu vực; tăng cường hợp tác ứng phó với các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống. Trong đó, những vấn đề như tình hình Biển Đông, thúc đẩy xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất, hiệu quả và phù hợp với luật pháp quốc tế, tình hình Myanmar và việc thực hiện Đồng thuận 5 điểm của ASEAN sẽ tiếp tục là những nội dung quan trọng.

Thứ hai, về kinh tế và thịnh vượng, Philippines mong muốn thúc đẩy mạnh mẽ liên kết kinh tế nội khối, tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh của ASEAN. Một trong những kết quả đáng chú ý được kỳ vọng tại Hội nghị là việc ký kết Hiệp định Khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA), qua đó tạo khuôn khổ chung thúc đẩy thương mại số, thanh toán xuyên biên giới, luồng dữ liệu và các hoạt động kinh tế số trong khu vực. Bên cạnh đó, ASEAN sẽ tiếp tục thúc đẩy kết nối hạ tầng năng lượng, đặc biệt thông qua sáng kiến Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid), hợp tác về năng lượng sạch, chuyển đổi xanh, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp bán dẫn, khoáng sản thiết yếu và bảo đảm an ninh lương thực.

Thứ ba, về trao quyền cho người dân, ASEAN chú trọng bảo đảm tăng trưởng bao trùm và công bằng, thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đào tạo kỹ năng số cho lực lượng lao động và tăng cường bảo vệ quyền lợi của lao động di cư; đồng thời tăng cường bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, thúc đẩy giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục, y tế, du lịch và ứng phó thiên tai.

Đại sứ Lại Thái Bình tin tưởng rằng, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 sẽ đạt được những kết quả có ý nghĩa, tạo thêm động lực và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

“Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp, những kết quả của Hội nghị sẽ tiếp tục khẳng định giá trị và ý nghĩa của hợp tác khu vực, tinh thần đoàn kết, đồng thuận và trách nhiệm chung của các quốc gia thành viên trong ứng phó với những thách thức chung, đồng thời mở ra những cơ hội mới để ASEAN phát triển năng động, tự cường và bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp trong khu vực”, Đại sứ Lại Thái Bình nhấn mạnh.

Đại sứ Lại Thái Bình chào xã giao Chủ tịch Thượng viện Sherwin T. Gatchalian. (Ảnh: Đại sứ Việt Nam tại Philippines cung cấp)

Tăng cường vai trò trung tâm và nâng cao vị thế của ASEAN trong bối cảnh hiện nay

Chia sẻ về công tác chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, Đại sứ Lại Thái Bình cho biết, với vai trò là Chủ tịch ASEAN năm 2026, Manila đang trong không khí khẩn trương, chủ động và quyết tâm rất cao của Chính phủ Philippines trong việc tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị liên quan. Công tác chuẩn bị đang bước vào giai đoạn nước rút với sự vào cuộc đồng bộ của nhiều bộ, ngành, cơ quan Trung ương và chính quyền địa phương, nhằm bảo đảm mọi khâu chuẩn bị được triển khai chu đáo, an toàn và chuyên nghiệp.

Theo Đại sứ Lại Thái Bình, tại sự kiện ngoại giao quan trọng này, Philippines dự kiến sẽ đón khoảng 20 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu Chính phủ, cùng hàng nghìn quan chức cấp cao, lãnh đạo doanh nghiệp và lãnh đạo các tổ chức quốc tế.

Trung tâm Hội nghị Quốc tế Philippines tại thành phố Pasay được lựa chọn làm địa điểm chính tổ chức các hoạt động cấp cao, bên cạnh một số địa điểm phục vụ các hoạt động và sự kiện liên quan, trong đó có Cung điện dừa vừa được cải tạo.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã trực tiếp kiểm tra cơ sở vật chất tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Philippines từ tháng 9/2026. Tại cuộc họp rà soát công tác chuẩn bị ngày 19/10, Tổng Thư ký điều hành Hội đồng Tổ chức quốc gia ASEAN 2026 Ralph Rectocho biết, hầu hết các hạng mục trong kế hoạch chuẩn bị đã cơ bản hoàn tất, từ công tác đón tiếp lãnh đạo các nước tại sân bay, bố trí đoàn xe, địa điểm hội nghị, lễ tân, an ninh cho đến điều tiết giao thông, dù khối lượng công việc rất lớn và có nhiều yêu cầu phức tạp.

Công tác bảo đảm an ninh và điều phối giao thông đang được triển khai với quy mô và mức độ rất cao. Các hạn chế một phần xung quanh Trung tâm Hội nghị Quốc tế Philippines và Khu phức hợp Trung tâm Văn hóa Philippines được áp dụng bắt đầu từ ngày 24/10, tiếp theo là lệnh phong tỏa toàn diện các địa điểm hội nghị từ ngày 7/11. Các làn đường dành riêng cho xe buýt tại một số tuyến giao thông được tạm thời chuyển thành làn ưu tiên ASEAN, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển của các đoàn xe chính thức. Để giảm bớt ùn tắc và hỗ trợ các hoạt động an ninh, Phủ Tổng thống Philippines đã tuyên bố các ngày từ 16-18/11 là ngày nghỉ lễ đặc biệt không làm việc trên toàn Vùng Thủ đô Quốc gia.

