Nếu bỏ điểm cộng IELTS, thị trường luyện thi sẽ thay đổi ra sao?

Bộ GD-ĐT đề xuất bỏ điểm cộng tối đa 3 điểm với chứng chỉ IELTS hay giải học sinh giỏi khi xét tuyển đại học từ năm 2027. Ảnh minh họa.

Không còn tâm lý "học để cộng điểm"

Trong nhiều năm qua, chứng chỉ tiếng Anh quốc tế, đặc biệt là IELTS, được một bộ phận học sinh lựa chọn như một lợi thế trong tuyển sinh đại học. Việc một số trường quy đổi hoặc cộng điểm chứng chỉ khiến nhiều gia đình xác định việc học và thi chứng chỉ như một phần trong chiến lược xét tuyển.

Tuy nhiên, với đề xuất trên của Bộ GD-ĐT cộng với những thay đổi liên quan đến phương án tuyển sinh, rất có thể, lợi thế trực tiếp từ chứng chỉ tiếng Anh sẽ không còn như trước.

Theo quản lý một trung tâm luyện thi IELTS có địa chỉ tại xã Hoài Đức (Hà Nội) thì nếu đề xuất được thông qua thì sẽ dẫn tới sự tác động rất lớn tới tâm lý người học.

Chênh lệch điểm của 184 thí sinh sử dụng chứng chỉ quốc tế để được cộng điểm vào một ngành chỉ sử dụng một tổ hợp không có môn ngoại ngữ. Đường nét đứt thể hiện điểm ba môn của tổ hợp; đường nét liền thể hiện tổng điểm xét tuyển sau khi cộng điểm năm 2026.

Theo vị này, trung tâm luyện thi IELTS của ông đang có gần 100 học viên theo học. Trong số này, học viên là học sinh THPT chiếm tới hơn 60%. Phần đa trong số này khi đăng ký học có mong muốn sử dụng chứng chỉ IELTS phục vụ cho việc xét tuyển đại học; số ít khác phục vụ cho mục đích đi du học.

"Những ngày này, thông tin về việc Bộ GD-ĐT đề xuất bỏ cộng điểm với chứng chỉ IELTS tác động đến một bộ phận học sinh. Nhiều em chia sẻ bản thân và gia đình rơi vào tâm thế hoang mang và các em đều mong muốn Bộ vẫn giữ nguyên cách cộng điểm và quy đổi như trước", vị quản lý chia sẻ.

Vị này cũng thẳng thắn nhìn nhận, trước đây, một trong những lý do khiến học sinh quyết định học IELTS và mục đích nhiều trung tâm luyện thi IELTS mở ra là bởi chứng chỉ có thể mang lại lợi thế trong xét tuyển đại học.

Trung tâm luyện thi sẽ phải thay đổi

Việc loại chứng chỉ tiếng Anh chắc chắn sẽ tác động đến nhu cầu luyện thi, nhất là nhóm học viên học chứng chỉ chủ yếu để phục vụ tuyển sinh. Tuy nhiên, ông cho rằng, không nên đồng nhất việc giảm động lực thi chứng chỉ với việc giảm nhu cầu học tiếng Anh.

"Nếu mục tiêu của học sinh là sử dụng tiếng Anh để học tập, nghiên cứu, giao tiếp hoặc chuẩn bị cho quá trình học đại học và làm việc sau này thì chứng chỉ quốc tế vẫn có giá trị nhất định. Điều thay đổi trước hết nằm ở mục đích học và thi.

Thay vì đặt câu hỏi "IELTS giúp tôi được cộng bao nhiêu điểm?", học sinh có thể phải chuyển sang câu hỏi "Tôi học tiếng Anh để làm gì và năng lực tiếng Anh đó giúp ích gì cho quá trình học tập của mình?", vị quản lý trung tâm luyện thi IELTS nhấn mạnh.

Cũng theo vị này, việc giảm vai trò của chứng chỉ trong tuyển sinh có thể góp phần hạn chế tâm lý chạy đua chứng chỉ trong một bộ phận học sinh. Thực tế, khi chứng chỉ được xem như một "tấm vé" trong xét tuyển, không ít học sinh có xu hướng tập trung vào việc đạt một mức điểm cụ thể trong thời gian ngắn.

Khi đó, việc học tiếng Anh đôi khi bị thu hẹp thành quá trình luyện đề, làm quen dạng bài và tìm cách tối ưu điểm số. Các trung tâm luyện thi đôi khi vì yêu cầu của học viên cũng sẽ đưa ra những mẹo, hướng dẫn chứ không đi sâu vào việc thực dạy tiếng Anh từ đó dễ dẫn tới mục tiêu giáo dục ngoại ngữ sẽ dễ bị lệch.

Ví dụ minh họa chênh lệch điểm của 362 thí sinh sử dụng chứng chỉ quốc tế để được cộng điểm vào một ngành sử dụng tổ hợp Toán - Văn - Anh (D01). Đường nét đứt thể hiện điểm tổ hợp D01; đường nét liền thể hiện tổng điểm xét tuyển sau khi cộng điểm năm 2026.

Theo ông, điều quan trọng là phải phân biệt giữa học tiếng Anh và luyện thi chứng chỉ tiếng Anh. Đây là 2 nhu cầu có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau. Một học sinh có thể không cần IELTS để xét tuyển đại học nhưng vẫn cần năng lực tiếng Anh đủ tốt để đọc tài liệu chuyên ngành, tiếp cận các khóa học quốc tế, giao tiếp trong môi trường học tập và làm việc hoặc đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Theo dự đoán của vị quản lý này, đề xuất của Bộ GD-ĐT cũng sẽ dẫn tới sự thay đổi trong quyết định đầu tư của phụ huynh. Đối với các trung tâm luyện thi, sự thay đổi trong tuyển sinh nếu xảy ra cũng sẽ dẫn đến tình trạng giảm lượng học viên và đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh cách đào tạo. Những chương trình chỉ tập trung vào kỹ thuật làm bài và mục tiêu điểm số có thể không còn phù hợp với nhu cầu của một bộ phận người học.

Nhìn từ hoạt động đào tạo, lãnh đạo trung tâm cho rằng việc thay đổi cách sử dụng chứng chỉ trong tuyển sinh đại học nên được nhìn nhận như một sự điều chỉnh về vai trò của chứng chỉ, chứ không phải sự phủ nhận giá trị của việc học ngoại ngữ.

"Điều cần hướng tới là để học sinh học tiếng Anh vì năng lực của chính mình, thay vì chỉ vì một lợi thế trong tuyển sinh. Khi mục tiêu đó thay đổi, các trung tâm cũng phải thay đổi cách đào tạo", ông chia sẻ.

Trong thời gian tới, nhu cầu học tiếng Anh có thể được phân hóa rõ hơn. Một nhóm học sinh học ngoại ngữ để đáp ứng yêu cầu tuyển sinh; nhóm khác học để phục vụ học tập, du học, nghề nghiệp hoặc giao tiếp quốc tế. Với mỗi nhóm, mục tiêu và chương trình đào tạo cần được thiết kế khác nhau.