Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ nghiệp vụ Bộ đội Biên phòng

Cán bộ dự thi trình bày phương án xử trí tình huống nghiệp vụ. Ảnh: Tuấn Kiệt

Rèn bản lĩnh, vững nghiệp vụ từ cơ sở

Ở mỗi địa bàn biên giới, công tác nghiệp vụ luôn có những yêu cầu và đặc thù riêng. Trên tuyến biên giới đất liền, cán bộ phải bám sát địa bàn, chủ động nắm tình hình, đấu tranh phòng, chống tội phạm và tham mưu xử lý các vụ việc phát sinh. Tại các cửa khẩu, hoạt động xuất nhập cảnh, giao thương diễn ra thường xuyên, đòi hỏi sự nhạy bén trong phát hiện các dấu hiệu vi phạm. Trong khi đó, ở khu vực biên giới biển, đảo, phạm vi quản lý rộng, hoạt động của tàu thuyền đa dạng, điều kiện thời tiết phức tạp, đòi hỏi cán bộ phải có phương pháp nắm tình hình phù hợp, chủ động phối hợp kiểm tra, kiểm soát hoạt động trên biển, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật và sẵn sàng tham gia tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn. Dù công tác ở địa bàn nào, cán bộ nghiệp vụ cũng phải nắm chắc tình hình, hiểu rõ đối tượng, tham mưu chính xác và tổ chức thực hiện hiệu quả các biện pháp công tác.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Hội thi Phó Đồn trưởng nghiệp vụ giỏi năm 2026 là dịp để đội ngũ cán bộ trực tiếp đảm nhiệm công tác nghiệp vụ ở các đơn vị cơ sở củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời nhận thức rõ hơn những yêu cầu đặt ra đối với chức trách, nhiệm vụ được giao.

Trung tá Nguyễn Xuân Đạt, Phó Đồn trưởng nghiệp vụ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh xác định, việc ôn luyện không đơn thuần chỉ để hoàn thành các phần thi, mà còn là cơ hội hệ thống hóa kiến thức chuyên môn, đối chiếu với những vấn đề thường gặp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Địa bàn cửa khẩu quốc tế Móng Cái có hoạt động giao thương, xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu hàng hóa sôi động, đặt ra yêu cầu cao đối với công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn và phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm.

“Cán bộ nghiệp vụ phải chủ động cập nhật những quy định mới, nắm vững nguyên tắc, quy trình công tác, đồng thời có khả năng nhận định, phân tích và tham mưu giải quyết các tình huống phát sinh. Điều quan trọng sau hội thi là vận dụng được những kiến thức đã củng cố vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ tại đơn vị” - Trung tá Nguyễn Xuân Đạt chia sẻ.

Mang đến hội thi những kinh nghiệm từ thực tiễn công tác ở địa bàn biên giới Tây Nam, Trung tá Lê Xuân Toàn, Phó Đồn trưởng nghiệp vụ Đồn Biên phòng Vĩnh Nguơn, Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang cho biết: “Đối với cán bộ ở cơ sở, kinh nghiệm thực tiễn có ý nghĩa quan trọng, nhưng không thể thay thế việc học tập, cập nhật kiến thức và rèn luyện phương pháp công tác. Một tình huống nghiệp vụ có thể đặt ra nhiều phương án giải quyết và việc lựa chọn đúng phương án đòi hỏi cán bộ phải đánh giá đầy đủ tình hình, nắm chắc quy định pháp luật, xác định rõ thẩm quyền và tính toán các yếu tố liên quan. Chính vì thế, quá trình ôn luyện và dự thi là cơ hội để mỗi cán bộ tự đánh giá năng lực, nhận ra những nội dung cần tiếp tục bổ sung, hoàn thiện về mặt chuyên môn nghiệp vụ, từ đó nâng cao tính chủ động trong tham mưu và tổ chức thực hiện nhiệm vụ tại đơn vị”.

