Mỹ giao thiếu gần... 7 tỷ USD vũ khí đã đặt hàng cho Nhật Bản

Cơ quan Kiểm toán Nhật Bản mới đây cho biết, số vũ khí, trang thiết bị quân sự trị giá khoảng 6,9 tỷ USD được Mỹ cung cấp theo chương trình Bán vũ khí cho nước ngoài (FMS) vẫn chưa thể giao tới tay Lực lượng Phòng vệ nước này.

Cơ quan chức năng Nhật Bản cáo buộc, đã hơn 5 năm trôi qua kể từ khi các hợp đồng được ký kết nhưng việc giao hàng vẫn chưa được thực hiện một cách đầy đủ, trang Defense Blog cho biết sau khi trích dẫn nguồn tin giấu tên từ Tokyo.

Đáng chú ý, một tài liệu đệ trình lên các nghị sĩ Quốc hội Nhật Bản theo yêu cầu của Thượng viện cho thấy 118 hợp đồng mua sắm vũ khí vẫn chưa hoàn thành, như vậy là quá chậm so với tiến độ đề ra.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên được cho là do các vấn đề với năng lực của những nhà sản xuất Mỹ, điều đó buộc Lực lượng phòng vệ Nhật Bản phải tiếp tục sử dụng trang thiết bị quân sự lỗi thời.

Một trong những ví dụ nghiêm trọng nhất là việc thiếu phụ tùng để bảo dưỡng máy bay chỉ huy - cảnh báo sớm E-2D Advanced Hawkeye - phương tiện vốn được xem như "con mắt" cảnh giới tầm xa của Nhật Bản.

Những đợt giao hàng theo kế hoạch đã không được phía Mỹ thực hiện, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu của Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản trong việc duy trì những yếu tố quan trọng của lưới lửa phòng không.

Báo cáo từ Nhật Bản còn cho biết theo các điều khoản quy định trong FMS, ngày giao hàng chỉ mang tính chất tham khảo và không có giá trị pháp lý đối với chính phủ Mỹ, từ đó tước đi quyền thương lượng của Tokyo sau khi đã ký hợp đồng và tiến hành thanh toán trước.

Một điều cần phải nói nữa ở đây chính là việc các đối tác Mỹ thường xuyên thay đổi lịch trình giao hàng theo thủ tục hành chính mà không tham khảo ý kiến từ phía khách hàng Nhật Bản.

Bất chấp thực tế Tokyo đã thanh toán đầy đủ cho hầu hết các hợp đồng, nhưng nhiều trang thiết bị vẫn chưa được giao. Trong một số trường hợp, tiền thậm chí còn bị "đóng băng" trong nhiều năm, tạo ra rủi ro về tài chính và hoạt động hậu cần cho quân đội.

Cơ quan Kiểm toán Nhật Bản còn đặc biệt lưu ý đến các vấn đề cấu trúc của chương trình FMS, đó là hợp đồng được ký kết bởi chính phủ Mỹ với nhà cung cấp, chứ không phải trực tiếp bởi phía Nhật Bản, điều này hạn chế tính minh bạch và khả năng kiểm soát.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã nhiều lần kêu gọi phía Mỹ đẩy nhanh tiến độ giao hàng, và thậm chí xem xét lại cơ chế cung cấp vũ khí cho nước này, tuy nhiên chỉ đạt được tiến triển rất chậm chạp.

Trong tương lai, để hạn chế rủi ro, Cơ quan Kiểm toán khuyến nghị tăng cường kiểm soát việc thực hiện hợp đồng và giám sát chặt chẽ hơn các loại vũ khí, trang thiết bị quân sự chưa được bàn giao để tránh tạo ra những lỗ hổng lớn trong khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Việt Dũng