Ngột ngạt vì ô nhiễm... tiếng ồn

Hành vi gây ồn ào trong khu dân cư được người dân phản ánh trên ứng dụng iHanoi. Ảnh chụp màn hình

Khi không gian sống bị xâm lấn bởi âm thanh

Trong đời sống đô thị hiện nay, khi mật độ dân cư ngày càng cao, không gian sống ngày càng thu hẹp khiến con người buộc phải chia sẻ sinh hoạt với nhau trong khoảng cách rất gần. Chính trong bối cảnh đó, tiếng ồn phát sinh từ sinh hoạt cá nhân dễ trở thành nguồn xung đột âm ỉ. Không ít gia đình rơi vào tình trạng mất ngủ triền miên vì hàng xóm mở nhạc karaoke đến khuya, trẻ nhỏ giật mình khóc thét, người già đau đầu, mệt mỏi. Những bữa tiệc nhậu kéo dài, những buổi sửa chữa nhà cửa vào giờ nghỉ trưa hay ban đêm không chỉ làm xáo trộn nhịp sống mà còn gây bức xúc kéo dài trong cộng đồng dân cư.

Khi tiếng ồn vượt quá ngưỡng cho phép diễn ra thường xuyên hoặc kéo dài và gây ảnh hưởng đến người xung quanh, nó được coi là ô nhiễm tiếng ồn. Khác với ô nhiễm không khí hay ô nhiễm nguồn nước có thể dễ nhận biết bằng cảm quan, ô nhiễm tiếng ồn là dạng “ô nhiễm vô hình”. Tuy không nhìn thấy, nhưng tác động của nó lại âm thầm và nguy hiểm không kém, có thể gây mất ngủ, stress, đau đầu, suy giảm khả năng tập trung, thậm chí ảnh hưởng lâu dài đến thính lực nếu tiếp xúc thường xuyên.

Trong các khu dân cư, những hành vi gây tiếng ồn phổ biến nhất thường xuất phát từ sinh hoạt đời thường. Đó là việc mở nhạc lớn, hát karaoke bằng loa kéo ngoài trời; tổ chức tiệc tùng, ăn nhậu ồn ào vào buổi tối hoặc rạng sáng; khoan, đục tường, sửa chữa nhà cửa không đúng khung giờ quy định; nuôi chó để sủa kéo dài hoặc để trẻ nhỏ vui chơi, la hét liên tục trong không gian chật hẹp. Nhiều người cho rằng đây chỉ là “chuyện trong nhà”, nhưng khi những âm thanh ấy vượt quá ngưỡng cho phép và ảnh hưởng đến cộng đồng xung quanh, hành vi đó không còn là vấn đề riêng tư mà đã chạm đến ranh giới pháp luật.

Tiếng ồn không còn là chuyện riêng

Gần đây, pháp luật đã có những điều chỉnh nhằm siết chặt quản lý đối với hành vi gây tiếng ồn trong khu dân cư. Theo các quy định mới nhất, đặc biệt là Nghị định 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội…, từ ngày 15/12/2025, hành vi gây tiếng ồn có thể bị xử phạt hành chính bất kể thời điểm trong ngày nếu mức độ tiếng ồn vượt quy chuẩn cho phép và ảnh hưởng đến người khác. Đây là thay đổi đáng kể so với trước đây, khi việc xử phạt thường chỉ tập trung vào khung giờ ban đêm (từ 22h đến 6h sáng).

Theo quy định hiện hành, những hành vi không giữ yên tĩnh tại khu dân cư, trường học, bệnh viện hoặc nơi được yêu cầu phải đảm bảo trật tự có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền. Việc sử dụng loa phóng thanh, thiết bị âm thanh công suất lớn ở nơi công cộng khi chưa được phép cũng thuộc diện bị xử lý. Với các trường hợp gây ô nhiễm tiếng ồn vượt ngưỡng kỹ thuật cho phép, nếu được đo đạc bằng thiết bị chuyên dụng thì mức xử phạt có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng tùy thuộc mức độ vi phạm và đối tượng vi phạm là cá nhân hay tổ chức.

