Ngành điện tử Ấn Độ bước ra khỏi kỷ nguyên lắp ráp

Ấn Độ bước vào làn sóng thứ hai trong ngành điện tử với sự lan tỏa mạnh hơn tới ngóc ngách xã hội

Khi nhắc đến ngành điện tử Ấn Độ gần đây, truyền thông thế giới thường bị cuốn hút bởi những tiêu đề hào nhoáng về các gói ưu đãi thuế khổng lồ, những thông báo xây dựng nhà máy nghìn tỷ hay tham vọng tự chủ sản xuất bán dẫn. Tuy nhiên, đằng sau những ồn ào bề nổi đó, một sự thay đổi sâu sắc hơn, tĩnh lặng hơn nhưng mang tính quyết định đang diễn ra mạnh mẽ. Đó chính là 'làn sóng thứ hai' của ngành điện tử đánh dấu sự hoàn thiện dần của một hệ sinh thái khép kín.

Đối với các nhà đầu tư và chuỗi cung ứng châu Á, sự chuyển dịch này mang một ý nghĩa sống còn bởi chuỗi cung ứng điện tử luôn có xu hướng dịch chuyển về nơi có "lực hấp dẫn của cầu". Và Ấn Độ, với quy mô thị trường khổng lồ và nhu cầu được dẫn dắt bởi thiết kế bản địa, đang trở thành một trọng lực mới không thể bỏ qua trên bản đồ công nghệ toàn cầu.

Vượt xa lắp ráp, hướng tới thiết kế và chiều sâu công nghiệp

Điểm khác biệt cốt lõi của "làn sóng thứ hai" tại ngành điện tử Ấn Độ so với "làn sóng trước" nằm ở bản chất của nhu cầu tiêu thụ. Trước đây, thị trường chủ yếu tập trung vào các sản phẩm tiêu dùng nhanh với vòng đời ngắn, nhưng hiện nay, nhiều phân khúc công nghiệp và hạ tầng đang tăng trưởng song song, tạo ra một nền tảng vững chắc hơn nhiều. Những lĩnh vực này đặc trưng bởi vòng đời sản phẩm dài, yêu cầu độ tin cậy cực cao và quan trọng nhất là sự tham gia sâu của đội ngũ kỹ sư vào quá trình thiết kế. Chính sự kết hợp này đang tạo ra một lực hấp dẫn tự nhiên, kéo theo các hoạt động sản xuất, nội địa hóa linh kiện và đầu tư của nhà cung cấp về phía Ấn Độ mà không cần quá phụ thuộc vào các gói kích cầu nhân tạo.

Một ví dụ điển hình và rõ nét nhất cho xu hướng này chính là lĩnh vực phân phối điện năng. Ấn Độ đang ở giữa một trong những nỗ lực hiện đại hóa lưới điện lớn nhất thế giới, được thúc đẩy bởi chương trình đồng hồ đo thông minh quốc gia. Dự án khổng lồ này dự kiến sẽ triển khai hàng trăm triệu đồng hồ trả trước trong những năm tới, tạo ra một nhu cầu khổng lồ và dài hạn đối với các linh kiện điện tử phức tạp như vi điều khiển, mô-đun giao tiếp, IC đo lường, bộ nguồn và các linh kiện thụ động có độ tin cậy cao.

Không giống như việc lắp ráp điện thoại di động đơn thuần, các chương trình hạ tầng như thế này đòi hỏi sự ổn định về nguồn cung và khả năng tùy biến sâu theo đặc thù lưới điện địa phương. Điều này đã tiếp sức mạnh mẽ cho hệ sinh thái trong nước, cho phép các công ty nội địa như Genus Power và Secure Meters mở rộng quy mô và phát triển năng lực ở cấp độ toàn hệ thống.

Động lực tương tự cũng đang diễn ra rõ rệt trong các lĩnh vực di động, năng lượng, thiết bị gia dụng và hạ tầng viễn thông. Việc mở rộng và hiện đại hóa mạng lưới đang làm tăng nhu cầu về thiết bị vô tuyến, hệ thống nguồn và điện tử mạng. Các doanh nghiệp trong nước như Tejas Networks hay các nhà mạng lớn như Reliance Jio đang đóng góp vào nhu cầu bền vững này bên cạnh các nhà cung cấp toàn cầu. Bài học từ lịch sử phát triển điện tử của châu Á luôn chỉ ra rằng các hệ sinh thái sản xuất bền vững sẽ tụ lại xung quanh nơi có nhu cầu ổn định và mật độ kỹ sư cao, chứ không chỉ dựa vào các thông báo chính sách. Ấn Độ đang chứng minh họ đang đi đúng theo quy luật này.

Hệ quả tất yếu là các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM), cả trong nước và đa quốc gia, đã chuyển mình từ các hoạt động lắp ráp cơ bản sang nội địa hóa các thành phần phức tạp hơn như bảng điều khiển, phần mềm điều khiển, mô-đun nguồn và quy trình kiểm thử. Các đội ngũ kỹ sư tại Ấn Độ ngày càng có tiếng nói quan trọng trong việc lựa chọn linh kiện và kiến trúc hệ thống, ngay cả khi các con chip silicon cốt lõi vẫn được nhập khẩu. Do đó, bản chất của sự cạnh tranh đang thay đổi từ việc mua sắm dựa trên giá rẻ sang sự tham gia từ khâu thiết kế, độ tin cậy và hỗ trợ trọn đời sản phẩm.