Từ những địa bàn công tác khác nhau, mỗi cán bộ mang đến hội thi những kinh nghiệm tích lũy ở cơ sở. Việc trao đổi, học hỏi không chỉ giúp cán bộ dự thi có thêm cách tiếp cận và phương pháp giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, mà còn là dịp đối chiếu kiến thức, kinh nghiệm của bản thân với yêu cầu nhiệm vụ, từ đó nhận diện những mặt còn hạn chế để tiếp tục rèn luyện, hoàn thiện năng lực chuyên môn.

Cán bộ dự thi thực hiện phần thi bơi tự do dưới sự giám sát của giám khảo và lực lượng bảo đảm an toàn. Ảnh: Tuấn Kiệt

Đánh giá thực chất, nâng cao chất lượng cán bộ nghiệp vụ

Để kiểm tra toàn diện năng lực cán bộ, hội thi kết hợp đánh giá kiến thức chuyên môn với các kỹ năng quân sự và thể lực. Các cán bộ dự thi tham gia 5 nội dung gồm nhận thức lý luận chung, xử trí tình huống nghiệp vụ, bắn súng ngắn K54, điều lệnh và bơi tự do. Trong đó, nội dung nhận thức lý luận chung và xử trí tình huống nghiệp vụ giữ vai trò trọng tâm, trực tiếp kiểm tra trình độ và phương pháp công tác của cán bộ nghiệp vụ.

Ở phần thi nhận thức lý luận chung, cơ quan chuyên môn đã biên soạn 400 câu hỏi, gồm 300 câu chính thức và 100 câu dự bị, bao quát các lĩnh vực công tác biên phòng, trong đó, kiến thức về trinh sát, phòng, chống ma túy và tội phạm chiếm 70%. Đây là những lĩnh vực gắn trực tiếp với nhiệm vụ của Phó Đồn trưởng nghiệp vụ, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng phụ trách nghiệp vụ trong tham mưu, triển khai các biện pháp công tác, nắm tình hình địa bàn và đấu tranh với các loại tội phạm, hành vi vi phạm pháp luật ở khu vực biên giới.

Khả năng vận dụng kiến thức của cán bộ được đánh giá qua phần thi xử trí tình huống nghiệp vụ, với điểm số được nhân hệ số 3. Thông qua vấn đáp, tác nghiệp trên bản đồ và trao đổi với Ban Giám khảo, cán bộ dự thi phải làm rõ căn cứ lựa chọn phương án, cách thức xử lý vụ việc theo đúng chức trách, thẩm quyền. Việc giải quyết từng tình huống đòi hỏi cán bộ phải kết hợp kiến thức chuyên môn với kinh nghiệm thực tiễn, từ đó nhận diện những điểm cần bổ sung, điều chỉnh trong phương pháp công tác.

Cùng với các nội dung nghiệp vụ, hội thi còn kiểm tra kỹ năng thực hành quân sự của cán bộ thông qua các nội dung bắn súng K54, điều lệnh và bơi tự do. Mỗi phần thi có yêu cầu riêng, từ thao tác sử dụng vũ khí, tác phong điều lệnh đến thể lực và kỹ năng bơi. Việc kết hợp các nội dung này nhằm đánh giá cán bộ trên nhiều phương diện, phù hợp với yêu cầu đối với người chỉ huy ở đơn vị cơ sở, nhất là khi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ trong những điều kiện địa hình, thời tiết khác nhau trên các tuyến biên giới, biển, đảo.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Thiện, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức hội thi nhấn mạnh, hội thi là dịp quan trọng để đánh giá thực chất trình độ chuyên môn, năng lực tham mưu, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ phụ trách nghiệp vụ tại cơ sở; đồng thời kiểm nghiệm chất lượng công tác huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong toàn lực lượng. Kết quả hội thi là cơ sở để Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đề ra những chủ trương, giải pháp phù hợp trong quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ nghiệp vụ có khả năng nắm chắc tình hình, dự báo chính xác, chủ động tham mưu, xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.