Mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh

Sinh viên Khoa Tiếng Anh, Trường đại học Sư phạm Hà Nội sôi nổi tham gia hoạt động giao lưu, trao đổi. (Ảnh: HNUE)

Xây dựng lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một trong những nhiệm vụ Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra đối với giáo dục đại học năm học 2026-2027. Cùng việc mở rộng các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, các trường cần nâng cao năng lực giảng dạy, cập nhật chương trình, học liệu và từng bước xây dựng môi trường học thuật quốc tế.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra định hướng từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, ưu tiên phát triển năng lực ngoại ngữ trong quá trình đổi mới giáo dục. Cục Hợp tác quốc tế được giao chủ trì triển khai trên phạm vi cả nước, xây dựng kế hoạch hành động tổng thể và hằng năm, hướng tới các mục tiêu đến năm 2045.

Mục tiêu đề ra không chỉ là giảng dạy tiếng Anh như một môn ngoại ngữ theo cách tiếp cận truyền thống mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái học thuật và giao tiếp toàn diện, trong đó tiếng Anh được tích hợp vào hoạt động quản lý, giảng dạy và học tập. Đối với giáo dục đại học, yêu cầu này gắn với việc mở rộng các học phần, chương trình đào tạo bằng tiếng Anh; nâng cao năng lực nghiên cứu quốc tế của giảng viên, sinh viên; xây dựng môi trường trao đổi học thuật và tăng cường khả năng tiếp cận tri thức quốc tế.

Để triển khai, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy đề cập ba nhóm công việc cần chú trọng. Trước hết, các trường cần khảo sát năng lực hiện có của giảng viên để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp với từng lĩnh vực chuyên môn. Đội ngũ giảng viên cần kết hợp kiến thức chuyên môn với khả năng giảng dạy hiệu quả bằng tiếng Anh.

Thứ hai, chương trình đào tạo và học liệu cần được cập nhật, tham chiếu quốc tế nhưng vẫn phù hợp với điều kiện trong nước.

Thứ ba, các trường cần xây dựng cơ chế tài chính, chính sách hỗ trợ và phương thức tổ chức phù hợp để duy trì việc triển khai. Những yêu cầu này đòi hỏi các cơ sở giáo dục phải có lộ trình phù hợp, bảo đảm sự đồng bộ giữa đội ngũ, chương trình, học liệu và các điều kiện thực hiện.

Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai được nhà trường triển khai trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và các hoạt động thường ngày.

Tiến sĩ Lê Anh Đức, Trưởng phòng Đào tạo cho biết, tháng 7/2025, nhà trường đã ban hành Đề án phát triển tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai tại Đại học Kinh tế Quốc dân và có kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn. Nhà trường đẩy mạnh phát triển các chương trình đào tạo có 100% môn học được giảng dạy và học tập hoàn toàn bằng tiếng Anh; khuyến khích giảng viên, sinh viên thực hiện các công trình nghiên cứu khoa học, bài báo bằng tiếng Anh. Tạp chí Kinh tế và phát triển của trường đã có phiên bản tiếng Anh, thu hút sự quan tâm của các tác giả, nhà nghiên cứu.

Theo Tiến sĩ Lê Anh Đức, tiếng Anh cần hiện diện trong các hoạt động của nhà trường, trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và cả đời sống sinh viên. Vì vậy, trường đã chuyển đổi các quy định, quy chế trong công tác đào tạo sang hình thức song ngữ; đồng thời lựa chọn các thông báo, chỉ dẫn dành cho sinh viên để thực hiện bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.

Thực tiễn tại Trường đại học Ngoại thương cũng cho thấy tỷ trọng đáng kể của các chương trình đào tạo có tính quốc tế cao, giảng dạy bằng tiếng Anh. Hiện nay, các chương trình này chiếm gần 75% tổng số chương trình đào tạo cử nhân của trường. Trong số thí sinh trúng tuyển, 90,7% đạt IELTS từ 7.0 trở lên, khoảng 70% đạt từ 7.5 trở lên và 30% đạt từ 8.0 trở lên. Mặt bằng tiếng Anh đầu vào là một trong những điều kiện để nhà trường phát triển các chương trình đào tạo có tính quốc tế cao.

Bên cạnh điều kiện về đội ngũ, chương trình và học liệu, việc tạo môi trường để người học chủ động sử dụng tiếng Anh cũng là yêu cầu quan trọng. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lân Hùng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, mục tiêu của dạy học ngoại ngữ không dừng lại ở việc nắm vững ngữ pháp, từ vựng mà quan trọng là giúp học sinh, sinh viên tự tin giao tiếp bằng tiếng Anh trong thực tế. Trường đại học Sư phạm Hà Nội đang tích cực tham gia sáng kiến quốc gia về đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đồng thời hỗ trợ đội ngũ giáo viên phát triển phương pháp giảng dạy hiệu quả.

Thông qua các hoạt động thực hành, giáo viên có thể xây dựng môi trường lớp học sinh động, tạo điều kiện để người học chủ động tham gia và từng bước hình thành sự tự tin khi giao tiếp.

Để đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường đại học đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều yếu tố, từ chính sách, năng lực đội ngũ, chương trình đào tạo đến môi trường thực hành. Cùng với mở rộng các học phần giảng dạy bằng tiếng Anh, các cơ sở giáo dục cần chú trọng chất lượng đào tạo, tạo điều kiện để người học sử dụng ngoại ngữ trong học tập, nghiên cứu và giao tiếp thực tế, từng bước nâng cao năng lực hội nhập quốc tế.