Nghệ sĩ Vinh Khuất: Khán giả truyền năng lượng cho tôi

Nghệ sĩ Vinh Khuất tại show Tán Đa. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Phóng viên: Anh có thể chia sẻ lý do nhận lời chơi tại “Tán Đa Show” số 3, sau một thời gian dài khá trầm lặng?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Khi nhận lời mời từ Báo Nhân Dân tham dự chương trình “Tán Đa Show” số 3, điều đầu tiên tôi nghĩ đến là mình sẽ được chơi nhạc cùng các ban nhạc Indie, và thứ hai, Báo Nhân Dân là một cơ quan văn hóa uy tín, từng tổ chức nhiều sự kiện nghệ thuật lớn, được công chúng yêu mến.

Phóng viên: Có một thời gian, khi vừa được mọi người biết đến, Vinh Khuất gần như đã trở thành một hiện tượng. Vậy tại sao anh không tận dụng khoảng thời gian đó để đẩy mạnh tên tuổi và tiếp cận khán giả nhiều hơn, mà lại lựa chọn hoạt động hết sức lặng lẽ?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Thực ra không phải tôi cố tình im lặng, mà là vì toàn bộ ê-kíp của tôi chỉ có đúng một mình mẹ tôi. Tôi không có team hay công ty quản lý nào hỗ trợ cả mà hoàn toàn là một người ở nhà tự sáng tác bài hát rồi tải lên mạng. Tôi cảm thấy mình rất may mắn bởi vì khi đó, tôi chỉ là một người sống ở Đức sáng tác nhạc rồi gửi bài về, may mắn được khán giả đón nhận và được Đài Truyền hình Việt Nam mời về biểu diễn.

Một lý do nữa là tôi muốn giữ được sự tự do của mình. Tôi muốn giữ sự tự do để được làm thứ âm nhạc mà mình thực sự mong muốn. Nếu gia nhập công ty, mục đích hàng đầu của họ sẽ không phải là âm nhạc mà là kiếm tiền, trong khi tôi chỉ muốn làm nhạc đơn thuần, không phải nhạc để thu lợi nhuận. Khi được đầu tư, tôi phải làm sao để khoản đầu tư đó hiệu quả, có lời. Lựa chọn nào cũng có mặt tốt và mặt chưa tốt, nên cho đến bây giờ tôi vẫn quyết định giữ vững định hướng hoạt động độc lập (Indie) tự do.

Nghệ sĩ Vinh Khuất. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Phóng viên: Được biết, các sản phẩm âm nhạc của anh không chỉ hết sức giản dị, mà còn được thực hiện với kinh phí vô cùng thấp. Anh có thể chia sẻ thêm về điều này?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Đúng rồi, MV đắt nhất của tôi làm hết 5 triệu đồng. Tôi còn có MV 0 đồng nữa. Mọi thứ đều được tiết kiệm hết sức có thể. MV đó là mẹ tôi cầm máy quay cho tôi, chúng tôi chọn địa điểm là một khu rừng, hoặc tìm những địa điểm đẹp nhưng hoàn toàn miễn phí để ghi hình.

Phóng viên: Đối với những chương trình như ‘Tán Đa Show”, anh có coi đó là cơ hội để làm điều gì đó mới mẻ hoặc để tiếp cận đông đảo khán giả hơn không?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Tôi nghĩ chương trình nào cũng là cơ hội để có thêm nhiều người nghe và tiếp cận được với âm nhạc của mình. Vì vậy, dù là show lớn hay show nhỏ, tôi đều chuẩn bị rất chỉn chu. Đối với tôi, khán giả là khán giả, dù chỉ có 5 người hay 5.000 người thì đó vẫn là một show diễn và mình luôn luôn phải cháy hết mình. Việc các nghệ sĩ Indie hay các nhóm nhạc trẻ cùng biểu diễn với nhau trong một chương trình tạo thành một vòng tròn rất hay. Bản thân tôi vẫn là người làm nhạc Indie chất thuần túy nhất. Các bạn khác có thể còn có quản lý hay trợ lý, còn tôi hoàn toàn không có ai, tự mình xách valy đi diễn. Tôi nghĩ việc các nghệ sĩ Indie hỗ trợ và đẩy nhau lên là điều rất tốt. Dù hiện tại họ có ký hợp đồng với công ty nào khác hay không thì bản chất họ vẫn là nghệ sĩ, nhạc sĩ, và việc hỗ trợ lẫn nhau luôn là điều tuyệt vời.

