Nếu là một nhân viên bình thường, Jensen Huang đã bị sa thải ngay lập tức

Jensen Huang không chỉ đơn thuần là gương mặt đại diện của Nvidia, mà còn được xem là nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong ngành công nghiệp then chốt bậc nhất thế giới hiện nay.

Ông là kiến trúc sư trưởng đưa Nvidia từ một vạch xuất phát khiêm tốn trở thành "đế chế" bán dẫn trị giá 4.500 tỷ USD làm trọng tâm cho cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông vừa là nhà truyền cảm hứng không thể thay thế, vừa là cầu nối trực tiếp tới Nhà Trắng lẫn các nguyên thủ quốc tế và là nhân tố "dập tắt" các hoài nghi của Phố Wall mỗi khi thị trường cổ phiếu AI biến động.

Tuy nhiên, việc ông Huang vừa thừa nhận mối quan hệ ngoài hôn nhân với một nữ doanh nhân bị nghi làm việc cho cơ quan tình báo nước ngoài đã tạo ra một cơn chấn động lan rộng khắp Phố Wall, Washington và Thung lũng Silicon.

Vụ bê bối này phơi bày một lỗ hổng chí mạng nhưng thường bị bỏ qua trong làn sóng AI: vận mệnh của những tập đoàn công nghệ quyền lực bậc nhất hành tinh lại gắn chặt gần như tuyệt đối vào một cá nhân duy nhất - khái niệm mà giới tài chính gọi là "rủi ro nhân sự chủ chốt".

Nvidia gắn liền với hình ảnh của CEO Jensen Huang. Ảnh: Fortune

Mô hình "hệ mặt trời" và rủi ro tập quyền

Thực tế này không chỉ xuất hiện tại Nvidia: Cả Tesla lẫn SpaceX đều xoay quanh trục điều hành của Elon Musk - người giàu nhất hành tinh; OpenAI gần như đồng nghĩa với tên tuổi của vị CEO tài năng nhưng khó đoán Sam Altman; Mọi bước đi chiến lược của Meta đều mang đậm dấu ấn quyết định của nhà đồng sáng lập Mark Zuckerberg; CEO kiêm đồng sáng lập Dario Amodei là gương mặt đại diện của phòng thí nghiệm Anthropic - đơn vị phát triển AI Claude.

"Rủi ro nhân sự chủ chốt chưa bao giờ vừa là phước lành vừa là lời nguyền rõ rệt như hiện nay", Dan Ives, Giám đốc điều hành cấp cao tại công ty chứng khoán Yorkville Ives & Co., nhận định. "Lịch sử từng chứng kiến nhiều CEO quyền lực, nhưng chưa từng có thời điểm nào mà một ngành công nghiệp quan trọng bậc nhất thế giới lại được vận hành bởi số lượng người chỉ đếm trên đầu ngón tay".

Bản chất cực kỳ phức tạp, bảo mật cao và chuyên biệt hóa sâu của lĩnh vực AI khiến nó càng dễ rơi vào mô hình quyền lực một người.

Giáo sư Jeffrey Sonnenfeld tại Đại học Yale - chuyên gia hàng đầu về quản trị lãnh đạo doanh nghiệp - ví von các công ty này đang áp dụng mô hình "hệ mặt trời", nơi mọi thứ đều quay xung quanh một ngôi sao trung tâm duy nhất: "Mô hình đó rất dễ phát sinh vấn đề. Doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng lực lượng kế cận đủ mạnh".

Cuộc điều tra nội bộ tại Nvidia chỉ ra điểm yếu lớn: tập đoàn hoàn toàn không có kế hoạch kế nhiệm cụ thể từ Hội đồng quản trị, cũng như không có sẵn đội ngũ nhân sự dự phòng có thể tiếp quản ngay lập tức nếu xảy ra biến cố.

Theo Giáo sư Sonnenfeld, việc ông Huang từng tự hào có tới 60 cấp dưới báo cáo trực tiếp phản ánh mức độ tập quyền quá mức và thiếu cân bằng trong bộ máy.

CEO Nvidia Jensen Huang là nhân vật khó thay thế trong ngành công nghệ nói chung. Ảnh: VCG

Lỗ hổng quản trị so với các định chế truyền thống

Mô hình quản trị tập quyền tại các hãng công nghệ AI tạo ra sự tương phản sâu sắc với các tập đoàn tài chính lâu đời.

