Người bền bỉ vun đắp tình nghĩa xóm giềng

Gỡ những nút thắt từ cơ sở

Trước đây, tại khu dân cư Kiến Thiết, thuộc Tổ dân phố số 26, phường Nhân Chính (cũ), nay thuộc Tổ dân phố số 16, phường Thanh Xuân, một tổ hòa giải gồm 5 thành viên thường xuyên tham gia giải quyết những mâu thuẫn phát sinh trong đời sống người dân. Từ tranh chấp đất đai, xây dựng đến bất đồng trong gia đình, hàng xóm, có những vụ việc phải trải qua nhiều lần gặp gỡ, trao đổi và vận động mới tìm được tiếng nói chung.

Trong số các thành viên, ông Bùi Hữu Hoạt, Tổ trưởng Tổ hòa giải, là người có nhiều năm gắn bó với công việc này. Tham gia công tác Mặt trận và hòa giải từ năm 2008, ông đã cùng các thành viên tháo gỡ nhiều khúc mắc tại khu dân cư, qua đó tích lũy kinh nghiệm, hiểu rõ hơn hoàn cảnh của từng gia đình để lựa chọn cách giải quyết phù hợp.

Ông Bùi Hữu Hoạt cho rằng mỗi vụ việc hòa giải cần được tìm hiểu kỹ để lựa chọn cách tháo gỡ phù hợp. Ảnh: Tùng Lâm

Có nhiều năm phối hợp với ông Hoạt trong công tác hòa giải ở cơ sở, chị Nguyễn Thị Hồng Mai, công chức tư pháp phường Thanh Xuân, nhận xét ông là người có trách nhiệm, năng động và nhiệt tình với công việc. Mỗi khi có vụ việc phát sinh, ông đều tích cực tham gia, phối hợp với các lực lượng liên quan để tìm hướng tháo gỡ, góp phần giữ gìn tình đoàn kết trong khu dân cư.

Một trong những vụ hòa giải khiến ông Hoạt nhớ rõ là mâu thuẫn giữa hai anh em ruột liên quan đến phần đất cha mẹ để lại. Sau khi người anh bán một nửa diện tích nhưng không chia lại cho em gái, người em đã làm đơn đề nghị tổ hòa giải can thiệp.

Ban đầu, người anh không đồng ý chia phần cho em. Những cuộc trao đổi đầu tiên vì thế chưa mang lại kết quả. Ông Hoạt cùng các thành viên tiếp tục gặp gỡ, tìm hiểu nguyên nhân, đồng thời phối hợp với Chi hội Người cao tuổi, Chi hội Cựu chiến binh và cảnh sát khu vực để vận động, thuyết phục.

Quá trình hòa giải kéo dài hơn một năm, với nhiều lần trao đổi về cả quyền lợi lẫn tình cảm gia đình. Ông Hoạt ví đó là cách làm “mưa dầm thấm lâu”, bởi những bất đồng đã tích tụ từ lâu khó có thể tháo gỡ chỉ sau một vài cuộc gặp. Thay vì nóng vội, những người tham gia hòa giải kiên trì phân tích, khuyên giải để hai bên từng bước hiểu và chia sẻ với nhau.

Cuối cùng, người anh dần thay đổi quan điểm, tự nguyện chia lại một phần cho em gái, qua đó tháo gỡ mâu thuẫn kéo dài giữa hai người.

Theo ông Hoạt, những tranh chấp giữa người thân thường phức tạp bởi quyền lợi vật chất đan xen với tình cảm gia đình. Người hòa giải không chỉ cần hiểu rõ sự việc mà còn phải kiên nhẫn lắng nghe từng phía, lựa chọn thời điểm trao đổi phù hợp và tranh thủ tiếng nói của những người được các bên tin tưởng.

“Mỗi vụ một cách”, ông Hoạt đúc kết, có trường hợp cần làm rõ căn cứ pháp lý, nhưng cũng có những mâu thuẫn phải kiên trì khuyên giải bằng tình cảm. Điều quan trọng là tìm đúng nguyên nhân để lựa chọn cách giải quyết phù hợp.

