Người trẻ 'vỡ mộng' lương nghìn đô sau du học: Khi tấm bằng chỉ là 'vé gửi xe'

Cú sốc "hạ cánh" và cái bẫy định giá bản thân

Không ít gia đình và bản thân sinh mặc định việc đi học nước ngoài là một khoản đầu tư "một vốn bốn lời". Tâm lý đã bỏ ra tiền tỷ để du học thì khi về nước, mức lương khởi điểm cũng phải tương xứng với "mác" quốc tế. Chính cách định giá bản thân dựa trên chi phí và danh tiếng này đã vô tình đẩy nhiều bạn trẻ vào thế kỳ vọng cao hơn khả năng đáp ứng thực tế.

Vấn đề này đã được mổ xẻ thẳng thắn trong chương trình Kính Đa Chiều. Tại đây, khách mời Thạc sĩ Huỳnh Thạch Trúc nhận định: Thị trường hiện tại không trả tiền cho danh tiếng của ngôi trường bạn học, mà trả tiền cho hiệu quả thực tế.

Khi kỳ vọng quá cao nhưng năng lực chưa tới, dễ rơi vào trạng thái "sốc nhiệt", khó hòa nhập. Không ít người loay hoay trong cảm giác "chưa xứng đáng bắt đầu từ thấp", để rồi bỏ lỡ những cơ hội đầu tiên quan trọng nhất.

Nhiều bạn lựa chọn nhảy việc liên tục hoặc chấp nhận thất nghiệp dài hạn chỉ vì mãi đi tìm một vị trí "xứng tầm" trong tưởng tượng, trong khi điều thị trường cần lại là quá trình tích lũy bền bỉ từ những công việc nền tảng.

Khi chi tiết nhỏ "đánh bại" hồ sơ lớn

Nếu cú sốc lớn nhất của du học sinh đến từ mức lương, thì cú "vấp" đầu tiên lại thường xảy ra ngay ở phòng phỏng vấn. Không ít ứng viên bước vào vòng tuyển dụng với hồ sơ học tập ấn tượng, nhưng nhanh chóng đánh mất điểm cộng chỉ vì những chi tiết tưởng chừng rất nhỏ.

Từ ghế nóng tuyển dụng, Thạc sĩ Lê Hoàng Quỳnh Như - Quản lý dự án tại INTACT Base Vietnam (ĐH KH&CN Đài Loan - Taiwan Tech) - mang đến một góc nhìn thực tế và thẳng thắn hơn.

Chị Quỳnh Như tại SEMIExpo Vietnam 2025 - Triển lãm quốc tế ngành công nghiệp bán dẫn.

Tiếp xúc với nhiều hồ sơ "đẹp như mơ" của các tài năng trẻ, chị Quỳnh Như nhận thấy sai lầm lớn nhất của ứng viên là sự cẩu thả được che đậy bằng bằng cấp. Nhiều bạn tin rằng tiếng Anh tốt, trường xịn là đủ để được chọn, nhưng lại "gãy" ở những điều cơ bản nhất như cách viết email hay trình bày văn bản.

"Điều mình quan tâm nhất không phải là kinh nghiệm dày dặn, mà là thái độ làm việc và khả năng xử lý chi tiết", Thạc sĩ Quỳnh Như chia sẻ. "Công việc đã có quy trình (SOP), chịu học thì ai cũng làm được. Nhưng chỉ cần một email cẩu thả hay một bản trình bày thiếu logic, nhà tuyển dụng hoàn toàn có quyền nghi ngờ sự nghiêm túc của ứng viên. Thực tế, nhiều hồ sơ bị loại vì làm "cho có", thiếu sự chỉn chu cần thiết, bất kể bằng cấp bạn "khủng" cỡ nào".

Công thức 20/80 để "sinh tồn"

Từng là Thủ khoa đầu ra tại Việt Nam trước khi sang Đài Loan học Thạc sĩ, chị Quỳnh Như thừa nhận: Muốn trụ lại ở môi trường quốc tế, phải biết cất cái tôi đi để bắt đầu từ con số 0. Du học không miễn trừ cho bất kỳ ai khỏi những bước khởi đầu khiêm tốn. Thay vì thụ động chờ "cầm tay chỉ việc", chiến thuật sinh tồn hiệu quả nhất là: "Tra cứu" trước khi "cầu cứu".

"Hãy tận dụng công cụ để tự tìm hiểu. Khi bạn chuẩn bị tốt và đặt câu hỏi đúng trọng tâm, bạn không chỉ tiết kiệm thời gian cho người khác mà còn tránh bị đánh giá là thiếu năng lực", chị Quỳnh Như nhấn mạnh.

Vậy rốt cuộc, tấm bằng du học định đoạt bao nhiêu phần trăm chiến thắng? Nữ quản lý dự án đưa ra một con số thức tỉnh: trong một thị trường ngày càng phẳng, tấm bằng đẹp chỉ chiếm khoảng 20% cơ hội thành công - giống như một "vé gửi xe" giúp bạn có mặt trong bãi đỗ, nhưng không quyết định bạn sẽ đi được bao xa.

80% còn lại đến từ những yếu tố "mềm": thái độ làm việc nghiêm túc, tinh thần cầu tiến và quan trọng nhất là dám chấp nhận thiếu sót để học hỏi và sửa sai. Đừng để tấm bằng quốc tế trở thành chiếc "vòng kim cô" trói buộc bạn vào ảo tưởng, hãy dùng nó như hành trang để bước đi bằng đôi chân thực tế của chính mình.