Nhà quay phim, NSND Đoàn Quốc qua đời

Nhà quay phim, NSND Đoàn Quốc. Ảnh: Tư liệu

NSND Đoàn Quốc tên thật là Đỗ Phương Toàn, sinh ngày 14-8-1943 tại làng Long Điền, tổng An Phú Thượng, quận Long Điền, tỉnh Bà Rịa (nay là xã Long Điền, TPHCM).

Ông bắt đầu sự nghiệp với nghề báo tại tờ Giải Phóng trước khi được phân công đi học lớp trung cấp quay phim tại chiến khu R Tây Ninh (thuộc Trung ương cục miền Nam). Từ năm 1963 đến 1965, ông làm quay phim với nhiều tác phẩm tiêu biểu như: Đại hội dân tộc Tây Nguyên, Hội nghị Trung ương Cục miền Nam, Đại hội liên minh dân tộc dân chủ và hòa bình miền Nam Việt Nam...

Trong giai đoạn 1965-1966, khi trở thành phóng viên chiến trường, ông bị thương nặng, phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật. Sau khi điều trị, ông nhận nhiệm vụ Trưởng Phòng Dựng phim tài liệu tại Xưởng phim Giải Phóng, tham gia dựng nhiều phim tài liệu, phóng sự chiến tranh. Trong đó, nổi bật là bộ phim tài liệu Du kích Củ Chi xuất sắc giành Huy chương vàng tại LHP Quốc tế Mátxcơva năm 1967. Tác phẩm này cũng giành Bông sen vàng thể loại phim tài liệu tại LHP Việt Nam lần thứ nhất, năm 1970. Tại kỳ LHP này, ông còn có thêm một Bông sen vàng với phim tài liệu Đội nữ pháo binh Long An cùng 4 Bông sen bạc, đều trong vai trò dựng phim.

Năm 1972, lần đầu tiên ông vinh dự cùng một số diễn viên, đạo diễn đại diện cho Việt Nam đi dự LHP Quốc tế Mátxcơva.

Sau đó, ông được cử đi học quay phim tại Đức, đến tháng 1-1977 thì tốt nghiệp và về nước. Tháng 4 cùng năm, ông vào công tác tại Xí nghiệp phim Tổng hợp (tên gọi của Hãng phim Giải Phóng trong giai đoạn từ năm 1979-1989) theo phân công của Cục điện ảnh.

Tại đây, ông được phân về Xưởng phim truyện, đảm nhận quay phim chính, tham gia sản xuất các phim võ hiệp đầu tiên của Việt Nam như: Thăng Long đệ nhất kiếm, Lửa cháy thành Đại La...

Năm 1993, ông đạt giải Quay phim xuất sắc tại LHP Việt Nam lần thứ 10 với bộ phim Dấu ấn của quỷ của đạo diễn Việt Linh. Năm 1997, ông chuyển sang công tác tại Hãng phim Nguyễn Đình Chiểu với bộ phim đầu tiên tại đây là Người học trò đất Gia Định xưa của đạo diễn Huy Thành; tham gia giảng dạy môn quay phim tại Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh TPHCM.

Phim truyện cuối cùng mà ông tham gia là bộ video hai tập Viên ngọc Côn Sơn do Lê Văn Duy đạo diễn năm 2002.

Ông nghỉ hưu năm 2003 nhưng vẫn tiếp tục tham gia sản xuất các phim tài liệu đến năm 2010. Nhà quay phim Đoàn Quốc được phong danh hiệu NSƯT năm 1997 và danh hiệu NSND năm 2019. Ông cũng vinh dự nhận Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.