Nhà văn thắng giải văn học lớn nhất của Pháp công khai 3 lần dùng AI

Nhà văn Philippe Jaenada, tác giả tiểu thuyết L'Inconnue du quai de Javel. Ảnh: Euro News.

Nhà văn Philippe Jaenada (62 tuổi) mới giành giải Goncourt nhờ cuốn tiểu thuyết L’Inconnue du quai de Javel (Người phụ nữ vô danh trên bến Javel). Tác phẩm dựa trên câu chuyện có thật về vụ sát hại người mẫu Louise Cansot, 29 tuổi, bên dòng sông Seine năm 1949. Đến nay, vụ án này vẫn chưa có lời giải.

Tân chủ nhân giải Goncourt 2026 trước đây là người luôn tự hào về phong cách viết truyền thống. Ông còn không dùng điện thoại di động. Ngày 4/11, trò chuyện với đài phát thanh Fracne Inter, tác giả thừa nhận đã dùng AI ba lần trong quá trình viết L'Inconnue du quai de Javel, theo Telegraph đưa tin.

Lần đầu, ông sử dụng AI là để đưa vào sách một câu văn do ChatGPT viết, như một cách "thử nghiệm với độc giả". Lần hai, ông dùng AI theo cách giễu nhại ChatGPT vì công cụ này đưa ra những câu trả lời vô lý. Lần ba, ông dùng AI để tra cứu thông tin chuyên môn.

"Tôi nghĩ bây giờ chúng ta không thể chối bỏ AI, không thể coi như nó không tồn tại. Chúng ta phải dùng nó, phải thừa nhận nó, phải huấn luyện nó, không để bản thân bị nó thay thế. AI phải là một công cụ hữu ích", ông nói trong chương trình với đài phát thanh Fracne Inter.

Phát biểu của tác giả ngay lập tức gây tranh cãi trên mạng xã hội. Theo Euro News, một số ý kiến công nhận AI "rồi sẽ trở thành điều tất yếu, giống như công cụ kiểm tra chính tả hiện nay", cũng không ít người tỏ ra thất vọng.

Một người dùng trên mạng xã hội X bình luận: "Chẳng lẽ mùa giải văn học 2026 này không còn ai tự biết viết một cách độc lập nữa hay sao?". Bình luận này ám chỉ tới vụ việc diễn ra chỉ vài tuần trước, khi cuốn tiểu thuyết của nhà văn Thélyson Orélien bị loại khỏi cuộc đua giải Goncourt vì nghi vấn sử dụng AI.

Theo tờ 20 Minutes, ông Jaenada vốn đã đề cập đến những thử nghiệm với AI này ngay trong chính cuốn tiểu thuyết. Theo ông, các tác giả nên công khai vai trò của AI với tác phẩm của mình, đồng thời nêu rõ đoạn nào do AI sáng tác, việc này giúp độc giả hiểu hơn về quá trình cuốn sách ra đời.

Trước đó, ông cũng từng lên tiếng bảo vệ việc sử dụng AI và khuyến khích người viết công khai việc sử dụng trí tuệ nhân tạo. Ông Jaenada từng đặt ra câu hỏi: "Chẳng lẽ một đạo diễn điện ảnh lại phải giấu giếm việc mình sử dụng kỹ xảo hình ảnh?"

Tác giả nhận định: "Rất nhanh thôi, chúng ta sẽ không còn có thể khẳng định một văn bản được sáng tác hoàn toàn bởi con người hay không. Việc một cuốn tiểu thuyết có riêng một chương được ghi rõ là do AI viết hoàn toàn có thể xảy ra".

Dù vậy, tác giả khẳng định trí tuệ nhân tạo sẽ không bao giờ thay thế được trải nghiệm cảm xúc của con người, thứ vốn là linh hồn của văn học. "AI sẽ không bao giờ là con người - theo đúng định nghĩa về 'con người'. Nó không bao giờ có khả năng viết nên một cuốn sách bằng cả trái tim, bằng kỷ niệm. AI cũng không thể có góc nhìn cá nhân về vạn vật, con người và thế giới", nhà văn Philippe Jaenada kết luận.