Phóng viên: Anh thích nhất là trình diễn ở những sân khấu như thế nào?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Đối với tôi, quy mô sân khấu không quan trọng bằng khán giả, ê-kíp và ban nhạc. Đó mới là điều cốt lõi vì đó là nguồn năng lượng mà mọi người truyền cho nhau. Bây giờ hãy tưởng tượng mình biểu diễn trên một sân khấu 30.000 người, tuy rất lớn và rất vui, nhưng nếu chơi một show chỉ có 50 người mà tất cả khán giả đều cùng "cháy" hết mình, thì có thể show đó còn hay hơn cả show 30.000 người. Ở sân khấu 30.000 người, mình không thể nhìn rõ từng khuôn mặt. Nhưng với 50 người, mình có thể nhìn rõ biểu cảm của từng người, thấy họ phấn khởi ra sao, cháy cùng âm nhạc và hòa giọng hát cùng mình như thế nào.

Đối với tôi, điều quan trọng nhất từ khán giả chính là nguồn năng lượng. Dù trên sân khấu tôi diễn một mình, nhưng tôi và khán giả cùng nhau tạo nên không khí và năng lượng hai chiều có qua có lại.

Điều mà tôi không thích nhất là những sân khấu phải sử dụng backtrack. Điều đó thực sự không phù hợp với tôi lắm. Hát backing-track khiến tôi cảm thấy hơi buồn, vì không thể tạo cảm xúc nhiều bằng việc được chơi nhạc thật cùng band. Tôi đã dành mấy chục năm học tập là để được chơi nhạc thật, nếu đến để hát trên nhạc thu sẵn thì không khác gì hát karaoke, như vậy rất phí.

Phóng viên: Gia đình Vinh Khuất có truyền thống âm nhạc không?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Đúng rồi, tôi là “con nhà nòi”. Ông ngoại tôi làm nhạc và dạy lại cho bốn người con. Sau đó, mẹ dạy tôi chơi nhạc từ lúc tôi mới 4 tuổi rưỡi.

Tán Đa Show thu hút hàng nghìn khán giả mỗi đêm. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Phóng viên: Việc một mình tự chơi nhiều loại nhạc cụ là do sở thích cá nhân của anh hay gia đình định hướng ngay từ đầu?

Nhạc sĩ Vinh Khuất: Từ đầu là do mẹ tôi định hướng, vì lúc 4 tuổi rưỡi tôi còn quá nhỏ chỉ thích chơi và xem ti-vi. Lúc tôi 3 tuổi, mẹ đã mua một cây đàn organ nhỏ cho tôi thử nhưng lúc đó tôi chưa chơi và chưa hiểu được. Đến năm 4 tuổi rưỡi tôi mới bắt đầu hiểu các nốt nhạc. Cái khó nhất với tôi chỉ là bước vào ngồi trước cây đàn khi đang chơi điện tử hay đá bóng bên ngoài mà mẹ gọi vào tập đàn thì rất ngại. Nhưng một khi đã ngồi vào đàn rồi, tôi có thể chơi liên tục 3 đến 4 tiếng đồng hồ mà không sao. Cảm giác như tôi được bước vào một thế giới hoàn toàn khác.

Phóng viên: Trong quá trình theo đuổi hành trình âm nhạc, có khi nào anh cảm thấy không thích hoặc thấy mình không hợp với nghề này không?

Nhạc sĩ Vinh Khuất: Cảm giác đó diễn ra hằng ngày luôn. Bởi vì tôi không chỉ là người tập nhạc đơn thuần mà tôi là người sáng tác. Tôi phải tự nghĩ ra câu chuyện, tự tìm kiếm âm nhạc và giai điệu. Đã rất nhiều lần tôi muốn bỏ cuộc. Lần nặng nề nhất là khi tôi làm bài thi tốt nghiệp khoa Sáng tác tại Nhạc viện ở Đức.

