Mỹ hồi sinh máy bay ném bom B-52 bằng loạt nâng cấp lớn

Không quân Mỹ đang thúc đẩy chương trình hiện đại hóa quy mô lớn nhằm duy trì máy bay ném bom chiến lược B-52 Stratofortress trong biên chế đến những năm 2050 và xa hơn.

Sau nâng cấp, máy bay sẽ mang định danh B-52J, với động cơ Rolls-Royce F130, radar mảng quét điện tử chủ động APQ-188 cùng nhiều hệ thống điện tử và nhiệm vụ mới.

Ngày 1/6/2026, Không quân Mỹ phê duyệt Milestone B cho Chương trình Thay thế Động cơ Thương mại, cho phép dự án bước vào giai đoạn phát triển kỹ thuật và chế tạo.

Đến ngày 21/8, chương trình hiện đại hóa radar đạt Milestone C, mở đường cho sản xuất ban đầu với số lượng nhỏ radar APQ-188. Tổng chi phí chương trình thay động cơ được xác lập ở mức 20,2 tỷ USD.

Gói nâng cấp sẽ thay 8 động cơ phản lực cánh quạt Pratt & Whitney TF33 bằng 8 động cơ Rolls-Royce F130.

Hệ thống mới được kỳ vọng tăng độ tin cậy, giảm yêu cầu bảo dưỡng và nâng hiệu quả khai thác. Các bộ phận liên quan như máy phát điện, bơm thủy lực, màn hình buồng lái và hệ thống điều khiển bay cũng được hiện đại hóa.

Việc tăng công suất điện là một mục tiêu quan trọng. Không quân Mỹ cần thêm nguồn điện để vận hành radar mới, hệ thống liên lạc, thiết bị tác chiến điện tử và các cảm biến sẽ được tích hợp trong tương lai.

Boeing cho biết 2 máy bay thử nghiệm sẽ được cải tiến tại cơ sở ở San Antonio, bang Texas.

Radar cũng được thay mới. B-52J sẽ sử dụng radar AESA APQ-188, thay radar analog APQ-166 có từ những năm 1980.

Radar mới được phát triển dựa trên kiến trúc radar đã sử dụng trên tiêm kích F-15 và F/A-18, nhưng được điều chỉnh cho nhiệm vụ của oanh tạc cơ B-52. Hệ thống giúp cải thiện khả năng dẫn đường, lập bản đồ độ phân giải cao, phát hiện và theo dõi mục tiêu.

B-52J vẫn giữ vai trò máy bay mang vũ khí tấn công tầm xa với tải trọng lớn. Máy bay có thể sử dụng tên lửa chống hạm tầm xa LRASM, tên lửa không đối đất tầm xa JASSM và tiếp tục tham gia thử nghiệm vũ khí siêu thanh.

Cách tiếp cận này cho phép oanh tạc cơ B-52 phóng vũ khí từ khoảng cách an toàn thay vì phải trực tiếp xâm nhập những khu vực được phòng không đối phương bảo vệ nghiêm ngặt.

Không quân Mỹ đánh giá khung thân oanh tạc cơ B-52 vẫn còn đủ tuổi thọ kết cấu để hoạt động trong những năm 2050 và xa hơn.

Máy bay được thiết kế từ cuối những năm 1940 và sản xuất đến đầu những năm 1960, nhưng các đánh giá kết cấu cho thấy khung thân vẫn có thể tiếp nhận động cơ, nguồn điện và hệ thống nhiệm vụ mới.

B-52J sẽ hoạt động song song với máy bay ném bom tàng hình B-21 Raider. Trong khi B-21 hướng tới khả năng thâm nhập những khu vực phòng thủ nghiêm ngặt, B-52J đảm nhiệm vai trò mang số lượng lớn vũ khí tầm xa.

Boeing cho biết những nâng cấp mới nhằm giúp oanh tạc cơ B-52 duy trì khả năng tấn công hạt nhân và thông thường trên phạm vi toàn cầu trong nhiều thập niên tới.

Như vậy, chương trình B-52J không đơn thuần kéo dài tuổi thọ một máy bay ném bom cũ. Mỹ đang thay thế những hệ thống quan trọng nhất trên B-52, từ động cơ và radar đến nguồn điện, điện tử hàng không, liên lạc và vũ khí, trong khi giữ lại lợi thế về tầm bay và tải trọng của thiết kế này.

Nếu chương trình diễn ra đúng kế hoạch, oanh tạc cơ B-52 có thể tiếp tục phục vụ gần 100 năm sau khi ra đời.