Nguyên nhân nào khiến Chính phủ Mỹ có nguy cơ đóng cửa trước Giáng sinh?
Quốc hội Mỹ đối mặt nguy cơ đóng cửa chính phủ trước Giáng sinh khi tranh cãi về chiến tranh Iran và gói bổ sung 350 tỉ USD cho Lầu Năm Góc làm bế tắc đàm phán ngân sách, đẩy hai đảng vào thế đối đầu căng thẳng.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Bất đồng về chiến tranh Iran và ngân sách quốc phòng
Các nhà lập pháp Mỹ chỉ còn khoảng 3 tuần để đạt được thỏa thuận duy trì hoạt động của các cơ quan liên bang sau ngày 11.12, thời điểm nguồn tài trợ hiện tại hết hiệu lực. Tuy nhiên, triển vọng đạt đồng thuận vẫn chưa rõ ràng khi Quốc hội chuẩn bị bước vào kỳ nghỉ Lễ Tạ ơn kéo dài một tuần.
Trở ngại lớn nằm ở Thượng viện gồm 100 ghế, nơi một dự luật ngân sách lưỡng đảng cần ít nhất 60 phiếu để được thông qua. Trong bối cảnh hai đảng còn nhiều bất đồng, việc đạt đủ số phiếu cần thiết đang trở thành thách thức.
Đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ đang hướng tới một thỏa thuận ngân sách tạm thời nhằm duy trì hoạt động của chính phủ đến đầu năm sau, khi đảng Dân chủ dự kiến tiếp quản quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện sau chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
Hai bên cũng hy vọng có thể thông qua một số dự luật phân bổ ngân sách cả năm trong kỳ họp cuối cùng của Quốc hội hiện tại, qua đó cấp kinh phí cho một số cơ quan liên bang trong phần còn lại của năm tài chính 2027, kết thúc vào ngày 30.9.2027.
Tuy nhiên, mỗi đảng đều đối mặt với những trở ngại riêng. Đảng Cộng hòa còn chia rẽ về đề xuất của Tổng thống Donald Trump liên quan đến khoản bổ sung 350 tỉ USD cho Lầu Năm Góc, trong khi đảng Dân chủ bất đồng về việc có nên sử dụng ngân sách như một công cụ gây sức ép nhằm hạn chế cuộc chiến của chính quyền Mỹ tại Iran hay không.
Đây cũng là vấn đề khiến các cuộc thương lượng trở nên phức tạp hơn, bởi việc phản đối cấp ngân sách cho chiến dịch quân sự có thể kéo theo nguy cơ chính phủ phải đóng cửa, ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều cơ quan và hàng loạt nhân viên liên bang.
Hai đảng chưa tìm được tiếng nói chung
Trong nội bộ đảng Dân chủ, các nghị sĩ vẫn chia rẽ về việc có nên sử dụng ngân sách để gây sức ép buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump hạn chế chiến dịch quân sự tại Iran hay không. Một số người cho rằng cần kiên quyết phản đối việc cấp tiền cho chiến tranh, trong khi những người khác lo ngại việc chính phủ đóng cửa sẽ gây thêm khó khăn cho người dân và hoạt động của các cơ quan liên bang.
Thượng nghị sĩ Peter Welch, đại diện bang Vermont thừa nhận thế khó này: "Trở ngại lớn là chúng ta không muốn cấp kinh phí cho chiến tranh, chúng ta không muốn đóng cửa quân đội, vậy làm sao để giải quyết vấn đề đó? Đó chính là nút thắt".
Trong khi đó, bà Rosa DeLauro, lãnh đạo phe Dân chủ tại Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện cho rằng đóng cửa chính phủ không phải giải pháp để chấm dứt chiến tranh. Bà nhấn mạnh cần tìm cách gây sức ép với chính quyền mà không làm gián đoạn hoạt động của chính phủ.
Ngược lại, đảng Cộng hòa chỉ trích phe Dân chủ thiếu thiện chí đàm phán, đồng thời cảnh báo một đợt đóng cửa mới sẽ gây tổn hại cho người dân Mỹ.
Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune nói: "Người dân Mỹ không cần thêm một đợt đóng cửa chính phủ nào nữa. Tôi nghĩ đó sẽ là một sai lầm nghiêm trọng và gây tổn hại thực sự cho người dân đất nước này".
Đến hôm 20.11, ông Thune cho biết các cuộc đàm phán ngân sách đã có một số tiến triển, nhưng "vẫn chưa có thỏa thuận nào".
Khó thông qua toàn bộ 12 dự luật ngân sách
Trước những bất đồng hiện nay, cả đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ đều để ngỏ khả năng thông qua một phần trong tổng số 12 dự luật phân bổ ngân sách cả năm cần thiết để duy trì hoạt động của các cơ quan liên bang trong năm tài chính 2027.
Đối với những cơ quan chưa có dự luật ngân sách được thông qua, Quốc hội có thể sử dụng nghị quyết tiếp tục (CR) để duy trì nguồn kinh phí tạm thời, qua đó tránh gián đoạn hoạt động của chính phủ.
Bà Rosa DeLauro cho rằng việc thông qua toàn bộ 12 dự luật trong khoảng thời gian còn lại là không khả thi, song Quốc hội vẫn có thể đạt được tiến triển với một số dự luật trước khi giải quyết những vấn đề còn lại thông qua nghị quyết tạm thời.
"Việc thông qua cả 12 dự luật là điều không thể. Nhưng tôi tin rằng chúng ta có thể thông qua được một số dự luật... và sau đó sẽ giải quyết những vấn đề cần thiết trong chương trình nghị sự tạm thời", bà DeLauro nói.


