Nghiên cứu đổi mới tuyển sinh lớp 10, bảo đảm công bằng cho học sinh

Thí sinh TPHCM tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027.

Linh hoạt phương thức tuyển sinh

Sở GD&ĐT TPHCM đang nghiên cứu phương án tuyển sinh lớp 10 theo hướng kết hợp linh hoạt giữa thi tuyển và xét tuyển, phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực, địa bàn. Trong đó, phương án xét tuyển dự kiến được mở rộng tại một số trường có điều kiện đặc thù. Việc nghiên cứu có tham khảo kinh nghiệm từ các đơn vị từng triển khai phương thức này như Trường THPT Võ Thị Sáu-Côn Đảo, Trường THCS-THPT Thạnh An và Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Bà Rịa - Vũng Tàu.

Tiêu chí xác định các trường thuộc diện xét tuyển sẽ được xây dựng trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh thực tế qua nhiều năm, đồng thời xem xét điều kiện đặc thù của từng trường và địa bàn. Quá trình này cần bảo đảm các tiêu chí phù hợp, khách quan và có tính khả thi khi triển khai.

Đặc biệt, công bằng trong tuyển sinh là yêu cầu được đặt lên hàng đầu. Cơ chế đánh giá học sinh sẽ được nghiên cứu thận trọng, có sự tham gia ý kiến của các phòng chuyên môn liên quan, nhằm bảo đảm tính khách quan, thống nhất giữa học sinh đến từ các trường THCS khác nhau trên địa bàn thành phố.

Về thời điểm công bố phương án, Sở GD&ĐT TPHCM dự kiến thông tin chính thức đến phụ huynh, học sinh và các cơ sở giáo dục trong thời gian sớm nhất, sau khi Bộ GD&ĐT ban hành thông tư và Sở hoàn tất quy trình tham mưu, trình UBND TPHCM xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Liên quan đến quy mô tuyển sinh, số liệu từ hệ thống cơ sở dữ liệu ngành cho thấy, năm học 2026-2027, toàn thành phố ước có khoảng 210.932 học sinh lớp 9. Sở sẽ tiếp tục theo dõi, chờ số liệu học sinh ổn định để có cơ sở dự báo chính xác, phục vụ xây dựng phương án tuyển sinh năm học 2027-2028.

Hiện thành phố chưa xác định chỉ tiêu tuyển sinh chính thức. Chỉ tiêu sẽ được tính toán sau khi các trường hoàn thành việc rà soát cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và năng lực tiếp nhận thực tế. Trong quý IV/2026, Sở GD&ĐT TPHCM dự kiến ban hành văn bản yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát toàn diện, làm cơ sở xây dựng và điều chỉnh chỉ tiêu phù hợp.

Anh Lê Phong (phường Tam Bình, TPHCM), phụ huynh có con đang học THCS tại TPHCM cho biết, bản thân cũng có nhiều lo lắng, nhất là khi áp lực cạnh tranh vào các trường THPT công lập vẫn. Theo anh, việc thành phố nghiên cứu kết hợp thi tuyển và xét tuyển sẽ mở thêm cơ hội cho học sinh, giúp các em có thể lựa chọn phương thức phù hợp với năng lực và điều kiện học tập.

“Điều phụ huynh mong muốn nhất là phương án tuyển sinh cần rõ ràng, công bằng và được công bố sớm để gia đình có thời gian định hướng, chuẩn bị cho con. Bên cạnh đó, tôi mong ngành giáo dục cung cấp đầy đủ thông tin về các trường THPT công lập, tư thục cũng như những hướng học tập khác, giúp phụ huynh có thêm cơ sở lựa chọn, tránh đặt quá nhiều áp lực lên con em về việc phải thi đỗ vào trường công lập. Tuy nhiên, về lâu dài, giải pháp căn cơ vẫn là bảo đảm đủ trường, đủ chỗ học cho học sinh, đồng thời giảm tải chương trình học để các em có thêm cơ hội phát triển toàn diện”, anh Phong chia sẻ.

Chuẩn hóa đánh giá bảo đảm công bằng

Từ kinh nghiệm nhiều năm công tác trong ngành Giáo dục TPHCM, Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM cho rằng, việc nghiên cứu kết hợp thi tuyển và xét tuyển lớp 10 là hướng đi cần được cân nhắc trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa bàn, từng trường.

Thí sinh TPHCM trong buổi làm thủ tục kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027.

Theo ông Ngai, trước đây, Bộ GD&ĐT từng đưa ra ba phương thức tuyển sinh vào lớp 10 gồm thi tuyển, xét tuyển và kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển. TPHCM cũng từng triển khai cả hai phương thức, trong đó một số khu vực ngoại thành thực hiện xét tuyển, còn khu vực nội thành tổ chức thi tuyển. Sau khoảng ba năm, thành phố điều chỉnh và chuyển sang tổ chức thi tuyển trên phạm vi toàn thành phố.

Từ thực tiễn này, ông Ngai cho rằng một trong những vấn đề cần rút kinh nghiệm là sự đồng bộ trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập giữa các trường THCS. Mỗi trường có cách tổ chức kiểm tra và yêu cầu đánh giá riêng, dẫn đến kết quả học tập chưa có sự tương đồng. Vì vậy, nếu sử dụng kết quả học tập làm căn cứ xét tuyển, cần có những tiêu chí chung để bảo đảm khách quan, công bằng giữa học sinh các trường.

Theo ông, việc kết hợp kết quả học tập THCS với các tiêu chí đánh giá phù hợp có thể giúp nhìn nhận học sinh toàn diện hơn, thay vì chỉ căn cứ vào kết quả một kỳ thi. Tuy nhiên, các tiêu chí cần được xây dựng khoa học, thống nhất và phản ánh đúng năng lực thực chất của học sinh. Công tác kiểm tra, đánh giá tại các trường cũng cần được thực hiện nghiêm túc, thường xuyên để ngành Giáo dục có cơ sở nhận diện đúng chất lượng dạy và học.

Ông Ngai cho rằng tổ chức kiểm tra định kỳ vào cuối học kỳ I và cuối năm học theo đề kiểm tra chung của Sở GD&ĐT đối với một số môn học ở các lớp cuối cấp, trong đó có lớp 9 sẽ giúp ngành giáo dục có thêm cơ sở đánh giá mặt bằng chất lượng giữa các trường, kịp thời điều chỉnh hoạt động dạy học và nâng cao trách nhiệm của từng cơ sở giáo dục. Riêng với học sinh lớp 9, kết quả kiểm tra cũng có thể được xem là một trong những căn cứ tham khảo khi xây dựng phương án xét tuyển lớp 10.

Bên cạnh công tác kiểm tra, đánh giá, TPHCM cần tiếp tục đầu tư xây dựng trường lớp theo quy hoạch, đặc biệt là tăng thêm trường THPT, bảo đảm đủ chỗ học cho học sinh sau khi hoàn thành chương trình THCS. Khả năng tiếp nhận của hệ thống trường công lập cũng cần được tính toán phù hợp với nhu cầu học tập trên từng địa bàn.

Đội ngũ giáo viên cần được bảo đảm cả về số lượng và chất lượng, chú trọng trình độ chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và năng lực thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông. Cùng với đó, công tác quản lý, kiểm tra hoạt động dạy và học cần được tăng cường, kịp thời ghi nhận những cách làm hiệu quả, chấn chỉnh những hạn chế để nâng cao chất lượng giáo dục. Đặc biệt, các trường cần thực hiện nghiêm túc tinh thần dạy thật, học thật, kiểm tra thật và đánh giá đúng thực chất.