Mỹ phẩm tự nhiên và hữu cơ: Phân biệt để lựa chọn đúng

Đọc nhãn mỹ phẩm, hiểu nguồn gốc..

Có thành phần tự nhiên chưa phải là hữu cơ

Một chai dầu dưỡng giới thiệu chiết xuất thực vật, một hộp kem in hình thảo mộc hay sản phẩm mang dòng chữ “natural” có thể tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên. Tuy nhiên, những dấu hiệu này chưa đủ để khẳng định sản phẩm đã được chứng nhận hữu cơ.

Trong mỹ phẩm, “tự nhiên” thường được dùng để nói đến nguồn gốc thành phần, chẳng hạn dầu thực vật, chiết xuất thảo mộc hoặc khoáng chất. Còn “hữu cơ” gắn với những yêu cầu cụ thể về phương thức sản xuất nguyên liệu, chế biến, quản lý và truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn áp dụng.

Tại Mỹ, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) chưa thiết lập định nghĩa pháp lý riêng cho thuật ngữ “tự nhiên” trong ghi nhãn mỹ phẩm. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các yêu cầu về an toàn và ghi nhãn trung thực, không gây hiểu lầm. Vì thế, không thể hiểu rằng thuật ngữ chưa có định nghĩa riêng thì được phép sử dụng tùy ý.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), mỹ phẩm chứa nguyên liệu nông nghiệp có thể được chứng nhận theo Chương trình Hữu cơ Quốc gia (NOP) khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu tương ứng về sản xuất, xử lý, chế biến và ghi nhãn. Việc đánh giá liên quan đến cả nguyên liệu và quá trình tạo ra thành phẩm.

Điểm cần phân biệt là một sản phẩm có chứa nguyên liệu hữu cơ không mặc nhiên trở thành sản phẩm hữu cơ được chứng nhận. Chẳng hạn, việc sử dụng một lượng dầu thực vật hữu cơ trong công thức chưa đủ cơ sở để giới thiệu toàn bộ chai kem hoặc dầu dưỡng là hữu cơ.

Hiểu đúng tỷ lệ và dấu chứng nhận

Các hệ thống chứng nhận có yêu cầu và cách tính khác nhau. Người tiêu dùng cần đọc tên tiêu chuẩn, phạm vi chứng nhận và nội dung công bố, thay vì chỉ nhìn vào một biểu tượng trên bao bì.

Theo quy định ghi nhãn của USDA, tỷ lệ thành phần hữu cơ được tính không bao gồm nước và muối. Nhóm “100% Organic” yêu cầu toàn bộ thành phần thuộc cách tính này là hữu cơ. Nhóm “Organic” phải có ít nhất 95% thành phần hữu cơ; phần còn lại chịu những điều kiện cụ thể của tiêu chuẩn. Hai nhóm này được phép sử dụng dấu USDA Organic khi đáp ứng yêu cầu.

Với sản phẩm có ít nhất 70% thành phần hữu cơ, nhãn có thể nêu “được làm từ…” kèm thành phần hoặc nhóm thành phần hữu cơ cụ thể theo quy định, nhưng không được sử dụng dấu USDA Organic. Dưới ngưỡng 70%, việc đề cập hữu cơ chỉ giới hạn ở thông tin thành phần theo phạm vi cho phép, không được giới thiệu toàn bộ sản phẩm là hữu cơ.

Đối với mỹ phẩm, COSMOS là một hệ thống chứng nhận khác cần được phân biệt. Nhãn COSMOS ORGANIC dành cho sản phẩm đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn và tỷ lệ thành phần hữu cơ quy định. Nhãn COSMOS NATURAL không bắt buộc đạt tỷ lệ hữu cơ tối thiểu như nhóm ORGANIC.

Theo thông tin chứng nhận COSMOS do Ecocert công bố, tỷ lệ hữu cơ trong toàn bộ công thức thông thường phải đạt ít nhất 20%; một số nhóm, như sản phẩm rửa trôi, áp dụng ngưỡng 10%. Tiêu chuẩn đồng thời có yêu cầu riêng đối với nhóm nguyên liệu nông nghiệp được xử lý bằng phương pháp vật lý. Những tỷ lệ này sử dụng cách tính khác với USDA, nên không thể đặt cạnh nhau rồi kết luận sản phẩm nào “hữu cơ hơn” chỉ từ con số trên nhãn.

