Nghệ An: Siết chặt an toàn lao động tại các mỏ khoáng sản
Sở hữu hơn 200 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng, Nghệ An có nguồn cung dồi dào phục vụ phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, đằng sau nhịp độ khai thác sôi động...
Mất an toàn và những con số báo động tại các khai trường
Với đặc thù địa hình phức tạp, nhiều đồi núi, toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 200 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng đang hoạt động. Dù mang lại giá trị kinh tế lớn, nhưng lĩnh vực khai thác, chế biến khoáng sản luôn nằm trong nhóm ngành nghề có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động (TNLĐ) cao nhất.

Mỏ đá Lèn Ba Thung (xã Bạch Hà) của Công ty CP Vật liệu 99 nơi xảy ra nhiều vụ tai nạn lao động làm nhiều người tử vong. (Ảnh: CANA).
Tổng hợp từ Sở Nội vụ Nghệ An, chỉ tính riêng trong năm 2026, trên địa bàn toàn tỉnh đã ghi nhận 4 vụ TNLĐ nghiêm trọng trong hoạt động khai thác khoáng sản, làm 5 người tử vong và 1 người bị thương nặng.
Cụ thể: Ngày 19/11, tại mỏ đá của Công ty TNHH Thương mại Kiều Phát xảy ra tai nạn làm 1 người tử vong. Ngày 27/04, tại mỏ đá của Công ty CP Tư vấn xây dựng và khai thác khoáng sản Đại Nam xảy ra sự cố khiến 1 người chết.
Ngày 13/05, tai nạn tại mỏ đá lèn Trai của Công ty TNHH MTV Xuân Chung làm 1 người chết và 1 người bị thương.
Đáng chú ý, ngày 07/11, tại mỏ đá Lèn Ba Thung (xã Bạch Hà) của Công ty CP Vật liệu 99, tiếp tục xảy ra vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng làm 2 người tử vong. Đáng nói khu vực này trước đó vào năm 2014 và 2020 cũng từng xảy ra TNLĐ chết người.

Khai thác mỏ vốn được xếp vào nhóm lĩnh vực có nguy cơ mất an toàn lao động rất cao.
Thực tế kiểm tra của cơ quan chức năng cho thấy tình trạng vi phạm quy định về an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tại các mỏ còn khá phổ biến. Ông Chu Văn Lực, cán bộ Phòng Lao động - Việc làm – ATLĐ, Sở Nội vụ Nghệ An nêu dẫn chứng: Như đợt kiểm tra liên ngành đối với 23 doanh nghiệp khoáng sản tại địa bàn huyện Quỳ Hợp năm 2024, lực lượng chức năng đã phát hiện tới 15 doanh nghiệp có vi phạm về lao động, ATVSLĐ, buộc phải lập biên bản và xử phạt hành chính số tiền 415 triệu đồng.
Theo ông Lực, nguyên nhân dẫn đến các vụ tai nạn xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Hoạt động khai thác đá, khoáng sản luôn tiềm ẩn rủi ro lớn từ việc làm việc trên cao, đá rơi, sạt lở tầng khai thác, sự cố chập điện, nổ mìn cho đến quá trình vận hành máy móc, thiết bị hạng nặng. Trong khi đó, nhiều chủ doanh nghiệp vẫn còn tư tưởng chạy theo sản lượng, xem nhẹ công tác đánh giá nguy cơ rủi ro, thiếu giám sát trực tiếp tại hiện trường, tổ chức huấn luyện an toàn mang tính hình thức; bản thân một bộ phận công nhân còn chủ quan, chưa tuân thủ nghiêm quy trình bảo hộ.
Trao đổi qua điện thoại về vấn đề an toàn trong khai thác mỏ, ông Nguyễn Công Lực, Trưởng phòng Địa chất, Khoáng sản, Sở Công thương Nghệ An thẳng thắn nhìn nhận: Khai thác mỏ vốn được xếp vào nhóm lĩnh vực có nguy cơ mất an toàn lao động rất cao. Dù cơ quan quản lý thường xuyên ban hành các văn bản đôn đốc, chấn chỉnh (thậm chí ngay trước thời điểm xảy ra sự cố cũng vừa có văn bản nhắc nhở), nhưng tai nạn vẫn xảy ra do hoạt động mỏ trải qua nhiều khâu đan xen từ thiết kế, nổ mìn, khai thác, chế biến đến vận chuyển.
Bên cạnh đó, việc sắp xếp, sáp nhập bộ máy quản lý thời gian qua (như hợp nhất mảng quản lý lao động về Sở Nội vụ, hay chuyển giao chức năng quản lý thiết kế mỏ từ Sở Xây dựng sang Sở Công thương) cũng đặt ra yêu cầu phải sớm kiện toàn công việc để công tác giám sát chuyên sâu không bị phân tán.