Trong khi đó, Bộ Du lịch Philippines đã triển khai các chương trình đào tạo chuyên biệt kéo dài một tháng cho 244 nhân viên tuyến đầu, để chuẩn bị đảm nhiệm các vị trí như cán bộ liên lạc, nhân viên cung cấp thông tin và lễ tân tại sân bay, khách sạn, địa điểm hội nghị và các sự kiện liên quan.

Nội dung đào tạo khá toàn diện, từ nghi thức và tiêu chuẩn ngoại giao, kỹ năng giao tiếp, tác phong chuyên nghiệp, nghệ thuật phục vụ khách quốc tế đến phối hợp tổ chức hội nghị và xử lý tình huống. Một số nhân viên lễ tân được chỉ định sẽ mặc trang phục được thiết kế riêng, sử dụng vải dệt truyền thống Binakol của vùng Ilocos, qua đó giới thiệu nghề thủ công và bản sắc văn hóa Philippines tới bạn bè quốc tế.

Theo Đại sứ Lại Thái Bình, đây là một chi tiết nhỏ nhưng có ý nghĩa, thể hiện mong muốn của Philippines không chỉ tổ chức tốt một sự kiện ngoại giao mà còn để lại ấn tượng đẹp về đất nước và con người Philippines trong lòng các đại biểu quốc tế.

Từ những công việc chuẩn bị cụ thể đó, có thể thấy Philippines đang nỗ lực kết hợp giữa yêu cầu tổ chức một hội nghị ngoại giao cấp cao với việc quảng bá hình ảnh một đất nước thân thiện, mến khách, năng động và có trách nhiệm với khu vực.

Đại sứ Lại Thái Bình tin tưởng, với sự chuẩn bị tích cực, tinh thần trách nhiệm và lòng hiếu khách của nước chủ nhà, cùng sự phối hợp và đóng góp của các quốc gia thành viên, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 sẽ diễn ra thành công tốt đẹp, đạt được những kết quả thực chất, góp phần củng cố đoàn kết, tăng cường vai trò trung tâm và nâng cao vị thế của ASEAN trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều biến động.

Việt Nam-Philippines tăng cường phối hợp, đóng góp tích cực vào việc xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường, năng động và phát triển thịnh vượng

Theo nhận định của Đại sứ Lại Thái Bình, Việt Nam và Philippines có nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục tăng cường phối hợp, đóng góp tích cực vào việc hiện thực hóa các mục tiêu và tầm nhìn của ASEAN, nhất là trong bối cảnh hai nước vừa chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược tăng cường trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5/2026, nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Philippines.

Đại sứ cho biết, Việt Nam hiện đang bước vào giai đoạn phát triển mới với thế và lực ngày càng được củng cố. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP 9,01%, trong đó quý III đạt 9,95%, thể hiện đà tăng trưởng tích cực và sự phục hồi mạnh mẽ của các ngành kinh tế. Việt Nam đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới, với GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Việt Nam xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực phát triển chiến lược; đồng thời đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những thành tựu và định hướng phát triển đó tạo nền tảng quan trọng để nâng cao tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam, đồng thời mở rộng khả năng đóng góp vào các vấn đề chung của khu vực. Theo Đại sứ, Việt Nam và Philippines có thể tập trung phối hợp trên các phương diện trọng tâm sau:

Thứ nhất, tăng cường phối hợp củng cố đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN. Hai nước cần tiếp tục trao đổi, tham vấn thường xuyên tại các diễn đàn ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF); cùng thúc đẩy triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, duy trì tiếng nói chung và phát huy vai trò của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Thứ hai, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và kết nối khu vực. Việt Nam và Philippines đều có nền kinh tế năng động, cơ cấu kinh tế có nhiều điểm bổ trợ và cùng có nhu cầu nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của kinh tế toàn cầu. Hai bên cần khai thác tốt hơn tiềm năng hợp tác về thương mại, đầu tư, nông nghiệp, an ninh lương thực, năng lượng, kinh tế số, công nghiệp bán dẫn và kết nối chuỗi cung ứng; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai nước mở rộng hoạt động tại thị trường của nhau.

Thứ ba, tăng cường hợp tác quốc phòng, an ninh và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Hai nước cần phát huy hiệu quả các cơ chế đối thoại quốc phòng, an ninh, trao đổi thông tin và phối hợp thực thi pháp luật; mở rộng hợp tác trong tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ nhân đạo, ứng phó thiên tai, chống tội phạm xuyên quốc gia, buôn bán người, lừa đảo trực tuyến và các hoạt động vi phạm pháp luật trên biển.

Thứ tư, tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông. Đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với cả Việt Nam và Philippines cũng như các quốc gia trong và ngoài khu vực.

Thứ năm, tăng cường giao lưu nhân dân, kết nối văn hóa và hợp tác giữa các địa phương. Đây là nền tảng xã hội quan trọng để quan hệ hai nước phát triển bền vững.

“Với nền tảng quan hệ chính trị tốt đẹp, những điều kiện phát triển kinh tế-xã hội thuận lợi, cùng sự tin cậy và quyết tâm của lãnh đạo hai nước, Việt Nam và Philippines sẽ tiếp tục đồng hành, tăng cường phối hợp và đóng góp tích cực hơn nữa vào việc xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường, năng động và phát triển thịnh vượng”, Đại sứ Lại Thái Bình tin tưởng.