Nghệ sĩ hủy show vì 'bất khả kháng': Khi nào được xem là có lý do chính đáng?

Mới đây, bà Hồng Loan (con nuôi NSƯT Vũ Linh) đã thông báo hủy lịch biểu diễn một chương trình văn nghệ với lý do “bất khả kháng”. Hồng Loan gửi lời xin lỗi đến khán giả đã dành thời gian chờ đợi, đồng thời bày tỏ sự tiếc nuối vì không thể gặp gỡ người hâm mộ đúng hẹn. Thông báo này được đưa ra sát ngày chương trình diễn ra theo dự kiến.

Thực tế cho thấy, không ít chương trình biểu diễn từng rơi vào cảnh hủy phút chót, kéo theo thiệt hại cho đơn vị tổ chức và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của khán giả đã mua vé. Từ câu chuyện này, PV đã trao đổi với luật sư Trương Ngọc Liêu, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, để làm rõ lý do nào được xem lý do bất khả kháng; trong trường hợp nào nghệ sĩ phải chịu trách nhiệm bồi thường.

Hồng Loan (con nuôi cố NSƯT Vũ Linh) trong một chương trình ca nhạc. Ảnh: Chụp màn hình

Luật sư Trương Ngọc Liêu cho biết pháp luật có quy định về trường hợp bên vi phạm “không phải chịu trách nhiệm dân sự” theo khoản 2 Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015 và “miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hợp đồng” theo điểm a khoản 1 Điều 294 Luật Thương mại khi xảy ra sự kiện bất khả kháng.

Tuy nhiên, theo các quy định này, việc xảy ra sự kiện bất khả kháng chỉ là điều kiện cần để làm phát sinh quyền miễn trừ trách nhiệm. Điều kiện đủ để được hưởng quyền miễn trừ là bên vi phạm nghĩa vụ phải chứng minh được các yếu tố gồm: sự kiện xảy ra một cách khách quan, không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép, theo khoản 1 Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015.

Do đó, việc miễn trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ với lý do xảy ra sự kiện bất khả kháng không phải là quyền miễn trừ đương nhiên mà buộc bên sử dụng phải có nghĩa vụ chứng minh.

Cũng theo luật sư, khi hợp đồng đã được xác lập thì các bên có nghĩa vụ tôn trọng và tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo nội dung đã cam kết.

Luật sư Trương Ngọc Liêu, Đoàn Luật sư TP Hà Nội

Về nguyên tắc, bất kỳ bên nào trong hợp đồng vi phạm nghĩa vụ đều là căn cứ làm phát sinh hệ quả pháp lý như bồi thường thiệt hại, phạt vi phạm (nếu có thỏa thuận). Việc miễn trừ một phần hoặc toàn bộ trách nhiệm khi vi phạm chỉ là ngoại lệ và chỉ áp dụng trong một số trường hợp rất hi hữu, trong đó sự kiện bất khả kháng là một trong những ngoại lệ đó.

Vì vậy, nếu nghệ sĩ hủy show nhưng không chứng minh được lý do bất khả kháng, đơn vị tổ chức có thể căn cứ vào các điều khoản về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, phạt vi phạm được quy định cụ thể trong hợp đồng hoặc thỏa thuận để yêu cầu bên vi phạm chịu chế tài. Trường hợp các bên không thể tự thương lượng, hòa giải thì có thể lựa chọn giải quyết tranh chấp thông qua Tòa án hoặc Trọng tài thương mại theo thủ tục tố tụng dân sự theo quy định của pháp luật.

Trách nhiệm với khán giả, đối với quyền lợi của khán giả đã mua vé, luật sư Trương Ngọc Liêu cho rằng việc có hay không nghĩa vụ bồi thường hoặc trách nhiệm pháp lý của nghệ sĩ hủy show phụ thuộc vào hợp đồng hoặc thỏa thuận giữa nghệ sĩ và đơn vị tổ chức.

Nếu trong hợp đồng có điều khoản quy định việc nghệ sĩ vi phạm hợp đồng thì phải chịu trách nhiệm bồi thường trực tiếp hoặc gián tiếp cho khán giả đã mua vé, trách nhiệm pháp lý sẽ phát sinh. Ngược lại, trong trường hợp không có thỏa thuận này, trách nhiệm bồi thường thuộc về đơn vị tổ chức show.

Tuy nhiên, luật sư cũng nhấn mạnh rằng nghệ sĩ nói riêng và người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật nói chung không chỉ chịu sự điều chỉnh của các quy định pháp luật dân sự, thương mại, mà còn chịu sự điều chỉnh của Bộ Quy tắc ứng xử ban hành kèm theo Quyết định số 3196/QĐ-BVHTTDL năm 2021. Theo đó, người nghệ sĩ không được lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng, khán giả để trục lợi cá nhân dưới mọi hình thức.

TRẦN MINH