Để tốt nghiệp khoa Sáng tác, tôi phải tự viết, tự phối khí và tự luyện tập với ban nhạc tổng cộng 30 bài hát, tương đương với 3 album đầy đủ. Lúc đó tôi thấy rất khó vì chưa có nhiều kinh nghiệm như bây giờ. Thầy giáo của tôi lại cực kỳ nghiêm khắc. Có lúc thầy khen, nhưng cũng có lúc thầy chê thậm tệ. Điều đó khiến tôi mất niềm tin vào bản thân và rơi vào bế tắc vì không biết làm sao để hoàn thành 30 bài. Tôi từng tính đến chuyện bỏ cuộc. Nhưng khi đến trung tâm tìm việc làm ở Đức vào buổi sáng, thấy khoảng 20 người đang xếp hàng chờ trước mình, tôi thấy chờ đợi lâu quá nên tự bảo: "Thôi quay về tiếp tục sáng tác và cố gắng". Nhờ vậy mà tôi đã vượt qua và hoàn thành trọn vẹn 30 bài hát đó.

Vinh Khuất hát và tương tác với khán giả ngay tại sân khấu. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Phóng viên: Anh có bán được nhiều nhạc không?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Tôi không bán được nhiều nhạc. Bởi vì nhạc của tôi nếu giao cho người khác thì họ khó có thể hát hết được. Nếu hợp tác, tôi sẽ phải làm chung với họ. Người đó phải là một nghệ sĩ thực thụ thì mới có thể cùng tôi sáng tác. Nếu họ không có cùng nền tảng với tôi thì bài hát sẽ không ra đúng chất. Tuy nhiên, nếu hai nhà soạn nhạc cùng viết thì sẽ dễ dàng hơn. Tôi thích nhất là kết hợp tỷ lệ 50/50 với những nghệ sĩ có câu chuyện riêng. Dù họ có thể không giỏi nhạc lý bằng tôi, nhưng họ đưa cảm xúc và câu chuyện cá nhân vào tác phẩm. Khán giả rất thông minh, họ sẽ nhận ra ai chân thật và ai không. Nếu ca sĩ hát một bài không liên quan đến cuộc đời hay trải nghiệm của mình thì không thể chân thật bằng người đã trực tiếp trải qua.

Phóng viên: Việc đứng trên sân khấu tự sáng tác và biểu diễn ca khúc của mình rất giống phong cách của một nghệ sĩ độc lập (indie). Ở Việt Nam dù đã có những nghệ sĩ như vậy nhưng nhạc của anh vẫn để lại dấu ấn đặc biệt và khiến tôi thích nghe nhất. Vậy có ai là nguồn cảm hứng lớn đối với anh ngay từ khi bắt đầu con đường này không?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Có rất nhiều nghệ sĩ gạo cội như Stevie Wonder, Prince, Michael Jackson, Max Martin, người sáng tác hàng loạt bản hit Number 1 cho Britney Spears, Backstreet Boys... hay nhóm ABBA mà mẹ tôi hay nghe hồi xưa. Tôi rất may mắn khi được lớn lên cùng những dòng âm nhạc đó. Họ là những người sáng tác tập trung vào giai điệu, đó là yếu tố quan trọng nhất. Tôi luôn làm nhạc trước rồi mới viết lời. Vì nếu làm ngược lại (có bài văn/thơ trước rồi mới phổ nhạc) thì nghe sẽ giống như thơ phổ nhạc. Đối với tôi, bản thân giai điệu đã là một câu chuyện riêng, tự hướng bài hát đi đâu rồi sau đó tôi mới viết lời.

