Nghi vấn giả mạo đặc sản khâu nhục Lạng Sơn: Bảo vệ thương hiệu truyền thống từ niềm tin người tiêu dùng

Bao bì sản phẩm Bát Khâu Nhục sử dụng tên gọi Thất Khê, Lạng Sơn và in biểu tượng OCOP 4 sao, diện đang dược cơ quan chức năng xác minh. Ảnh: FB OKN

Bao bì mang tên đặc sản, người mua nhận hàng không như quảng cáo

Ngày 19/10/2026, Văn phòng UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành Văn bản số 9811/VP-KTTH về việc khẩn trương kiểm tra, xác minh thông tin phản ánh liên quan đến hoạt động kinh doanh sản phẩm Bát Khẩu Nhục Lạng Sơn đóng hộp.

Theo văn bản, trên mạng xã hội Facebook xuất hiện bài viết của tài khoản Nguyễn Hạc đăng trong nhóm "Hội khau nhục Lạng Sơn", phản ánh việc người mua sau khi nhận sản phẩm không thể liên hệ được với người bán. Bài đăng kèm hình ảnh sản phẩm, bao bì và thông tin giao hàng.

Trước nội dung phản ánh này, ông Đinh Hữu Học, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lạng Sơn, đã chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh, làm rõ vụ việc.

Theo thông tin người tiêu dùng phản ánh đã đặt mua khâu nhục Thất Khê qua mạng nhưng khi nhận hàng, bên trong hộp chủ yếu là xương và khoanh chân giò, không giống sản phẩm được quảng cáo. Đáng chú ý, bao bì sử dụng tên gọi, hình ảnh gắn với đặc sản Lạng Sơn và quảng bá sản phẩm OCOP 4 sao. Thông tin ban đầu từ cơ quan quản lý thị trường cho biết đơn hàng được một số người tiêu dùng phản ánh không xuất phát từ Lạng Sơn mà được gửi từ khu vực Long Biên, Hà Nội.

Văn phòng UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành Văn bản số 9811/VP-KTTH, truyền đạt chỉ đạo của Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đinh Hữu Học về việc xác minh thông tin liên quan đến sản phẩm Bát khâu nhục Lạng Sơn đóng hộp

Những thông tin trên làm dấy lên nghi vấn về nguồn gốc, chất lượng hàng hóa và tính xác thực của thông tin quảng cáo. Tuy nhiên, đây vẫn là những nội dung cần được cơ quan chức năng kiểm tra, đối chiếu với hồ sơ sản xuất, kinh doanh và các chứng cứ liên quan trước khi đưa ra kết luận.

Theo Văn bản số 9811/VP-KTTH, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn, với vai trò Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 389 tỉnh, được giao chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Công an tỉnh cùng các cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan khẩn trương xác minh. Thời hạn hoàn thành, báo cáo UBND tỉnh là chậm nhất ngày 25/10/2026.

Việc tỉnh yêu cầu xác minh đặt ra yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan, bảo đảm hoạt động kinh doanh hàng hóa minh bạch và quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

OCOP không chỉ là biểu trưng trên bao bì

Một trong những chi tiết khiến vụ việc được quan tâm là thông tin sản phẩm được quảng bá là OCOP 4 sao.

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, phát triển sản phẩm đặc trưng gắn với chủ thể sản xuất và nâng cao giá trị kinh tế khu vực nông thôn. Với người mua, thông tin OCOP trên bao bì có thể trở thành một yếu tố tham khảo khi lựa chọn hàng hóa, nhất là những sản phẩm đặc sản được bán qua mạng.

Tuy nhiên, việc giới thiệu một sản phẩm đạt hạng sao OCOP cần có căn cứ xác thực. Người tiêu dùng không thể chỉ dựa vào hình thức bao bì để biết sản phẩm đã được đánh giá, phân hạng hay chưa, chủ thể nào được công nhận và phạm vi công nhận cụ thể ra sao.

Theo thông tin công bố của cơ quan chuyên môn tỉnh Lạng Sơn về kết quả đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP năm 2025, tỉnh có 185 sản phẩm OCOP còn hạn, gồm 10 sản phẩm 4 sao và 175 sản phẩm 3 sao. Việc xác định sản phẩm có được công nhận OCOP hay không cần căn cứ vào thông tin chính thức về sản phẩm, chủ thể và quyết định công nhận tương ứng.

Đối với sản phẩm khâu nhục đang bị phản ánh, cần làm rõ bao bì sử dụng biểu trưng OCOP 4 sao có đúng với sản phẩm đã được công nhận hay không; đơn vị sản xuất, kinh doanh có phải chủ thể được công nhận hay không; đồng thời xác định việc sử dụng tên gọi Thất Khê, Lạng Sơn có phản ánh đúng nguồn gốc hàng hóa.