Ngân hàng JPMorgan Chase dưới thời CEO Jamie Dimon đã xây dựng được một đội ngũ nhân sự cấp cao dày dạn kinh nghiệm đến mức các đối thủ Phố Wall thường xuyên tìm cách lôi kéo cấp phó của ông.

Ngược lại, trong các báo cáo gửi cơ quan quản lý, SpaceX từng thẳng thắn cảnh báo nhà đầu tư rằng doanh nghiệp "phụ thuộc rất lớn" vào cá nhân Elon Musk.

Bất kỳ sự vắng mặt nào của ông do bệnh tật, mất khả năng lao động hoặc từ chức đều có thể làm gián đoạn nghiêm trọng cấu trúc quản lý và quan hệ đối tác.

Tại Nvidia, dù báo cáo tài chính hàng năm không nêu đích danh mức độ phụ thuộc vào cá nhân Jensen Huang, tài liệu này vẫn thừa nhận công ty "phụ thuộc cao độ" vào đội ngũ điều hành và cảnh báo "việc không đảm bảo kế hoạch kế nhiệm hiệu quả có thể cản trở việc thực thi chiến lược và sự thành công dài hạn".

Nhân vật không thể thay thế của ngành AI

Sự gắn kết cá nhân giữa Jensen Huang và Nvidia lớn đến mức khó tách rời. Ông là người dẫn dắt công ty vượt qua hàng loạt giai đoạn cận kề bờ vực phá sản trong quá khứ để vươn lên đỉnh cao.

Khi Washington gia tăng lo ngại về an toàn AI, ông Huang là gương mặt đại diện xuất hiện cùng Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng để trình bày cơ chế tự giám sát của ngành.

Khi làn sóng bán tháo nổ ra do lo ngại chip AI mã nguồn mở giá rẻ từ Trung Quốc, chính ông đã cùng Phố Wall thúc đẩy kế hoạch 500 tỷ USD nhằm bảo vệ dòng vốn đổ vào phần cứng.

Ông cũng giữ vai trò "đại sứ quốc tế", thuyết phục các chính phủ châu Âu đầu tư vào khái niệm "AI có chủ quyền". Tính đến tháng 9/2026, Nvidia đã rót tới 99 tỷ USD vào các khoản đầu tư cổ phần mở rộng hệ sinh thái AI toàn cầu, tăng vọt từ mức 2,2 tỷ USD của hai năm trước.

"Jensen là gương mặt toàn cầu của AI. Bạn không thể thay thế ông ấy bằng một, hai hay ba ứng viên khác. Ông ấy là người quyền lực nhất thế giới trong ngành công nghiệp này", Dan Ives nhấn mạnh, đồng thời ví cuộc điều tra hiện tại như "một bộ phim điệp viên 007 diễn biến theo chiều hướng tồi tệ nhất".

Khả năng giữ ghế chỉ còn 50/50

Trước việc ông Huang phải đối mặt với cùng lúc cuộc điều tra từ Hội đồng quản trị và yêu cầu điều trần kín từ các ủy ban an ninh Hạ viện Mỹ vào ngày 18/11, Giáo sư Jeffrey Sonnenfeld nhận định cơ hội giữ được chiếc ghế CEO của ông hiện chỉ ở mức 50/50.

Theo vị chuyên gia Đại học Yale, Hội đồng quản trị Nvidia có thể cân nhắc phương án đưa ông Huang lên một vị trí mang tính biểu tượng, rút khỏi công tác điều hành trực tiếp hàng ngày.

Một phương án khác là mời một cựu CEO công nghệ kỳ cựu và am hiểu sâu sắc về AI về tiếp quản, chẳng hạn cựu CEO Google Eric Schmidt.

"Hội đồng quản trị cần đưa ra các phương án thay thế để tránh việc toàn bộ công ty bị biến thành 'con tin'. Nếu đây là một nhân viên bình thường, người đó chắc chắn đã bị sa thải ngay lập tức. Nhưng với trường hợp này, tên tuổi và tầm ảnh hưởng của Jensen thậm chí còn lớn hơn cả cái tên Nvidia", Giáo sư Sonnenfeld kết luận.

(Theo CNN)