MV AI đầu tiên tại Việt Nam sáng tạo trên nền tranh dân gian Đông Hồ

MV ra mắt trong bối cảnh đời sống âm nhạc Việt Nam ngày càng sôi động với nhiều xu hướng pha trộn giữa truyền thống và hiện đại. Tuy nhiên, thay vì chạy theo các trào lưu đang thịnh hành, dự án “Thương câu dân ca” lựa chọn một hướng tiếp cận khác: kết hợp công nghệ AI với di sản văn hóa dân gian Bắc Bộ, nhằm kể lại câu chuyện dân ca bằng ngôn ngữ hình ảnh của thời đại số.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long và ca sĩ AnhHI Thanh Cường giới thiệu album tại Hà Nội

MV được xây dựng như một câu chuyện mang màu sắc huyền ảo, kể về một chàng trai gặp người mình yêu trong mộng khi “xuyên” vào những bức tranh Đông Hồ. Các hình ảnh trong MV mang đậm phong cách tạo hình của tranh dân gian Đông Hồ, đồng thời tái hiện không gian văn hóa Quan họ Bắc Ninh với Hội Lim, hình ảnh liền anh liền chị hát giao duyên trên thuyền, dưới ánh trăng. Tất cả được thể hiện bằng hình thức AI animation, tạo nên một thế giới thị giác vừa quen thuộc vừa mới mẻ.

Đạo diễn hình ảnh kiêm AI Artist Xuân Mạnh AI cho biết đây là lần đầu anh thực hiện một dự án kết hợp trực tiếp giữa chất liệu dân gian và AI animation. Theo anh, yêu cầu của ê-kíp là sử dụng tranh dân gian Đông Hồ và hình ảnh Quan họ Bắc Ninh làm nền tảng thị giác cho MV, từ đó xây dựng phong cách hình ảnh chủ đạo mang hơi hướng tranh dân gian, đồng thời vẫn giữ được sự mộc mạc, tính biểu tượng, bố cục và không khí truyền thống xuyên suốt tác phẩm.

Theo đạo diễn, AI được sử dụng như một công cụ hỗ trợ mở rộng khả năng thể hiện hình ảnh, chứ không nhằm thay thế giá trị truyền thống. Anh nói: “Tôi không làm MV theo kiểu phục dựng y nguyên, mà kết hợp thêm nét vẽ, nhịp chuyển động và bảng màu hiện đại là những thứ AI hỗ trợ rất tốt để tạo ra một lớp hình ảnh mới, mềm mại và giàu hiệu ứng hơn. Với tôi, AI là một công cụ của hiện tại và tương lai để mở rộng cách kể chuyện, chứ không thay thế văn hóa truyền thống. Mục tiêu là làm sao người xem vẫn cảm được cái ‘hồn’ dân ca, nhưng đồng thời thấy được một góc nhìn mới về mặt thị giác, để gần hơn với khán giả hôm nay”.

Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng tranh Đông Hồ như một yếu tố tạo hình, MV còn khai thác sâu tinh thần biểu tượng và mỹ cảm dân gian Bắc Bộ. Các khung cảnh Hội Lim được AI tái tạo theo phong cách tranh dân gian, tạo cảm giác như đưa người xem “xuyên không” trở về không gian lễ hội xưa, nơi câu hát giao duyên gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân Kinh Bắc.

MV “Thương câu dân ca” được xem là một thử nghiệm đáng chú ý trong việc kết hợp công nghệ số với di sản văn hóa truyền thống. Việc lựa chọn AI làm phương tiện thể hiện mở ra khả năng tiếp cận mới cho các giá trị văn hóa lâu đời, đặc biệt trong bối cảnh khán giả trẻ ngày càng quen thuộc với ngôn ngữ hình ảnh số và công nghệ.

MV “Thương câu dân ca” là một phần trong tổng thể album cùng tên gồm 5 tác phẩm do nhạc sĩ Nguyễn Quang Long sáng tác trong hơn một năm: "Ngẫu hứng còn duyên" (phát triển từ làn điệu Quan họ Còn duyên), "Tính chuyện trăm năm", "Thương câu dân ca", "Nghe tim mình rơi" và "Chị hai sao đứng đầu đình". Năm ca khúc được xem như năm mảnh ghép của một bức tranh âm nhạc mang đậm tinh thần dân gian Đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là chất liệu Quan họ Bắc Ninh.

Toàn bộ 5 ca khúc trong album được thể hiện bởi ca sĩ AnhHI Thanh Cường. Ca sĩ từng có nền tảng trong dòng nhạc trữ tình – cách mạng, đoạt giải Giọng hát hay Hà Nội và hiện là ca sĩ của Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam. Trong dự án này, AnhHI Thanh Cường đảm nhận vai trò người thể hiện các sáng tác được viết mới trên tinh thần dân ca Bắc Bộ, với cách hát tiết chế, dung dị, phù hợp với không gian âm nhạc mà nhạc sĩ Nguyễn Quang Long theo đuổi.

Trung tâm của album là không gian âm nhạc dân ca Bắc Bộ với hệ thống thang âm, giai điệu và mỹ cảm riêng. Tuy nhiên, thay vì phục dựng hay mô phỏng nguyên bản các làn điệu cổ, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long lựa chọn con đường viết mới trên tinh thần dân ca. Dân ca trong album không được sử dụng như một yếu tố hoài niệm hay gợi nhớ quá khứ, mà trở thành nền tảng tư duy sáng tác. Những khúc hát giao duyên truyền thống được đặt trong đời sống hôm nay thông qua ca từ mang tính chiêm nghiệm, hòa âm phối khí tiết chế và sự pha trộn có chừng mực với world music.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, việc khai thác chất liệu truyền thống trong âm nhạc đại chúng hiện nay là một xu hướng đáng ghi nhận, đặc biệt khi nhiều nghệ sĩ trẻ mạnh dạn kết hợp dân gian với rap, điện tử hay pop hiện đại. Tuy nhiên, anh cho biết mình luôn trăn trở về “nhu cầu của một thứ âm nhạc dân gian thuần chất hơn, gần gũi hơn, vẫn đậm đà bản sắc dân ca nhưng mang hơi thở của đời sống đương đại, phù hợp với thẩm mỹ và nhu cầu thưởng thức của khán giả hôm nay”.

Trong suốt quá trình gắn bó với nghiên cứu, thực hành và phục hồi các giá trị âm nhạc truyền thống, đồng thời quan sát cách tiếp cận âm nhạc dân tộc của một số quốc gia trong khu vực, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cho rằng bên cạnh việc gìn giữ di sản như những giá trị cổ truyền, “vẫn rất cần những tiếp nối mới”, đòi hỏi người làm nghề phải đủ hiểu, đủ yêu và đủ dũng cảm để sáng tạo, nhằm kéo dài đời sống của dân ca trong bối cảnh hiện nay. Những trăn trở đó là động lực để anh hoàn thiện album Thương Câu Dân Ca sau hơn hai năm suy nghĩ và sáng tác.

Album được phát hành trước dịp Tết Nguyên đán, hướng đến mùa hội xuân – không gian truyền thống gắn bó mật thiết với dân ca giao duyên. Trong tổng thể đó, MV “Thương câu dân ca” được xem như một thử nghiệm kết nối giữa công nghệ số và di sản văn hóa, cho thấy khả năng song hành giữa AI và dân ca trong đời sống âm nhạc đương đại.

Hà Phương/VOV.VN