Nhiều khách hàng mua khâu nhục nhưng cho rằng, sản phẩm không như quảng cáo. Ảnh: VŨ TUẤN

Đây là những vấn đề không thể kết luận chỉ qua hình ảnh trên mạng xã hội. Tuy nhiên, việc xác minh là cần thiết bởi nếu thông tin về xuất xứ, chất lượng hoặc chứng nhận sản phẩm bị sử dụng sai lệch, người tiêu dùng có thể đưa ra quyết định mua hàng trên cơ sở những thông tin không chính xác.

Trong môi trường kinh doanh trực tuyến, người mua thường không được trực tiếp kiểm tra hàng hóa trước khi thanh toán. Hình ảnh, tên gọi, lời giới thiệu của người bán và các dấu hiệu nhận diện trên bao bì vì thế có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định mua hàng. Khi những thông tin này tạo ra sự nhầm lẫn, việc phát hiện và xử lý vi phạm càng cần được thực hiện kịp thời.

Nguy cơ ảnh hưởng đến người làm nghề truyền thống

Khâu nhục là món ăn truyền thống gắn với văn hóa ẩm thực của người dân xứ Lạng. Để tạo nên món ăn có hương vị đặc trưng, thịt được lựa chọn, tẩm ướp gia vị và chế biến qua nhiều công đoạn. Món ăn thường xuất hiện trong các dịp lễ, Tết, cưới hỏi và những bữa tiệc quan trọng của gia đình.

Từ một món ăn quen thuộc trong đời sống địa phương, khâu nhục ngày càng có cơ hội tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành phố thông qua hoạt động kinh doanh trực tuyến và các sản phẩm chế biến, đóng gói sẵn.

Đối với những hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất nhỏ và phụ nữ làm nghề thực phẩm truyền thống, việc mở rộng thị trường có thể tạo thêm nguồn thu nhập, duy trì nghề và phát huy giá trị sản phẩm quê hương. Nhưng cơ hội ấy chỉ có thể được duy trì khi người mua tin tưởng vào chất lượng hàng hóa, thông tin nguồn gốc và uy tín của người sản xuất.

Nếu một sản phẩm sử dụng tên gọi gắn với đặc sản địa phương nhưng chất lượng hoặc nguồn gốc không đúng như thông tin quảng cáo, tác động tiêu cực có thể vượt ra ngoài phạm vi một đơn hàng. Người tiêu dùng có thể mất niềm tin với sản phẩm cùng tên gọi, trong khi những cơ sở sản xuất chân chính có nguy cơ bị ảnh hưởng uy tín dù không liên quan đến vụ việc.

Bảo vệ thương hiệu đặc sản vì thế không thể chỉ dừng ở việc quảng bá hình ảnh hay đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Cùng với hỗ trợ xúc tiến thương mại, cần chú trọng kiểm soát thông tin hàng hóa, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm của chủ thể kinh doanh.

Với các sản phẩm truyền thống được đưa ra thị trường dưới hình thức đóng hộp, thông tin trên bao bì cần phù hợp với hàng hóa thực tế. Hình ảnh quảng cáo không nên khiến người mua hiểu sai về thành phần, chất lượng hoặc nguồn gốc sản phẩm. Người kinh doanh cũng cần cung cấp thông tin rõ ràng về đơn vị chịu trách nhiệm đối với hàng hóa để người tiêu dùng có thể liên hệ khi phát sinh vấn đề.

Từ vụ việc tại Lạng Sơn, cơ quan chức năng cần làm rõ chủ thể sản xuất, phân phối sản phẩm bị phản ánh; địa điểm sản xuất thực tế; nguồn gốc nguyên liệu; hồ sơ liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm; đồng thời kiểm tra căn cứ sử dụng tên gọi đặc sản và thông tin OCOP trên bao bì. Nếu phát hiện vi phạm, việc xử lý cần căn cứ vào tính chất, mức độ và quy định pháp luật liên quan.

Về phía người tiêu dùng, khi mua đặc sản qua mạng xã hội, cần kiểm tra thông tin đơn vị sản xuất, địa chỉ, nhãn hàng hóa và nguồn gốc sản phẩm. Người mua cũng nên lưu lại nội dung quảng cáo, thông tin đặt hàng, hóa đơn hoặc chứng từ giao dịch và hình ảnh hàng hóa thực nhận để có căn cứ phản ánh khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Đối với vụ việc Bát Khẩu Nhục Lạng Sơn đóng hộp, kết quả xác minh theo chỉ đạo của UBND tỉnh sẽ là căn cứ quan trọng để làm rõ những phản ánh đang được đặt ra. Nếu có vi phạm, việc xử lý nghiêm minh không chỉ bảo vệ người mua mà còn góp phần giữ gìn uy tín của đặc sản xứ Lạng và những người làm nghề chân chính.

Bởi với một sản phẩm truyền thống, giá trị không chỉ nằm ở tên gọi hay hình ảnh trên bao bì, mà còn ở chất lượng thực tế, nguồn gốc minh bạch và niềm tin được bồi đắp qua từng lần người tiêu dùng lựa chọn.