Mỹ - Iran đàm phán về chấm dứt chiến sự, mở lại eo biển Hormuz

Mỹ và Iran ngày 22/9 tiến hành các cuộc đàm phán gián tiếp bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York, trong nỗ lực tìm giải pháp chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 7 tháng và khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cho biết các bên trung gian liên tục di chuyển giữa phái đoàn Mỹ và Iran trong ngày. Ông mô tả vòng thảo luận là "mang tính xây dựng và đầy hứa hẹn", đồng thời cho biết hoạt động ngoại giao sẽ tiếp tục.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói đặc phái viên Witkoff và Jared Kushner đã trao đổi với các quan chức Iran trong khoảng 3 giờ.

Ông đánh giá cuộc gặp "rất tốt" và "rất hiệu quả", đồng thời cho rằng đang xuất hiện "động lực" hướng tới một thỏa thuận. Tuy nhiên, ông Trump cũng nhấn mạnh Mỹ vẫn yêu cầu Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng tham gia cuộc tiếp xúc. Theo Reuters, đây là cuộc gặp trực tiếp đáng chú ý giữa quan chức cấp cao 2 nước sau nhiều tháng căng thẳng. Các bên vẫn sử dụng trung gian để truyền đạt thông điệp trong quá trình đàm phán.

Tehran đưa ra một số điều kiện để tiến tới việc mở lại eo biển Hormuz. Reuters cho biết Iran muốn Mỹ giảm sức ép quân sự, dỡ bỏ phong tỏa hàng hải và giải quyết vấn đề tài sản Iran bị đóng băng.

Một quan chức Iran trước đó cho biết Tehran có thể mở lại Hormuz trong vòng 7 ngày nếu Washington đáp ứng những điều kiện này.

Hormuz có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu. Lưu lượng tàu qua eo biển này đã giảm mạnh trong những ngày gần đây.

Reuters cho biết ngày 21/9 chỉ có 2 tàu chở hàng hóa được ghi nhận đi qua, so với mức trung bình khoảng 125 tàu thương mại lớn mỗi ngày trước khi xung đột leo thang.

Trong khi Washington muốn Iran bảo đảm tự do hàng hải qua Hormuz và có những nhượng bộ liên quan chương trình hạt nhân, Tehran lại muốn giảm sức ép kinh tế và quân sự trước khi từ bỏ đòn bẩy tại tuyến hàng hải chiến lược này.

Vì vậy, cuộc gặp tại New York mới chỉ mở lại một kênh ngoại giao quan trọng, chưa tạo ra thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Al Jazeera dẫn các chuyên gia nhận định những bất đồng cốt lõi giữa 2 bên vẫn chưa được giải quyết.

Trong lúc ngoại giao được nối lại, Washington và Tehran vẫn duy trì lập trường cứng rắn.

Điều này khiến khả năng đạt được thỏa thuận phụ thuộc lớn vào việc 2 bên có thể thống nhất trình tự thực hiện các điều kiện về phong tỏa, trừng phạt, Hormuz và chương trình hạt nhân hay không.