Phóng viên: Khi nghe nhạc hay xem MV của anh, kể cả câu chuyện đổ vỡ tình cảm hay phần trình diễn trực tiếp trên sân khấu, nguồn năng lượng anh mang lại cho người nghe rất mạnh mẽ, bùng nổ. Anh kiểm soát nguồn năng lượng đó có khó không, hay luôn để nó tự do thể hiện?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Tôi luôn để năng lượng được tự do. Sau năm 17 tuổi, tôi tham gia một cuộc thi và được một vị giám khảo nói rằng: "Em phải diễn từng bài như thể chỉ còn 3 phút để sống". Lời khuyên đó đã đi theo tôi mãi về sau. Từ đó, có bao nhiêu năng lượng, tôi đều "đốt" hết trên sân khấu.

Phóng viên: Có khi nào đến một giai đoạn nào đó anh thấy cần tiết chế lại năng lượng không?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Chắc chắn là có. Bây giờ khi đã có tuổi hơn, việc "cháy" hết mình liên tục trên sân khấu rất mệt. Tôi phải chọn lọc bài hát để phân bổ năng lượng, giữ giọng và dành sức cho bài hát cuối cùng.

Phóng viên: Trong âm nhạc của anh, dù kể về những câu chuyện buồn nhưng âm nhạc của anh vẫn mang đến nguồn năng lượng rất tích cực. Anh có thấy sự tương phản đó không?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Tôi rất thích sự tương phản đó. Lời bài hát có thể hơi buồn, nhưng phần âm nhạc và giai điệu vẫn giữ được sự tươi sáng.

Vinh Khuất trình diễn nhiều loại nhạc cụ trên sân khấu. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Phóng viên: Nhắc đến Vinh Khuất, mọi người nhớ ngay đến bản hit "Quá lâu", nguồn cảm hứng để anh sáng tác ca khúc "Quá lâu" là gì?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Có hai lý do, nếu nói ra thì có thể làm mất đi tính lãng mạn. Lý do thứ nhất thuần về nhạc lý: Trong bài hát thường có hợp âm chủ. Ở bài "Quá lâu", vòng hợp âm của tôi chạy mãi, “quá lâu” đến tận cuối bài mới chịu quay trở về hợp âm chủ. Lý do thứ hai là câu chuyện tình cảm: Tôi từng gặp một bạn nữ làm MC ở Hội sinh viên và có cảm tình với bạn đó, nên đã đưa hình ảnh của bạn ấy vào ca khúc.

Phóng viên: Anh từng chia sẻ về hành trình âm nhạc với những ngày đi học rất xa, khi nhìn vào các ca sĩ trẻ hôm nay, anh có thấy hình ảnh của chính mình trong họ không?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Luôn luôn có. Con đường nghệ thuật của ai cũng đầy chông gai và khó khăn. Có người không di chuyển qua ba thành phố như tôi nhưng lại bị gia đình ngăn cản. Tôi may mắn được bố mẹ ủng hộ và hỗ trợ 100%, nhưng nhiều người khác phải giấu giếm. Lại có những người vướng vào gánh nặng cơm áo gạo tiền. Nhưng người sáng tác nên như vậy - nên nghèo, đói và thất tình một chút thì mới có nhiều chất liệu để viết. Nếu no đủ và nhiều tiền quá thì chẳng ai sáng tác nữa. Chính những chông gai đó mới giúp thành công trở nên xứng đáng với những gì mình đã đánh đổi.

Phóng viên: Nếu muốn gửi một thông điệp đến khán giả bằng lời nói thay vì qua âm nhạc, anh sẽ nói điều gì?

Nghệ sĩ Vinh Khuất: Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là sự cởi mở, chúng ta nên mở rộng tâm trí đón nhận những điều mới mẻ. Có thể ban đầu nghe chưa thấy hợp ngay với dòng nhạc này hay dòng nhạc kia, nhưng hãy cho nó thời gian và cơ hội để ngấm. Thêm vào đó, càng cháy thì sẽ càng vui, nghệ sĩ thường muốn khán giả cổ vũ thật nhiệt tình. Khi cháy hết mình trên sân khấu, tôi cũng mong khán giả bên dưới sẽ cháy cùng.

Phóng viên: Xin cảm ơn nghệ sĩ Vinh Khuất.