Quả ngọt từ sự kiên định chính sách và sự trỗi dậy của những "mỏ neo" nội địa

Sự chuyển mình của ngành điện tử Ấn Độ không phải là phép màu xảy ra sau một đêm, mà là kết quả tích lũy của sự liên tục trong chính sách kéo dài hơn một thập kỷ. Các sáng kiến nối tiếp nhau đã mở rộng nhu cầu nội địa đồng thời giảm thiểu ma sát cho sản xuất trong nước.

Khởi đầu là chiến dịch "Make in India", giúp tái định vị ngành điện tử từ một vấn đề thương mại đơn thuần thành một ưu tiên sản xuất chiến lược. Tiếp đó, sáng kiến "Digital India" đã mở rộng hạ tầng công cộng kỹ thuật số, tạo ra nhu cầu quy mô lớn cho các thiết bị, kết nối, trung tâm dữ liệu và điện tử nhúng. Những sáng kiến này đã giúp ổn định nhu cầu điện tử qua nhiều chu kỳ công nghiệp khác nhau.

Một minh chứng sớm cho thành công này là chương trình chiếu sáng LED toàn quốc do Energy Efficiency Services Limited (EESL) dẫn đầu. Bằng cách tập hợp nhu cầu thông qua các gói thầu lớn và được tiêu chuẩn hóa, chương trình đã thúc đẩy sản xuất trong nước, cải thiện chất lượng và giảm chi phí, chứng minh cách tạo ra nhu cầu từ chính sách có thể kích hoạt chuỗi giá trị điện tử như thế nào.

Gần đây hơn, các chương trình khuyến khích liên kết sản xuất (PLI) và thiết kế (DLI), cùng với các dự án lớn trong đường sắt và năng lượng tái tạo, đã xây dựng trên nền tảng này bằng cách chuyển hóa ý định chính sách thành việc triển khai điện tử bền vững trên khắp các lĩnh vực.

Kết quả là sản lượng điện tử của Ấn Độ đã tăng gấp nhiều lần trong thập kỷ qua, với sản lượng hàng năm ước tính đạt hơn 120 tỷ USD, so với con số khiêm tốn vài chục tỷ vào giữa những năm 2010. Xuất khẩu điện tử cũng tăng lên hàng chục tỷ USD mỗi năm, báo hiệu sự hội nhập sâu hơn vào dòng chảy sản xuất toàn cầu thay vì chỉ đơn thuần là thay thế hàng nhập khẩu.

Một đặc điểm định hình của "Làn sóng thứ hai" là vai trò của các công ty nội địa như những "mỏ neo" của hệ sinh thái thay vì chỉ là những người mua thụ động. Trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ chế tạo điện tử (EMS), các công ty như Dixon Technologies, Kaynes Technology, VVDN và Syrma SGS đã mở rộng năng lực sang các mảng điện tử công nghiệp, ô tô và chiến lược.

Trong khi đó, các ông lớn ngành thiết bị gia dụng và điều hòa không khí như Voltas, Blue Star và Havells đang duy trì nhu cầu ổn định cho điện tử công suất và điều khiển động cơ. Trong lĩnh vực di động, bên cạnh các tên tuổi lâu đời như Tata Motors hay Mahindra, các công ty tập trung vào xe điện như Ola Electric và Ather Energy đã nổi lên như những động lực cầu quan trọng cho hệ thống quản lý pin và phần mềm xe.

Hệ sinh thái hỗ trợ cũng đang dần hoàn thiện, một tín hiệu rõ ràng cho thấy ngành công nghiệp này đang đi vào chiều sâu. Các nhà cung cấp dịch vụ sản xuất điện tử (EMS) của Ấn Độ đang bổ sung năng lực tích hợp hệ thống, đóng gói và kiểm thử độ tin cậy. Năng lực sản xuất bảng mạch in (PCB) cũng đang nhận được sự quan tâm mới với các khoản đầu tư vào PCB đa lớp phục vụ cho ô tô và công nghiệp.

Sự phát triển song song của các lớp hỗ trợ như kiểm thử, chứng nhận, khuôn mẫu, vỏ máy và dây cáp là chỉ báo mạnh mẽ cho thấy chiều sâu hệ sinh thái đang hình thành. Dù vẫn còn đó những thách thức về hạ tầng và kỹ năng, nhưng quỹ đạo phát triển của Ấn Độ đã rất rõ ràng: chuyển từ một thị trường tiêu thụ thành phẩm sang một thị trường định hình hệ sinh thái điện tử. Đối với châu Á, điều này đại diện cho sự đa dạng hóa quy mô lớn, nơi các chuỗi cung ứng sẽ xoay quanh nhiều hơn một điểm tựa chính trong khu vực.

Bùi Tú