Đáng chú ý, trong trường hợp tiếng ồn mang tính chất gây rối trật tự công cộng, như cố tình mở nhạc lớn, hát karaoke đến khuya, tụ tập ăn nhậu, la hét làm mất an ninh trật tự khu dân cư, người vi phạm không chỉ bị xử phạt hành chính theo quy định về an ninh, trật tự mà còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu hành vi nghiêm trọng, tái diễn nhiều lần hoặc dẫn đến xung đột, bạo lực. Điều này cho thấy pháp luật ngày càng nhìn nhận rõ hơn mối nguy hại của ô nhiễm tiếng ồn đối với đời sống xã hội, chứ không chỉ đơn thuần là chuyện “phiền toái”.

Tại Hà Nội, trong mục phản ánh hiện trường của ứng dụng iHanoi, hành vi gây tiếng ồn là một trong những nội dung được người dân phản ánh nhiều nhất. Sau khi tiếp nhận phản ánh, các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, xử lý và thông báo kết quả trên ứng dụng.

Người dân cần làm gì?

Khi bị hàng xóm gây tiếng ồn ảnh hưởng đến sinh hoạt, nghỉ ngơi hoặc sức khỏe, người dân hoàn toàn có quyền lên tiếng và sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ cuộc sống của mình. Tuy nhiên, cách ứng xử cần được cân nhắc thận trọng để vừa đảm bảo hiệu quả, vừa tránh làm căng thẳng thêm các mối quan hệ láng giềng.

Trong nhiều trường hợp, tiếng ồn phát sinh do sự vô tình hoặc thiếu ý thức, người gây ồn chưa nhận ra mức độ ảnh hưởng của hành vi. Vì vậy, việc trao đổi trực tiếp, góp ý một cách ôn hòa, lịch sự thường là giải pháp đầu tiên nên được ưu tiên. Một lời nhắc nhở đúng mực có thể giúp vấn đề được giải quyết nhanh chóng, giữ được hòa khí trong khu dân cư.

Nếu tình trạng gây tiếng ồn vẫn tiếp diễn dù đã được nhắc nhở, người dân có thể phản ánh đến tổ trưởng dân phố, ban quản lý chung cư, công an khu vực hoặc UBND phường, xã nơi cư trú. Đây là những đơn vị có trách nhiệm quản lý trật tự tại địa bàn, có thể đến nhắc nhở, lập biên bản hoặc đề xuất xử phạt hành chính khi cần thiết. Để việc xử lý được khách quan và có căn cứ, người dân nên ghi lại thời gian, tần suất diễn ra hành vi gây ồn, ghi âm hoặc quay video nếu có thể. Trong trường hợp cần thiết, việc đo độ ồn bằng thiết bị chuyên dụng hoặc đề nghị cơ quan chuyên môn kiểm tra sẽ là bằng chứng quan trọng để chứng minh mức độ vi phạm.

Với những trường hợp tiếng ồn kéo dài, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tinh thần hoặc tài sản, người bị ảnh hưởng có thể cân nhắc việc gửi đơn phản ánh đến cơ quan chuyên trách về môi trường hoặc tham khảo ý kiến luật sư để xem xét khả năng khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật. Dù đây là biện pháp cuối cùng, nhưng trong một số trường hợp là cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Việc giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn không chỉ trông chờ vào chế tài xử phạt mà còn phụ thuộc rất lớn vào ý thức, văn hóa ứng xử của mỗi cá nhân trong cộng đồng. Khi mỗi người biết tự điều chỉnh hành vi, tôn trọng không gian chung, thì những xung đột vì tiếng ồn sẽ giảm đi và đời sống đô thị sẽ trở nên dễ chịu, văn minh hơn.

Minh Nhật