Nhà ở xã hội năm 2026 đạt 90% kế hoạch, nhà thuê vượt chỉ tiêu

Cả nước đang triển khai 293 dự án nhà ở xã hội với quy mô 363.065 căn. Theo Bộ Xây dựng, năm 2026 dự kiến có 87.601 căn hoàn thành, tương đương 90% chỉ tiêu được giao. Nguồn cung tiếp tục được bổ sung, nhưng kết quả này cũng cho thấy mục tiêu phát triển nhà ở vừa túi tiền vẫn còn khoảng cách so với kế hoạch.

Thông tin được Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh đưa ra tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10, diễn ra sáng ngày 4/11. Trong số dự án đang triển khai, 128 dự án khởi công mới với quy mô 183.293 căn, gồm 140.492 căn nhà ở xã hội và 42.801 căn cho thuê.

Lũy kế, 170 dự án đã hoàn thành 46.962 căn trên tổng số 97.271 căn theo kế hoạch, đạt 48%. Dự kiến hoàn thành 87.601 căn vào cuối năm cho thấy tiến độ có thể tăng mạnh. Tuy nhiên, khởi công chưa đồng nghĩa căn hộ đã sẵn sàng để người dân tiếp cận.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh.

Phân khúc nhà ở cho thuê ghi nhận kết quả tích cực. Cả nước có 114 dự án nhà ở xã hội có nhà cho thuê đang triển khai, quy mô 63.970 căn. Từ khi Thủ tướng chỉ đạo đẩy mạnh loại hình này vào tháng 6/2026, có thêm 29 dự án khởi công, quy mô khoảng 85.594 căn; trong đó 33.886 căn cho thuê, chiếm 40%.

Đến nay, 8.314 trong tổng số 17.176 căn cho thuê đã hoàn thành, đạt 48% kế hoạch. Bộ Xây dựng dự kiến cả năm có 18.049 căn được đưa vào sử dụng, bằng 105% chỉ tiêu.

Với người thu nhập thấp và công nhân, nhà thuê dài hạn có thể phù hợp hơn trong bối cảnh khả năng tích lũy và tiếp cận tín dụng còn hạn chế. Dù vậy, số căn hoàn thành mới phản ánh một phần bài toán. Khả năng tiếp cận còn phụ thuộc vào vị trí dự án, giá thuê, thời hạn thuê, điều kiện xét duyệt và kết nối với nơi làm việc, trường học, dịch vụ thiết yếu.

Để tháo gỡ vướng mắc, Bộ Xây dựng cho biết đã hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua. Dự thảo tập trung vào đối tượng, điều kiện thụ hưởng; nguyên tắc hỗ trợ và phát triển quỹ nhà ở; ưu đãi chủ đầu tư; phương pháp xác định giá và quản lý giao dịch.

Nhà ở xã hội năm 2026 đạt 90% kế hoạch, nhà thuê vượt chỉ tiêu.

Các Điều 31, 38, 44, 59 và 70 làm rõ nhóm được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhà cho thuê và nhà lưu trú công nhân; đồng thời xác định điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên. Quy định cụ thể hơn được kỳ vọng giúp xét duyệt minh bạch, để người có nhu cầu thực thuận lợi tiếp cận.

Dự thảo đề xuất hỗ trợ công khai, đúng đối tượng; ưu tiên người có công, người khuyết tật, hộ nghèo và hỗ trợ vay vốn ưu đãi. Nguồn lực có thể được tạo lập qua Quỹ nhà ở hoạt động không vì lợi nhuận và tài chính công đoàn; quỹ đất cũng được bố trí cho nhà xã hội, nhà thuê và nhà lưu trú công nhân.

Chủ đầu tư được đề xuất hưởng ưu đãi về đất, thuế và tín dụng. Chi phí hạ tầng, xây dựng có thể được hạch toán hợp lý; doanh nghiệp được dành một tỷ lệ diện tích để kinh doanh dịch vụ, thương mại nhằm bù đắp chi phí.

Dự thảo quy định giá bán, giá thuê và giá thuê mua theo hướng tính đủ chi phí hợp lý, hợp lệ cùng lợi nhuận định mức; không tính ưu đãi của Nhà nước vào giá nhà. Giao dịch được siết chặt để hạn chế đầu cơ: mỗi đối tượng chỉ được mua hoặc thuê mua một căn nhà ở xã hội và bị hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu.

Đây mới là đề xuất, cần được Quốc hội xem xét trước khi thành quy định chính thức. Hiệu quả chính sách còn phụ thuộc vào cơ chế phân phối, bảo đảm nhà đến đúng người thụ hưởng.

Thách thức lớn là chuyển số lượng dự án thành căn nhà có giá phù hợp, đúng địa điểm và đến đúng người cần. Dự án xa nơi làm việc, thủ tục phức tạp có thể làm giảm hiệu quả chính sách. Chất lượng vận hành và cơ chế phân phối cần được quan tâm cùng tiến độ.

Với người thu nhập thấp và công nhân, nhà thuê dài hạn có thể phù hợp hơn khi khả năng tích lũy, tiếp cận tín dụng còn hạn chế. Mốc 87.601 căn là chỉ dấu về tiến độ, nhưng hiệu quả cuối cùng cần đo bằng số hộ thuê hoặc mua được nhà trong những năm tiếp theo.