Cũng cần phân biệt tên tổ chức chứng nhận với tên tiêu chuẩn áp dụng. Khi tra cứu, người mua nên kiểm tra sản phẩm cụ thể có nằm trong danh mục được chứng nhận hay không; tránh suy rộng chứng nhận của một nguyên liệu hoặc một dòng sản phẩm sang toàn bộ thương hiệu.

Thuần chay khác với không thử nghiệm trên động vật

“Vegan”, thường được hiểu là thuần chay, tập trung vào việc không sử dụng thành phần có nguồn gốc động vật. Khái niệm này không xác nhận nguyên liệu được sản xuất theo phương pháp hữu cơ, cũng không có nghĩa công thức chỉ gồm thành phần thực vật. Trong khi đó, “cruelty-free” thường được dùng để nói đến cam kết không thử nghiệm trên động vật. Phạm vi cam kết cần được xem xét theo từng chương trình, thay vì hiểu mọi biểu tượng hình con thỏ đều có giá trị như nhau.

Chương trình Leaping Bunny yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ các điều kiện về ngừng thử nghiệm trên động vật sau một mốc thời gian xác định, giám sát nhà cung cấp và chấp nhận đánh giá độc lập. Chứng nhận này không xác nhận sản phẩm là thuần chay, tự nhiên hay hữu cơ.

Như vậy, một sản phẩm có thể đồng thời đáp ứng nhiều tiêu chí, nhưng từng tiêu chí cần có căn cứ riêng. Chứng nhận về thử nghiệm trên động vật không thay thế chứng nhận hữu cơ; thông tin thuần chay cũng không thay thế việc đánh giá chất lượng và an toàn.

Đọc thành phần, kiểm tra thông tin trước khi mua

Bảng thành phần là nguồn thông tin quan trọng để tìm hiểu mỹ phẩm. Theo hướng dẫn của FDA, các thành phần nhìn chung được liệt kê theo thứ tự hàm lượng giảm dần. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào tên gọi hoặc vị trí của một chất trong danh sách để kết luận toàn bộ sản phẩm tốt hay không tốt.

Tên khoa học nghe phức tạp không đồng nghĩa với chất có hại. Ngược lại, một thành phần có tên quen thuộc, được chiết xuất từ thực vật cũng chưa chắc phù hợp với mọi người. Cụm từ “không hóa chất” dễ gây hiểu sai, bởi nước, dầu thực vật và các chất có trong thảo mộc đều có bản chất hóa học.

FDA lưu ý, nguồn gốc thành phần không quyết định mức độ an toàn. Một số chất có trong thực vật vẫn có thể gây độc hoặc dị ứng; mỹ phẩm mang tuyên bố hữu cơ vẫn phải đáp ứng yêu cầu an toàn như các sản phẩm khác. Chứng nhận hữu cơ vì vậy không phải là lời bảo đảm sản phẩm không gây kích ứng hoặc phù hợp với mọi loại da.

Khi mua mỹ phẩm, người tiêu dùng cần kiểm tra thông tin về đơn vị chịu trách nhiệm, thành phần, hướng dẫn sử dụng, hạn dùng và những cảnh báo trên nhãn. Nếu sản phẩm được giới thiệu có chứng nhận hữu cơ, nên đối chiếu tên sản phẩm, đơn vị được chứng nhận, phạm vi và thời hạn hiệu lực trên kênh tra cứu chính thức của tổ chức chứng nhận.

Một chiếc lá trên bao bì hay dòng chữ “chiết xuất thiên nhiên” có thể thu hút sự chú ý, nhưng quyết định mua cần dựa trên thông tin rõ ràng và có thể kiểm chứng. Sự minh bạch ấy vừa bảo vệ người tiêu dùng, vừa giúp những doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc các tiêu chuẩn tự nhiên, hữu cơ được nhận diện đúng trên thị trường.