Nghị quyết 66-NQ/TW và cuộc 'làm mới' tư duy pháp luật

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, cạnh tranh kinh tế – xã hội ngày càng gay gắt, Việt Nam xác định thể chế pháp luật là nền tảng quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Nghị quyết 66-NQ/TW chỉ rõ, hệ thống pháp luật hiện nay dù đã tương đối đồng bộ, minh bạch và khả thi, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như chất lượng văn bản chưa theo kịp thực tiễn, quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu cơ chế phản ứng chính sách linh hoạt và thi hành pháp luật chưa hiệu quả, khiến nhiều động lực phát triển bị cản trở.

Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã nhấn mạnh: Thể chế, pháp luật có chất lượng, phù hợp với yêu cầu phát triển của thực tiễn và nguyện vọng của nhân dân là yếu tố hàng đầu quyết định thành công của mỗi quốc gia. Do đó, để đất nước vươn mình phát triển mạnh mẽ, chúng ta dứt khoát nói "không" với bất cứ hạn chế, bất cập nào trong thể chế, pháp luật; không thỏa hiệp với bất kỳ yếu kém nào trong thiết kế chính sách, soạn thảo pháp luật, hay tổ chức thực thi.

Quan điểm này khẳng định thể chế, pháp luật là nền tảng cốt lõi để đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới, cũng chính là lý do cốt lõi để Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 66-NQ/TW nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế còn tồn tại.

Trong nền hành chính nhà nước, Bộ Tư pháp giữ vai trò trung tâm trong việc tham mưu, tổ chức thực hiện Nghị quyết 66-NQ/TW. Bộ cũng đóng vai trò then chốt trong việc đổi mới phương thức xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng dự án luật, tăng cường quản lý quy trình xây dựng văn bản, từ nghiên cứu đề xuất chính sách đến thi hành pháp luật.

Theo Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú, pháp luật luôn gắn liền với quá trình phát triển kinh tế-xã hội, nên khi nền kinh tế phát triển, những vấn đề mới sẽ tiếp tục phát sinh, nhất là trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số ngày càng thay đổi không ngừng như hiện nay.

Thống kê từ các bộ, ngành cho thấy, toàn bộ 1.295 phản ánh, kiến nghị đã được các bộ, cơ quan trả lời và đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử của bộ, cơ quan và Cổng Pháp luật quốc gia. Đối với 470 phản ánh, kiến nghị cần xử lý trong năm 2025, thống kê chưa đầy đủ sơ bộ cho thấy, đến hết năm 2025, xử lý được 462/470 phản ánh, kiến nghị (chiếm 98,3%); còn 8/470 phản ánh, kiến nghị (chiếm 1,7%) chưa được xử lý.

Như vậy, mục tiêu: Năm 2025, cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật” được xác định tại Nghị quyết số 66-NQ/TW đã hoàn thành. Đặc biệt, nhiều khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực tài chính, đầu tư, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tư pháp, an ninh trật tự đã được tháo gỡ, xử lý.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh khẳng định, Nghị quyết 66 không chỉ là chỉ đạo mang tính kỹ thuật pháp luật mà còn là một cuộc cách mạng tư duy về pháp luật và quản trị đất nước. Việc triển khai Nghị quyết không phải là nhiệm vụ hẹp trong ngành tư pháp, mà là một nhiệm vụ chiến lược của toàn hệ thống chính trị, nhằm xây dựng một nền pháp luật phục vụ hiệu quả phát triển xã hội và quản trị hiện đại.

Trong quá trình triển khai Nghị quyết 66-NQ/TW, công tác truyền thông, phổ biến và giáo dục pháp luật được xác định là một trong những mắt xích quyết định để nghị quyết đi vào cuộc sống, giúp mọi tầng lớp nhân dân nắm bắt được mục tiêu, nội dung và tinh thần đổi mới.

Đánh giá về hiệu quả của Nghị quyết, bà Ngô Quỳnh Hoa, Phó cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) cho biết, sau gần một thời gian triển khai, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo ra những chuyển biến rất rõ nét, mang tính căn bản trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Điểm nổi bật nhất là sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy, từ tiếp cận quản lý sang kiến tạo phát triển, từ bị động hoàn thiện pháp luật sang chủ động thiết kế chính sách pháp luật đi trước, mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội.

Theo bà Ngô Quỳnh Hoa, Nghị quyết đã tạo khuôn khổ chính trị và pháp lý quan trọng để gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật, khắc phục tình trạng “xây dựng xong để đó”. Công tác truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật được xác định là khâu then chốt, được triển khai bài bản hơn, sớm hơn và sát với thực tiễn hơn, qua đó nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách.

“Việc triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW cũng đã góp phần tháo gỡ nhiều ‘điểm nghẽn’ do quy định pháp luật, nhất là trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo. Pháp luật ngày càng minh bạch, dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ thực hiện hơn, qua đó củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp vào vai trò dẫn dắt, kiến tạo của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, bà Ngô Quỳnh Hoa nhấn mạnh.

Dưới góc nhìn tổng thể, Nghị quyết 66-NQ/TW chính là một văn kiện định hướng cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, quản trị quốc gia và hội nhập quốc tế. Việc ban hành Nghị quyết xuất phát từ đòi hỏi khách quan của thực tiễn. Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là đặt pháp luật vào vị trí trung tâm của tiến trình phát triển, coi pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà là động lực kiến tạo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời khơi thông các nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.

Khi Nghị quyết 66-NQ/TW được triển khai một cách đồng bộ, quyết liệt và thực chất, pháp luật sẽ thực sự trở thành nền tảng cho phát triển, là chỗ dựa vững chắc cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời là động lực quan trọng để Việt Nam vững bước trên con đường phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới…

Đỗ Bình (TTXVN)