Mối lo về nợ công của Pháp ngày càng lớn

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu - Ảnh: Xinhua/DW.

Theo số liệu được công bố trong tuần này, nợ công của Pháp đã tăng lên mức cao kỷ lục cả về giá trị tuyệt đối và tỷ lệ so với tổng sản phẩm trong nước (GDP).

Tình trạng nợ nần chồng chất này của Paris được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, khi triển vọng kinh tế xấu đi và lãi suất đi vay tăng cao hơn.

Theo báo cáo từ Viện Thống kê và Nghiên cứu kinh tế Quốc gia Pháp (Insee) hôm 29/9, nợ công của nước này tiếp tục tăng trong quý 2, lên mức cao chưa từng thấy 3.595,5 tỷ euro.

Xét trên quy mô hoạt động kinh tế tổng thể, nợ của Pháp cũng chạm mức cao lịch sử, tương đương 119% (GDP). Phải quay lại năm 1946 mới thấy tỷ lệ nợ công của Pháp cao như vậy, và đó là thời điểm nước Pháp đang nỗ lực tái thiết sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Trong quý 2, nợ công của Pháp tăng thêm 59,6 tỷ euro, nối tiếp mức tăng 75,8 tỷ euro của quý 1 - thời điểm tỷ lệ nợ công so với GDP còn ở mức 117,5%.

Tháng 9 vừa qua, Chính phủ Pháp đã cảnh báo rằng nợ công của nước này sẽ lên tới 121,7% GDP vào năm 2027, cao hơn gấp đôi mức trần 60% do Liên minh châu Âu (EU) quy định, một mức chưa từng ghi nhận kể từ khi Insee bắt đầu tổng hợp số liệu thống kê này vào năm 1978.

Khi lãi suất ở mức thấp, hoặc thậm chí là âm như trong giai đoạn đại dịch Covid-19, việc vay nợ có vẻ là một lựa chọn thuận lợi. Tuy nhiên, kể từ đó, sự gia tăng của các khoản nợ kết hợp với lãi suất tăng mạnh đã dẫn đến những hậu quả rất cụ thể: tiền lãi nợ công phải trả hàng năm liên tục tăng, ước tính sẽ vào khoảng 79 tỷ euro trong năm 2026.

Trong những tuần gần đây, khi thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu bán tháo, điều kiện vay nợ đã xấu đi đáng kể. Điều này đặc biệt đúng với trường hợp của Pháp: các nhà đầu tư hiện yêu cầu mức lãi suất gần 5% để cho Chính phủ Pháp vay trong kỳ hạn 10 năm.

Đây là mức lãi suất chưa từng thấy trong vòng 24 năm trở lại đây. Hệ quả trực tiếp là chi phí trả lãi sẽ tăng mạnh trong những năm tới. Đối với năm 2027, Chính phủ Pháp dự kiến tiền lãi nợ công sẽ tiếp tục tăng lên mức 91 tỷ euro.

Gánh nặng trả nợ ngày càng lớn đang khiến việc soạn thảo dự luật ngân sách năm 2027 của Pháp trở nên phức tạp hơn nhiều. Kế hoạch ngân sách do Thủ tướng Sebastien Lecornu và Chính phủ của ông soạn thảo đặt mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách xuống còn 5% GDP trong năm tới, chậm hơn một năm so với kế hoạch ban đầu.

Tuy nhiên, có khả năng cao là mục tiêu vốn đã khiêm tốn này sẽ không thể đạt được do chiến dịch tranh cử tổng thống. Theo nhiều nhà kinh tế, thời điểm bầu cử này làm đình trệ mọi khả năng thực hiện cải cách cơ cấu - trang Euronews cho hay.

Chính phủ Pháp dự báo thâm hụt ngân sách sẽ tăng lên mức 5,5% GDP trong năm nay, cao hơn nhiều so với mục tiêu 5% đề ra lúc đầu. Tăng trưởng kinh tế chậm lại cũng gây khó khăn cho các nỗ lực cải thiện tình hình tài chính quốc gia.

Trong một động thái cho thấy rõ mối lo ngại về tình hình nợ công của Pháp, tập đoàn quản lý tài sản khổng lồ Vanguard cảnh báo rằng uy tín tín dụng đang "xuống cấp" của Pháp có khả năng sẽ đẩy chi phí vay mượn của nước này lên cao hơn nữa, trong bối cảnh các nhà đầu tư ngày càng lo ngại về việc Chính phủ Pháp không thể cắt giảm thâm hụt ngân sách.

Vanguard - công ty đang quản lý khối tài sản trị giá 12 nghìn tỷ USD - cảnh báo rằng cuộc bầu cử tổng thống Pháp vào tháng 4/2027 có thể làm xấu thêm triển vọng tài chính công vốn đang căng thẳng của Pháp, nếu các ứng cử viên - từ phe cực tả đến cực hữu - từ chối ủng hộ các biện pháp cắt giảm chi tiêu không được lòng dân. Khi đó, Pháp có thể phải đối mặt với việc bị hạ bậc tín nhiệm thêm nữa.

“Trong cuộc bầu cử năm tới, có thể sẽ xuất hiện những đảng phái chính trị thực hiện các động thái phô trương nhằm thu hút sự chú ý, và điều đó có thể dẫn đến những ý tưởng nới lỏng chính sách tài khóa hơn nữa”, ông Ales Koutny, người đứng đầu bộ phận lãi suất quốc tế tại Vanguard, nhận định với tờ báo Financial Times.

Trong số các nước thuộc nhóm 7 nền công nghiệp phát triển (G7), Pháp là nước có lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng mạnh nhất kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu vào cuối tháng 2 năm nay. Lợi suất này đã tăng từ 3,2% trước chiến tranh hơn 4,9% trong phiên 1/10, cao nhất kể từ năm 2002, khi những lo ngại về tình hình tài chính quốc gia cộng hưởng với đợt bán tháo trái phiếu chính phủ trên toàn cầu.

Chênh lệch lợi suất (spread) giữa trái phiếu Pháp và trái phiếu Đức đã vượt mốc 1,2 điểm phần trăm trong tuần này, mức cao nhất kể từ năm 2012, cho thấy sự lo lắng ngày càng tăng của giới đầu tư.

Hiện tại, lãi suất trái phiếu chính phủ Pháp đang cao hơn 0,2 điểm phần trăm so với Italy quốc gia từng là tâm điểm lo ngại về nợ công ở châu Âu. Đây là mức chênh lệch kỷ lục được ghi nhận trong dữ liệu từ những năm 1990 đến nay.

Hồi đầu tháng này, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Scope đã hạ bậc tín nhiệm của Pháp từ mức AA- xuống A+, với lý do là "triển vọng tài chính tiếp tục xấu đi, thể hiện qua tình trạng thâm hụt ngân sách cao dai dẳng, chi phí lãi vay gia tăng và gánh nặng nợ công ngày càng lớn".

Phản ánh vị thế "tài sản an toàn" của nợ công Pháp đang suy giảm trong mắt các nhà đầu tư, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp những năm gần đây đã vượt qua lợi suất trái phiếu của các tập đoàn đa quốc gia lớn của nước này như LVMH đối với các khoản nợ có cùng kỳ hạn.

Bà Evelyne Gomez-Liechti, chiến lược gia tại ngân hàng Mizuho, nhận định rằng trái phiếu chính phủ Pháp đang "ngày càng được giao dịch giống như nợ của một quốc gia có xếp hạng tín nhiệm thấp hơn là một tổ chức phát hành được xếp hạng A”.