'Ngôi nhà mới' của kỷ nguyên vươn mình

Từ văn kiện Đại hội và phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm, cấu trúc tam giác “3 đột phá, 6 nhiệm vụ, 12 định hướng” thể hiện một khung khổ chiến lược cốt lõi, định hình con đường đưa đất nước bước vào “ngôi nhà mới” của kỷ nguyên vươn mình.

Rạch Bến Nghé, TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Nguyễn Minh Tú

Hình ảnh ẩn dụ này giúp minh họa sinh động mối quan hệ hữu cơ giữa các cấu phần: 3 đột phá chiến lược là nền móng vững chắc; 12 định hướng lớn là bản thiết kế tổng thể, xác định hình hài và công năng của “ngôi nhà mới”; còn 6 nhiệm vụ trọng tâm là quá trình triển khai, với các bước đi và giải pháp được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên nhằm hiện thực hóa bản thiết kế ấy. Cách tiếp cận này không chỉ cụ thể hóa tầm nhìn chiến lược của Đảng, mà còn góp phần củng cố đồng thuận xã hội, chuyển hóa các mục tiêu lớn thành hành động thiết thực của từng cá nhân, tổ chức - những “tế bào sống” của đất nước.

Nền móng thể chế: kiến tạo phát triển

Tiếp tục kế thừa ba đột phá chiến lược của các nhiệm kỳ trước, nhưng với nội hàm sâu sắc và yêu cầu cao hơn, lần này Đảng ta nhấn mạnh tinh thần hành động “mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn”.

Đặc biệt, Đảng đặt trọng tâm vào chất lượng nền móng của “ngôi nhà mới” khi xác định thể chế phát triển là “đột phá của đột phá”. Điểm nhấn quan trọng trong điều chỉnh chiến lược nằm ở sự chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý đang kìm hãm nguồn lực xã hội, làm giảm niềm tin của nhà đầu tư và tạo bức xúc trong nhân dân. Cùng với đó, chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh mẽ tiếp tục được đẩy lên một bước, theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Trong một xã hội có khung khổ thể chế hoàn chỉnh, tiến bộ, kỷ cương được thiết lập, người dân có thể tự do thực hiện các hoạt động mà pháp luật không cấm - từ sản xuất, kinh doanh, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đến tiếp cận an sinh xã hội và thụ hưởng đời sống văn hóa, tinh thần - một cách thuận lợi, minh bạch và tự giác. Khi đó, Nhà nước thực sự trở thành “người đồng hành, phục vụ”; thủ tục hành chính được cải cách theo hướng thông thoáng, thuận tiện; nguồn lực đầu tư được khơi thông, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Vì vậy, “nền móng” của ngôi nhà mới tiếp tục được gia cố vững chắc hơn trên tinh thần “lấy dân làm gốc”: nhân dân vừa là chủ thể tham gia kiến tạo, vừa là trung tâm thụ hưởng thành quả phát triển, trong điều kiện ổn định kinh tế vĩ mô và mục tiêu tăng trưởng cao, hướng tới GDP trên 10%/năm.

Phương châm “Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh - Làm đến nơi đến chốn - Đo lường bằng kết quả”, được khái quát từ 8 nội dung xuyên suốt trong Báo cáo của Tổng Bí thư Tô Lâm ngày 20/01/2026, chính là kim chỉ nam cho quá trình kiến tạo “ngôi nhà mới”. Đây không đơn thuần là sự điều chỉnh hay nâng cấp trên nền tảng những thành quả, kinh nghiệm và bài học thực tiễn của 40 năm Đổi mới, mà là bước kiến tạo mang tính chủ động, thể hiện sáng kiến và quyết tâm của Đảng nhằm mở ra tầm vóc phát triển mới cho đất nước. Tinh thần ấy được soi chiếu bằng một tâm thế tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường, cùng niềm tự hào dân tộc.

