Mỹ cân nhắc dùng 'mẹ của các loại bom' tấn công Iran: Giải mã công nghệ bom GBU-43/B MOAB

Bom GBU-43/B MOAB (Massive Ordnance Air Blast). Ảnh: timesofindia.indiatimes.com

Washington đang xây dựng các phương án tấn công mới nhằm vào hạ tầng năng lượng và cơ sở hạt nhân của Iran, trong đó có khả năng sử dụng bom phá nổ lớn phi hạt nhân GBU-43/B MOAB (Massive Ordnance Air Blast - MOAB), còn được biết đến với biệt danh “Mẹ của các loại bom” (MOAB - Mother of All Bombs). 

Theo các nguồn tin từ quan chức Mỹ, loại vũ khí này có thể được đưa vào kế hoạch nếu Tổng thống Donald Trump quyết định nối lại các chiến dịch quân sự. 

GBU-43/B MOAB là loại bom dẫn đường bằng GPS, nặng khoảng 9,8 tấn, với lượng thuốc nổ H-6 khoảng 82kg (18.700 pound). 

Chiều dài bom GBU-43/B MOAB khoảng 9 mét, được thiết kế để phát nổ trên không hoặc gần mặt đất, tạo ra sóng xung kích cực mạnh trên diện rộng thay vì xuyên sâu vào lòng đất. 

Mục tiêu chính của loại bom này là các mục tiêu bề mặt, khu vực rộng lớn, hệ thống đường hầm nông hoặc các công trình kiên cố trên mặt đất. 

Khi kích nổ, sức công phá có thể ảnh hưởng đến khu vực tương đương nhiều khối phố. Do kích thước và trọng lượng lớn, bom GBU-43/B MOAB không thể treo dưới cánh máy bay chiến đấu thông thường mà phải được thả từ máy bay vận tải cải tiến như MC-130. 

Đây là loại bom phi hạt nhân mạnh nhất trong kho vũ khí của Mỹ và từng được sử dụng một lần trong thực chiến tại Afghanistan năm 2017 để tấn công khu vực hang động của IS.

Về mặt công nghệ, điểm mạnh của bom GBU-43/B MOAB nằm ở khả năng tạo ra hiệu ứng phá hủy diện rộng nhờ cơ chế nổ trên không (air-burst là phương pháp kích nổ bom, đạn pháo hoặc tên lửa ở một độ cao nhất định ngoài không trung trước khi chúng chạm vào mặt đất hoặc mục tiêu cố định).

Máy bay B-2 thả bom GBU-57 MOP trong chuyến bay thử nghiệm. Ảnh: USAF

Thuốc nổ H-6 có độ ổn định cao, phù hợp với việc tạo sóng xung kích lớn. Hệ thống dẫn đường GPS giúp tăng độ chính xác so với bom thả tự do truyền thống. 

Tuy nhiên, thiết kế vỏ mỏng nhằm tối ưu hóa năng lượng nổ trên không cũng đồng nghĩa với việc nó gần như không có khả năng xuyên qua lớp đá granit hoặc bê tông cốt thép dày. 

Nhiều quan chức Mỹ được trích dẫn đã bày tỏ nghi ngờ về hiệu quả của bom GBU-43/B MOAB đối với các cơ sở hạt nhân nằm sâu dưới lòng đất, cho rằng đây chủ yếu là vũ khí mang tính “tác động tâm lý và thông tin” nhiều hơn là công cụ xuyên phá chuyên sâu.

Trong khi đó, bom GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP) là loại bom xuyên phá chuyên dụng hoàn toàn khác biệt. 

Nặng khoảng 13,6 tấn (30.000 pound), bom GBU-57 MOP được thiết kế với vỏ dày, cứng và hình dạng khí động học tối ưu để xuyên sâu vào các mục tiêu kiên cố dưới lòng đất trước khi kích nổ. 

Loại bom này nhằm vào các cơ sở được bảo vệ bằng nhiều lớp đá và bê tông, như một số cơ sở hạt nhân được cho là nằm sâu trong núi. 

Khác với MOAB tạo hiệu ứng nổ diện rộng trên bề mặt, MOP tập trung năng lượng vào việc xuyên thủng rồi phá hủy từ bên trong. 

Do đó, nếu mục tiêu là các cơ sở hạt nhân nằm sâu dưới lòng đất như khu vực được đề cập trong các phương án tấn công, MOP thường được đánh giá phù hợp hơn về mặt kỹ thuật so với MOAB.

Quả bom Massive Ordnance Air Blast (MOAB) đang được chuẩn bị cho cuộc thử nghiệm tại Trung tâm Khí tài Không quân Eglin ở bang Florida ngày 11/3/2003. Ảnh tư liệu: Bộ Quốc phòng Mỹ/firstpost.com

Việc cân nhắc sử dụng bom GBU-43/B MOAB phản ánh nỗ lực tìm kiếm các lựa chọn leo thang có kiểm soát trong kho vũ khí phi hạt nhân. 

Ưu điểm của MOAB là khả năng gây thiệt hại lớn trên diện rộng đối với hạ tầng năng lượng lộ thiên như nhà máy lọc dầu, kho chứa hoặc hệ thống đường ống, đồng thời tạo hiệu ứng răn đe mạnh. 

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là khả năng xuyên phá hạn chế, khiến hiệu quả đối với mục tiêu kiên cố dưới lòng đất bị đặt dấu hỏi. 

So với bom GBU-57 MOP, bom GBU-43/B MOAB thiên về phá hủy diện rộng bề mặt trong khi MOP chuyên về xuyên sâu. 

Sự khác biệt này cho thấy mỗi loại vũ khí được thiết kế cho những nhiệm vụ riêng biệt và việc lựa chọn phụ thuộc vào bản chất mục tiêu cụ thể.

Thông tin về việc Mỹ xây dựng phương án sử dụng bom GBU-43/B MOAB cho thấy Washington đang duy trì nhiều lựa chọn quân sự trong bối cảnh xung đột kéo dài. 

Dù chưa có quyết định chính thức nào được công bố, việc đưa loại bom mạnh nhất phi hạt nhân vào kế hoạch đã làm nổi bật cả tiềm năng lẫn giới hạn kỹ thuật của vũ khí này khi đối mặt với các mục tiêu chiến lược được bảo vệ chặt chẽ.

(Theo edition.cnn.com, timesofindia.indiatimes.com, straitstimes.com, jpost.com, telegraph.co.uk, cnbc.com, firstpost.com)