Việc tăng cường quản lý khai thác mỏ và công tác đảm bảo an toàn trong quá trình lao động sẽ giúp phòng ngừa, giảm thiểu các vụ tai nạn lao động. (Ảnh: Mỏ đất Hồng Tân).
Siết kỷ cương để ngăn ngừa tai nạn tái diễn
Trước thực trạng trên, việc bịt kín các tồn tại trong quản lý nhà nước và nâng cao ý thức tự bảo vệ của doanh nghiệp đang được tỉnh Nghệ An xác định là nhiệm vụ cấp bách.
Ông Lê Huy Vinh, Phó Trưởng phòng Lao động - Việc làm - ATLĐ, Sở Nội vụ Nghệ An, cho biết: "Công tác đảm bảo an toàn lao động trong hoạt động sản xuất kinh doanh và khai thác chế biến khoáng sản được các cấp chính quyền và sở đặc biệt quan tâm. Hàng năm Sở đều thực hiện các đợt kiểm tra đột xuất, cũng như định kỳ. Riêng trong 2 tháng vừa qua, các lãnh đạo tỉnh còn trực tiếp đi tới các mỏ để kiểm tra".

Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, ông Phùng Thành Vinh dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra thực tế tại mỏ đá trên địa bàn Đô Lương cũ vào ngày 30/9/2026. (Ảnh: nghean.gov.vn).
Theo định hướng của Sở Nội vụ, công tác quản lý thời gian tới sẽ lấy phòng ngừa làm chính, đặt mục tiêu bảo vệ tính mạng và sức khỏe người lao động lên hàng đầu. Sở sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo tăng cường ATVSLĐ; phối hợp thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm vào các mỏ có nguy cơ cao, các đơn vị từng xảy ra tai nạn hoặc có tiền sử vi phạm. Quá trình kiểm tra sẽ tập trung vào các nguy cơ trực diện như ngã cao, đá rơi, sạt lở, an toàn thiết bị, đồng thời kiên quyết xử lý nghiêm vi phạm và giám sát chặt chẽ việc khắc phục hậu quả sau kiểm tra, điều tra tai nạn.
Về phía ngành Công thương, cùng với việc ban hành công văn chấn chỉnh vào ngày 8/11, Sở này cũng yêu cầu các đơn vị tuân thủ nghiêm ngặt quy định trong hoạt động khai thác khoáng sản. Sở kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với các mỏ không lắp đặt trạm cân, camera giám sát kết nối dữ liệu đúng hạn, công tác kiểm tra kỹ thuật khai trường đang được đẩy mạnh.
Ông Nguyễn Công Lực cho biết thêm, sau khi tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về thiết kế cơ sở, thiết kế mỏ đá, xi măng từ Sở Xây dựng chuyển sang cách đây khoảng một tháng, đơn vị đang khẩn trương tham mưu UBND tỉnh thành lập đoàn kiểm tra liên ngành mới. Theo kế hoạch, đoàn sẽ ưu tiên kiểm tra trước tại các "điểm nóng" tập trung nhiều mỏ và tiềm ẩn nguy cơ cao như khu vực Quỳ Hợp, Đô Lương, Hoàng Mai. Nội dung kiểm tra sẽ siết chặt từ khâu thiết kế khai thác đúng quy chuẩn, quản lý vật liệu nổ công nghiệp cho đến an toàn hệ thống điện và thiết bị.
Bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các sở, ngành và chính quyền địa phương theo quy chế phối hợp, yếu tố mang tính quyết định vẫn nằm ở trách nhiệm của chủ mỏ. Các doanh nghiệp khoáng sản cần thực hiện nghiêm quy định nhận diện nguy cơ rủi ro trước mỗi ca làm việc, huấn luyện an toàn đúng đối tượng và duy trì cán bộ giám sát trực tiếp tại khai trường. Đặc biệt, người sử dụng lao động và công nhân phải tuân thủ nguyên tắc chủ động dừng thi công ngay lập tức khi phát hiện dấu hiệu mất an toàn về địa chất hoặc thiết bị.
Toàn tỉnh Nghệ An hiện có 289 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, trong đó 235 mỏ đang hoạt động và 54 giấy phép tạm dừng hoặc chưa khai thác. Giai đoạn 2021 - 2025, nguồn thu ngân sách từ hoạt động khoáng sản đạt khoảng 1.000 - 1.300 tỷ đồng mỗi năm. (thông tin từ Hội nghị tăng cường công tác quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn Nghệ An diễn ra vào ngày 6/8).