“Mái nhà” được coi là mục tiêu tối thượng, hướng tới những mốc lịch sử quan trọng. Đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, nước ta phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, với GDP bình quân đầu người khoảng 7.500 - 8.500 USD. Đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa XHCN Việt Nam), mục tiêu là trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Phương pháp: tăng tốc, quyết liệt

Các trụ cột chính của “ngôi nhà mới” gồm ba cấu phần quan trọng. Trụ cột thể chế như bộ khung thép kiên cố, có nhiệm vụ tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực và tạo môi trường phát triển minh bạch, thông suốt. Trụ cột khoa học, công nghệ và chuyển đổi số như hệ thống vận hành thông minh, bảo đảm nền kinh tế vận hành hiện đại, hiệu quả, nâng cao năng suất và tăng cường năng lực kết nối toàn cầu. Trụ cột văn hóa chính là hồn cốt của dân tộc, bồi đắp bản sắc Việt Nam kiên cường, sáng tạo và khác biệt trong dòng chảy hội nhập. Từ đó, phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng, mà còn bằng chất lượng sống của người dân, bản lĩnh quốc gia và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Về “nội thất và tiện ích”, bộ máy quản lý phải thực sự “tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”, loại bỏ những khâu trung gian rườm rà, cồng kềnh để hệ thống vận hành thông suốt, linh hoạt, như một cơ thể khỏe mạnh. Môi trường sống cũng phải hướng tới phồn vinh và hạnh phúc toàn diện: giàu có về vật chất nhưng đồng thời an toàn, văn minh, xanh - sạch - đẹp. Kinh tế xanh và phát triển bền vững không chỉ là mục tiêu dài hạn mà trở thành chuẩn mực trong mọi hoạt động, từ sản xuất sạch đến đô thị thông minh, từ bảo vệ môi trường đến chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Đích đến là bảo đảm các thế hệ mai sau được thừa hưởng một di sản phát triển đáng tự hào.

Đúng như C. Mác đã chỉ ra: điều làm nên sự khác nhau giữa các thời đại kinh tế không phải ở sản phẩm, mà ở phương thức sản xuất ra sản phẩm (trích theo: Lê Duẩn, Phấn đấu xây dựng nước Việt Nam XHCN giàu đẹp, NXB Sự thật, 1979, tr. 44). Để hoàn thành các mục tiêu theo đúng mốc tiến độ 2030 và 2045, chúng ta cần một “phương pháp thi công” mang tính đột phá, đòi hỏi tăng tốc bằng những bước đi quyết liệt, thậm chí nhảy vọt trong cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tinh thần “quyết liệt” cũng đồng nghĩa với việc dám nghĩ lớn, dám làm thật, dám đột phá, kiên quyết loại bỏ tư duy “bàn lùi”, “làm cầm chừng”, nhất là ở những ngành, lĩnh vực tiên phong có thể tạo ra khác biệt về năng lực cạnh tranh như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học. Trên hết, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực tổ chức thực thi của cả hệ thống chính trị, coi đây là khâu then chốt để chủ trương, đường lối nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Đại hội XIV đã thể hiện quyết tâm của Đảng trong việc nỗ lực làm tròn sứ mệnh lịch sử vẻ vang, xứng đáng với niềm tin của nhân dân và dân tộc. Đại hội không chỉ xác định đường lối, mà còn khẳng định yêu cầu hành động bằng những bước đi cụ thể, mở đầu cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bước vào công cuộc kiến thiết và phát triển trong “ngôi nhà mới” của kỷ nguyên vươn mình.

Mỗi bước đi, mỗi quyết định đều phải được đo lường bằng kết quả thực chất: bằng sự chuyển biến rõ rệt trong đời sống nhân dân, bằng hiệu lực, hiệu quả trong quản trị quốc gia và bằng vị thế ngày càng được nâng lên của đất nước trên trường quốc tế. Với sức mạnh của đại đoàn kết toàn dân tộc, chúng ta nhất định sẽ đồng tâm, nhất trí biến tầm nhìn chiến lược của Đảng thành những thành tựu cụ thể, bền vững, xứng đáng với thế và lực của một dân tộc anh hùng, giàu ý chí và cần cù lao động.

TS. Trần Văn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách Khóa XIII