Ngôi mộ đá đồ sộ hơn 140 năm hé lộ bí ẩn về chủ nhân
Ngôi mộ đá xây dựng năm 1881 tại Tứ Xuyên (Trung Quốc) gây chú ý bởi kiến trúc đồ sộ, chạm khắc tinh xảo và thân phận bí ẩn của chủ nhân.
Ngôi mộ cổ quy mô lớn giữa vùng quê
Tại thôn Kim Sơn, trấn Kim Thạch, quận Thông Xuyên, thành phố Đạt Châu, tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc), tồn tại một khu mộ cổ thời Thanh có quy mô đặc biệt lớn so với những ngôi mộ dân gian thông thường. Đây là nơi an táng La Tiến Ích và vợ là bà Vương Thị. Công trình được hoàn thành vào năm Quang Tự thứ 7 (tức năm 1881), dưới triều đại nhà Thanh.
Theo tư liệu văn hóa địa phương, khu mộ có diện tích khoảng 300 m², gồm bốn bộ phận chính: gò mộ, lầu bia, cổng đá và cột biểu tượng bằng đá. Tổng thể công trình được bố trí chặt chẽ, thể hiện sự đầu tư lớn về nhân lực, vật liệu cũng như kỹ thuật chế tác đá.
Điểm đặc biệt là dù đã trải qua hơn 140 năm, phần lớn cấu trúc khu mộ vẫn được bảo tồn. Một số chi tiết chạm khắc đã bị hư hại, mái cổng đá bị mất một phần, nhưng quy mô và hình thức kiến trúc tổng thể vẫn còn nhận diện được.
Theo tài liệu giới thiệu di sản địa phương, khu mộ La Tiến Ích được chính quyền Đạt Châu đưa vào danh sách di tích văn hóa cần bảo vệ từ đợt công bố thứ năm năm 2023. Đây là sự ghi nhận giá trị lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật của một công trình mai táng tiêu biểu tại vùng đông bắc Tứ Xuyên.

Ngôi mộ đá xây dựng năm 1881 tại Tứ Xuyên gây chú ý bởi kiến trúc đồ sộ, chạm khắc tinh xảo và thân phận bí ẩn của chủ nhân. Ảnh: Sohu.
Cổng đá chạm khắc tinh xảo, hé lộ địa vị gia đình
Ấn tượng nhất trong khu mộ là cổng đá nằm ở phía trước. Công trình cao khoảng 5 m, dài 10 m, được xây dựng theo kết cấu bốn cột, hai gian và sáu tầng mái. Những phiến đá được ghép nối thành một tổng thể kiến trúc vững chắc, mô phỏng hình thức cổng gỗ truyền thống.
Bề mặt cổng được trang trí bằng kỹ thuật chạm nổi và chạm thủng, với nhiều hình tượng võ sĩ, động vật, hoa lá. Các chi tiết được thể hiện sinh động, cho thấy tay nghề cao của những người thợ đá thời bấy giờ.
Trên mặt trước cổng có câu đối khắc chìm, cùng dòng chữ khắc nổi mang ý nghĩa đề cao truyền thống học vấn và sự hưng thịnh của gia đình. Phía sau cổng là khu nhà thờ cúng, hai bên có tường bao và một cổng phụ với kết cấu ba cột, hai gian, mái hai tầng.
Tiếp đó là lầu bia bằng đá. Trên bia ghi rõ tên người đã khuất: La Công Tiến Ích và phu nhân Vương Thị. Đặc biệt, dòng chữ có cụm từ Hoàng Thanh lệ tặng Văn Lâm Lang, cho thấy La Tiến Ích được ghi nhận bằng một danh hiệu quan chức mang tính truy tặng hoặc ban tặng theo luật lệ.
Chi tiết này là căn cứ quan trọng để nghiên cứu địa vị xã hội của chủ nhân, dù chưa đủ chứng minh ông từng trực tiếp giữ chức tri phủ.
Trong xã hội truyền thống Trung Quốc, việc xây dựng lăng mộ không chỉ nhằm bảo đảm nơi an nghỉ cho người đã khuất mà còn thể hiện quan niệm về danh dự gia tộc. Một khu mộ được đầu tư công phu có thể trở thành biểu tượng cho sự thịnh vượng, nền tảng kinh tế và vị thế của nhiều thế hệ trong dòng họ.
Điều đáng chú ý là những công trình như vậy không nhất thiết chỉ xuất hiện trong gia đình quan lại cấp cao. Một số gia đình thương nhân giàu có hoặc địa chủ cũng có đủ điều kiện xây dựng khu mộ lớn, thuê thợ chuyên nghiệp và sử dụng vật liệu đá chất lượng cao.
Cấu trúc khu mộ và kỹ thuật xây dựng đáng chú ý
Sau lầu bia là khu vực nhà tế tự, nơi thân nhân có thể tổ chức các nghi lễ tưởng niệm. Phía sau công trình này mới đến khu vực an táng chính của hai vợ chồng.
Theo mô tả khảo sát được công bố trên trang thông tin địa phương, phần mộ được thiết kế với năm cửa dẫn vào huyệt, bên trong có kết cấu vòm kép. Phía trước còn có một không gian gọi là hưởng đường, đủ chỗ cho khoảng 10 người. Cách bố trí nhiều lớp từ cổng đá, nhà tế tự, bia mộ đến huyệt an táng cho thấy công trình được quy hoạch tương đối bài bản.
Hai bên khu vực phía trước còn có những cột đá cao đặt trên bệ lớn. Đây là chi tiết đáng chú ý bởi trong văn hóa mai táng Trung Quốc thời phong kiến, cột biểu tượng thường gắn với việc thể hiện danh tiếng, học vị hoặc địa vị của gia đình người đã khuất.
Việc sử dụng đá làm vật liệu chủ đạo cũng giúp công trình có độ bền cao. Những người thợ phải tính toán kích thước, trọng lượng và cách ghép nối từng bộ phận để bảo đảm sự ổn định của toàn bộ kiến trúc.
Bí ẩn về thân phận người từng được gọi là La Tri phủ
Điều khiến ngôi mộ được chú ý không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở thân phận của La Tiến Ích. Người dân địa phương lưu truyền câu chuyện ông từng giữ chức tri phủ tại tỉnh Hồ Bắc trong hơn 10 năm, sau đó trở về quê sinh sống.
Theo lời kể, sau khi hồi hương, La Tiến Ích mở quán trà tại khu vực Long Loan Đường, phục vụ thương nhân và những người vận chuyển hàng hóa qua địa phương. Ông còn tham gia hoạt động kinh doanh và giải quyết tranh chấp trong vùng, nhờ đó tích lũy được tài sản đáng kể.
Ngôi mộ được cho là khởi công vào năm Quang Tự thứ 3 (tức năm 1877), sử dụng hơn 100 thợ đá và mất khoảng ba năm rưỡi mới hoàn thành. Tuy nhiên, những thông tin về nguồn tài sản và quá trình xây dựng chủ yếu dựa trên truyền thuyết địa phương, chưa có đầy đủ hồ sơ lịch sử độc lập xác nhận.
Xem video: Rắn giun chỉ gần như mù nhưng vẫn là sát thủ săn mồi dưới lòng đất.
