Một phán quyết, một phép thử cho cách làm bóng đá

Ẩn sau đó là một phép thử lớn cho tư duy phát triển bóng đá của cả khu vực Đông Nam Á, nơi ranh giới giữa con đường bền vững và lối đi tắt ngày càng bộc lộ rõ ràng. Với bóng đá Việt Nam, đây có thể là thời điểm hưởng “quả ngọt” từ sự kiên định trong cách làm bóng đá suốt nhiều năm qua.

FAM đang đối mặt vụ kiện căng thẳng với FIFA tại CAS

Những tín hiệu từ chính truyền thông Malaysia cho thấy FAM bước vào phiên điều trần cuối cùng tại CAS với tâm thế phòng thủ hơn là phản công. Việc mục tiêu kháng cáo chỉ xoay quanh giảm án cho 7 cầu thủ, thay vì phủ nhận sai phạm, đã nói lên nhiều điều.

Luật chơi của bóng đá hiện đại, đặc biệt ở cấp độ FIFA và AFC, không còn chỗ cho cách tiếp cận “linh hoạt theo hoàn cảnh”. Nhập tịch cầu thủ không sai, nhưng nhập tịch bằng mọi giá, bỏ qua hoặc xem nhẹ quy trình pháp lý, sớm muộn cũng phải trả giá. CAS, trong trường hợp này, không phải là nơi để “cầu may”, mà là tấm gương phản chiếu những lỗ hổng quản trị đã tồn tại từ trước. Nếu phán quyết giữ nguyên kết luận của FIFA, đó không phải là sự khắc nghiệt của luật pháp, mà là hệ quả tất yếu của một lựa chọn sai ngay từ đầu.

Không ít ý kiến cho rằng, tuyển Việt Nam “được hưởng lợi” từ vụ việc của Malaysia. Nhận định này đúng, nhưng chưa đủ. Bởi lợi ích mà Việt Nam có được không đến từ sự ngẫu nhiên, mà từ việc không đi chệch khỏi luật chơi. Trong nhiều năm, bóng đá Việt Nam từng chịu không ít áp lực phải nhập tịch ồ ạt để bắt kịp các đối thủ trong khu vực. Thực tế, con đường này đã được cân nhắc và được thực hiện một cách thận trọng, chậm rãi và đặt yếu tố pháp lý lên hàng đầu. Đó là lựa chọn không tạo ra cú bứt phá tức thì, nhưng lại tránh được những cú sập đầy rủi ro.

Nếu CAS giữ nguyên phán quyết, việc Việt Nam được xử thắng Malaysia, giành vé dự Asian Cup 2027 và được cộng điểm FIFA không phải là “ân huệ”, mà là sự bù đắp công bằng cho một đội bóng đã tuân thủ luật lệ.

Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở tấm vé Asian Cup, mà ở tác động dài hạn của thứ hạng FIFA. Trong nhiều năm, bóng đá Việt Nam cũng như phần lớn Đông Nam Á, chưa thực sự coi trọng bảng xếp hạng này. Nhưng bối cảnh đã thay đổi. Khi AFC chuẩn bị triển khai hệ thống AFC Nations League, thứ hạng FIFA không còn là con số tham khảo, mà trở thành chìa khóa phân tầng cơ hội. Ở đó, việc nằm trong hay ngoài top 16 châu Á sẽ quyết định bạn được chơi ở sân khấu nào, đối đầu với ai và quan trọng hơn, được phát triển trong môi trường nào.

Khoảng cách chưa đầy 30 điểm với nhóm 16 đội mạnh nhất châu Á không phải là giấc mơ viển vông. Nhưng nó cũng không tự nhiên biến thành hiện thực nếu bóng đá Việt Nam chỉ dừng lại ở việc “được cộng điểm”.

Một sai lầm thường thấy của các nền bóng đá tầm trung là coi những cú hích bên ngoài như đích đến, thay vì bàn đạp. Nếu Việt Nam chỉ xem phán quyết CAS là chiến thắng cuối cùng, lợi thế ấy sẽ nhanh chóng trôi qua. Thứ hạng cao hơn đồng nghĩa với áp lực lớn hơn, với những trận đấu khó hơn, với yêu cầu cao hơn về chiều sâu lực lượng, thể lực, chiến thuật và bản lĩnh thi đấu. Không có sự nâng cấp tương xứng ở công tác đào tạo trẻ, hệ thống giải quốc nội và năng lực huấn luyện, điểm FIFA có thể tụt nhanh chẳng kém tốc độ tăng.

Câu chuyện Malaysia không chỉ là lời cảnh tỉnh cho một nền bóng đá, mà là thông điệp rõ ràng cho cả Đông Nam Á đó là đường tắt có thể nhanh, nhưng hiếm khi bền. Trong kỷ nguyên bóng đá toàn cầu hóa, mọi sai lệch về quy trình đều có thể bị phơi bày, và cái giá phải trả thường lớn hơn rất nhiều so với lợi ích trước mắt.

Nếu phán quyết của CAS đúng như dự đoán, bóng đá Việt Nam không nên chỉ vui mừng. Điều cần làm hơn cả là nhìn vào đó để củng cố niềm tin rằng phát triển chậm, đúng luật, có thể không tạo ra tiếng vang tức thì, nhưng lại là con đường ít rủi ro nhất để đi xa. Một phán quyết có thể khép lại một vụ bê bối. Nhưng cách chúng ta tận dụng hệ quả của nó sẽ quyết định tương lai.

KHẢI HƯNG