Thấu tình, đúng lý

Nếu mâu thuẫn giữa những người thân đòi hỏi sự kiên trì vận động, một vụ tranh chấp móng nhà giữa hai hộ liền kề mà ông Hoạt từng tham gia lại đặt ra yêu cầu làm rõ các căn cứ pháp lý.

Vụ việc kéo dài hơn một năm, nhiều lần được kiến nghị tới cơ quan chức năng. Mâu thuẫn phát sinh khi một gia đình xây dựng nhà ở. Hộ bên cạnh cho rằng phần móng công trình cũ vươn đến đâu thì ranh giới đất của mình đến đó, trong khi phía xây dựng xác định phạm vi sử dụng theo giấy tờ đất đai. Hai bên không thống nhất, khiến việc xây dựng nhiều lần gặp trở ngại.

Theo ông Hoạt, phải qua gần chục buổi làm việc, những vướng mắc mới từng bước được tháo gỡ. Ông cùng những người tham gia hòa giải phối hợp với cán bộ địa chính, lực lượng thanh tra xây dựng tìm hiểu nguồn gốc đất, đối chiếu giấy tờ và giải thích các quy định liên quan. Qua nhiều lần trao đổi trên cơ sở thông tin được xác minh, phía phản đối việc xây dựng cuối cùng đã chấp nhận hướng xử lý.

Từ vụ việc này, ông Hoạt càng nhận thấy người làm công tác hòa giải không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm hay sự nhiệt tình. Với tranh chấp đất đai, xây dựng, việc nắm được quy định pháp luật và hiểu rõ nguồn gốc sự việc là cơ sở quan trọng để thuyết phục các bên.

Những buổi phổ biến pháp luật cho cán bộ trong khu dân cư. Ảnh: Tùng Lâm

Theo Trưởng phòng Nội vụ - Tư pháp phường Thanh Xuân Nguyễn Thị Hà Phương, bên cạnh tranh chấp đất đai, nhiều mâu thuẫn trong khu dân cư còn xuất phát từ những chuyện sinh hoạt thường ngày như lối đi chung, đổ rác không đúng nơi quy định hay việc nuôi chó gây ảnh hưởng đến hàng xóm. Tùy tính chất vụ việc, công tác hòa giải có sự phối hợp của Mặt trận, lực lượng Công an và các thành phần liên quan để cùng vận động, tháo gỡ.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, bà Phương cho biết UBND phường tổ chức hai hội nghị mỗi năm nhằm phổ biến các văn bản pháp luật mới có hiệu lực cho đội ngũ hòa giải viên, đồng thời duy trì giao ban hằng quý để trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ cách xử lý những tình huống thực tế tại địa phương.

Theo bà Phương, thời gian đảm nhiệm vai trò Trưởng ban Công tác Mặt trận cũng giúp ông gần gũi, nắm bắt hoàn cảnh và tâm tư của nhiều gia đình, từ đó thuận lợi hơn trong công tác vận động, thuyết phục.

"Ông Hoạt luôn kết hợp việc cập nhật kiến thức pháp luật với kinh nghiệm tích lũy qua thực tiễn. Với những vụ việc phức tạp, ông chủ động tìm đến những người am hiểu về nguồn gốc đất đai hoặc có uy tín trong khu dân cư để cùng tham gia khuyên giải", bà Phương chia sẻ.

Sau khi sắp xếp địa bàn, ông Hoạt tiếp tục đảm nhiệm vai trò Tổ trưởng tổ hòa giải Tổ dân phố số 16, phường Thanh Xuân. Tổ hiện có 5 thành viên, số vụ việc phát sinh chưa nhiều. Dù từng có ý định nghỉ để người khác tiếp nối, trước sự động viên của địa phương, ông vẫn nhận lời tiếp tục công việc.

Gần 18 năm gắn bó với công tác hòa giải, tham gia hòa giải thành công nhiều vụ việc, ông Hoạt vẫn giữ sự kiên trì, thận trọng và gần gũi trong cách ứng xử với người dân. Với ông, tháo gỡ một mâu thuẫn không chỉ là giải quyết những bất đồng trước mắt mà còn giúp những người từng bất hòa có cơ hội hàn gắn, tiếp tục gìn giữ tình cảm gia đình, xóm giềng.