Mưa lớn, ngập sâu: Khi nào trường có thể cho học sinh học trực tuyến?

Điểm trường chính của Trường TH&THCS Ba Lòng, xã Ba Lòng, tỉnh Quảng Trị ngập trong nước lũ, tháng 9.2026. Ảnh mang tính chất minh hoạ. Ảnh: Vĩnh Quý/Báo Văn Hoá

Những ngày qua, mưa lớn kết hợp triều cường tại TP.HCM gây ngập tại nhiều tuyến đường, ảnh hưởng việc đi lại của học sinh. Trước tình hình này, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho biết hiệu trưởng có thể chủ động tổ chức học trực tuyến tùy điều kiện thời tiết, thời khóa biểu và nội dung chương trình. Theo ông, khi mưa lớn, triều cường, nước ngập trên các tuyến đường gây mất an toàn, nhà trường có thể tổ chức học trực tuyến.

Cơ sở pháp lý cho việc này là Thông tư số 09/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện vẫn còn hiệu lực. Thông tư quy định dạy học trực tuyến có thể được tổ chức để hỗ trợ dạy học trực tiếp hoặc thay thế dạy học trực tiếp trong thời gian học sinh không đến trường để học tập vì lý do bất khả kháng. Người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ thông chịu trách nhiệm quyết định hình thức dạy học trực tuyến trên cơ sở hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện.

Đáng chú ý, hiện nay pháp luật không đặt ra một ngưỡng cứng như “ngập bao nhiêu centimet thì được học online” hoặc “mưa bao nhiêu milimet thì trường phải đóng cửa”. Vì vậy, việc chuyển hình thức học phải căn cứ tình hình thực tế, trong đó yếu tố an toàn của học sinh, giáo viên và khả năng đến trường là cơ sở quan trọng.

Điều này cũng có nghĩa mưa lớn ở một địa bàn không nhất thiết khiến tất cả trường học phải chuyển sang trực tuyến. Một trường có thể vẫn bảo đảm điều kiện đi lại, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học bình thường, trong khi trường khác ở khu vực ngập sâu, đường đến trường bị chia cắt hoặc tiềm ẩn nguy hiểm có thể phải điều chỉnh phương thức học.

Từ năm học 2025-2026, cơ chế quản lý giáo dục địa phương cũng có thay đổi theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thông tư số 10/2025/TT-BGDĐT đã điều chỉnh quy định liên quan đến Thông tư số 09/2021/TT-BGDĐT, theo đó thẩm quyền thực hiện một số quy định về quản lý, tổ chức dạy học trực tuyến của cấp huyện trước đây được chuyển cho UBND cấp xã; đồng thời bỏ các quy định về Phòng Giáo dục và Đào tạo ở cấp huyện (cũ) trong nội dung này.

Như vậy, có thể hiểu theo hai tầng trách nhiệm. Cơ quan quản lý địa phương có trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức và bảo đảm điều kiện triển khai dạy học trực tuyến; còn người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức hình thức dạy học phù hợp với điều kiện thực tế của trường, trên cơ sở hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền. Quy định không biến mọi quyết định nghỉ học hoặc chuyển online thành một thủ tục xin phép cho từng tiết học.

Một điểm đáng chú ý khác, việc cho học sinh nghỉ học và chuyển sang học trực tuyến không hoàn toàn giống nhau. Nếu điều kiện không cho phép học trực tiếp nhưng hạ tầng, giáo viên và học sinh vẫn đáp ứng yêu cầu, trường có thể tổ chức dạy trực tuyến để thay thế. Khi đó, đây vẫn là hoạt động dạy học theo chương trình, không đơn thuần là cho học sinh nghỉ vì thời tiết.

Thông tư 09 quy định học trực tuyến phải bảo đảm sự tương tác giữa giáo viên và học sinh; giáo viên tổ chức giờ học, giao nhiệm vụ, kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ học sinh. Việc kiểm tra, đánh giá thường xuyên có thể thực hiện trong quá trình học trực tuyến, trong khi kiểm tra, đánh giá định kỳ được thực hiện trực tiếp tại cơ sở giáo dục theo quy định.

Vì vậy, trong trường hợp mưa lớn, ngập sâu, quyết định chuyển sang trực tuyến không nên chỉ được nhìn dưới góc độ “học online thay cho nghỉ học”. Đó là một phương án bảo đảm an toàn nhưng vẫn duy trì hoạt động giáo dục, đặc biệt khi nguy cơ đối với việc di chuyển lớn hơn lợi ích của việc tổ chức học trực tiếp.

Thực tế tại TP.HCM mới đây cho thấy cách tiếp cận này đang được đặt trong yêu cầu rộng hơn về bảo đảm an toàn cho học sinh trên đường đến trường. Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố đã yêu cầu các cơ sở giáo dục rà soát những tuyến đường, khu vực học sinh thường xuyên di chuyển có nguy cơ mất an toàn và xây dựng phương án phù hợp với từng vị trí, từng nhóm học sinh có nguy cơ cao.

Do đó, khi mưa lớn, phụ huynh không nên chỉ chờ một thông báo chung về việc “nghỉ học”. Điều cần theo dõi là thông báo chính thức của nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục địa phương về hình thức tổ chức học trong ngày hôm đó.

Về nguyên tắc, khi thời tiết khiến học sinh không thể đến trường an toàn vì một lý do bất khả kháng, nhà trường có cơ sở pháp lý để chuyển sang dạy trực tuyến thay thế. Nhưng việc chuyển đổi phải bảo đảm chất lượng, có kế hoạch, thông báo rõ cho học sinh và phụ huynh, đồng thời phù hợp với hướng dẫn của cơ quan quản lý.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan và ngập đô thị có xu hướng gây gián đoạn hoạt động thường xuyên hơn, quy định này cho phép trường học có thêm một “van an toàn”: không nhất thiết phải lựa chọn giữa hai phương án đến trường trong điều kiện nguy hiểm hoặc nghỉ học hoàn toàn. Khi đủ điều kiện, dạy trực tuyến có thể là phương án thứ ba để vừa bảo đảm an toàn, vừa duy trì việc học.