Nghị quyết 68: Đột phá tư duy, kiến tạo môi trường kinh doanh bình đẳng

Để làm rõ những vấn đề này, phóng viên Doanh nhân & Công lý đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Văn Đồng, Trưởng Văn phòng Luật sư Nhân Chính (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích những điểm mới, các rào cản cần tháo gỡ và đề xuất giải pháp tạo nền tảng cho kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

Phóng viên: Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Theo luật sư, Nghị quyết đánh dấu sự thay đổi như thế nào trong tư duy phát triển kinh tế và hoàn thiện thể chế pháp luật?

Luật sư Nguyễn Văn Đồng, Trưởng Văn phòng Luật sư Nhân Chính.

Luật sư Nguyễn Văn Đồng: Đây là một bước chuyển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước, không chỉ về mặt nhận thức mà còn về định hướng xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật. Điểm mới căn bản của Nghị quyết số 68-NQ/TW là đã khẳng định rõ vị thế của kinh tế tư nhân: kinh tế tư nhân không còn chỉ được nhìn nhận là một bộ phận bổ trợ của nền kinh tế, mà phải trở thành một trong những lực lượng giữ vai trò động lực quan trọng nhất, tiên phong trong phát triển đất nước.

Sự thay đổi này thể hiện ở việc đánh giá lại đầy đủ vai trò và đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân. Thực tiễn gần 40 năm đổi mới cho thấy khu vực này đã đóng góp khoảng 50% GDP, tạo việc làm cho khoảng 82% tổng số lao động và đóng vai trò quan trọng trong huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Vì vậy, việc xác lập vị thế kinh tế tư nhân trong Nghị quyết 68 không đơn thuần là sự ghi nhận những thành quả đã đạt được, mà còn là sự lựa chọn một động lực chiến lược cho mô hình tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới.

Nghị quyết thể hiện sự chuyển biến từ tư duy quản lý, kiểm soát sang tư duy kiến tạo, phục vụ và đồng hành cùng doanh nghiệp. Xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất không có nghĩa là phủ nhận vai trò của kinh tế nhà nước hay các thành phần kinh tế khác. Vấn đề là phải xây dựng một nền kinh tế trong đó các thành phần kinh tế cùng phát triển, cạnh tranh lành mạnh và bổ trợ cho nhau.

Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định khu vực tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. (Ảnh minh họa, có hỗ trợ AI).

Phóng viên: Nghị quyết đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”. Theo luật sư, đâu là những rào cản pháp lý cần tháo gỡ để doanh nghiệp thực sự được tự do kinh doanh trong môi trường minh bạch, bình đẳng?

Luật sư Nguyễn Văn Đồng: Theo tôi để chuyển thực chất từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, vấn đề quan trọng nhất không phải chỉ là cắt giảm số lượng thủ tục hành chính, mà phải thay đổi phương thức quản lý đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Cần thiết lập cơ chế hậu kiểm thực chất, dựa trên quản lý rủi ro, thay vì kiểm tra hành chính. Hậu kiểm không có nghĩa là buông lỏng quản lý, mà là chuyển trọng tâm từ kiểm soát trước khi doanh nghiệp được hoạt động sang giám sát việc tuân thủ trong quá trình hoạt động. Cơ quan nhà nước cần xây dựng tiêu chí đánh giá rủi ro, phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ và mức độ ảnh hưởng của hoạt động kinh doanh để lựa chọn đối tượng kiểm tra phù hợp.

Nghị quyết số 198/2025/QH15 đã có những bước cụ thể hóa quan trọng, theo đó, nguyên tắc chung là mỗi doanh nghiệp không bị thanh tra quá một lần trong năm và không bị kiểm tra quá một lần trong năm, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng; đồng thời, không thanh tra và kiểm tra trùng lặp cùng một nội dung trong cùng năm. Đây là cơ sở quan trọng để hạn chế tình trạng kiểm tra gây phiền hà, làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Phóng viên: Để bảo đảm quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng, theo luật sư, cần hoàn thiện những cơ chế pháp lý nào nhằm bảo vệ doanh nghiệp, doanh nhân và củng cố niềm tin của khu vực kinh tế tư nhân?

Luật sư Nguyễn Văn Đồng: Theo tôi hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền sở hữu tài sản và quyền tài sản của doanh nghiệp. Quyền sở hữu tài sản là nền tảng của hoạt động đầu tư, kinh doanh. Do đó, pháp luật cần bảo đảm doanh nghiệp có quyền sử dụng, định đoạt tài sản hợp pháp; quyền khai thác tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng và các quyền, lợi ích kinh tế hợp pháp khác.

Tinh thần này đã được Nghị quyết 68 đặt ra khá rõ. Khi áp dụng các biện pháp tố tụng đối với tài sản, cần bảo đảm đúng đối tượng, đúng phạm vi, đúng căn cứ pháp luật; đồng thời cân nhắc các biện pháp phù hợp nhằm hạn chế ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, quyền lợi của người lao động, đối tác và khách hàng.